Leven tussen orde en chaos

Yussuf Abdi
Aug 27, 2017 · 8 min read

Sinds dat we kind waren werd ons verteld wat correct gedrag is. Om enkele voorbeelden te noemen:
— de gulden regel: doe een ander niet wat jij niet wilt dat jou geschiedt;
— regels die zien op wat haram of halal;
— de sunna;
— de sila;
— regels die zien op sociaal wenselijk gedrag;
— de yama’s en niyama’s;
— voorschriften die zien op wat koosjer is;
— de beroepscode; en
— de regels die zien op strafrechtelijk vervolgbaar gedrag.

In vele vormen en varianten zijn we ooit verleid of verplicht om bepaalde gedragsvoorschriften in acht te nemen. In religieuze tijden was een vermaning over jouw plaats in de hemel of hel voldoende voor het een en ander. Andere keren was het nodig om je te bedreigen met opsluiting of de doodstraf. En in enkele gevallen was sociale of financiële druk meer dan voldoende.

Ons karakter wordt ook gevormd door de ons aangeleerde gedragsvoorschriften. We zullen zien dat in het begin meestal harde regels nodig zijn, maar later niet meer. Als we de vaardigheid ontwikkelen om spontaan om te gaan met situaties, zonder vast te zitten aan allerlei overtuigingen en verwachtingen, groeien we als persoon.

De menselijke perceptie kan, wanneer het wordt gebruikt met een bepaalde intensiteit, zich volledig ontdoen van al haar beperkende conditioneringen. Het wordt mogelijk om spontaan te handelen en situaties naar onze hand te zetten. Zolang die intensiteit binnen onze perceptie niet wordt ontwikkeld, zijn we gewezen op externe regels, etiquette en van buitenaf opgelegde voorschriften. In de Tao Te Ching lezen we:

“When the Tao (the Way) is lost, there is virtue.
When virtue is lost, there is humanity.
When humanity is lost, there is justice.
When justice is lost, there is etiquette.
Etiquette becomes prevalent when people fail to be sincere and honest.
Hence, chaos begins.” — 38 Tao Te Ching

We leven in een tijd waar het erg makkelijk is geworden om voor jezelf te denken en voor jezelf te beslissen. Die materiële mogelijkheden zijn er. Waar het 500 jaar geleden nog zo was dat er binnen de gemeenschap één iemand kon lezen en één iemand voor iedereen wist wat het beste was, is dat nu totaal anders. In termen van individuele keuzemogelijkheden hebben we grote vooruitgang geboekt. Het (informatie-)tijdperk waarin wij nu leven brengt natuurlijk wel enkele uitdagingen met zich mee. Het is een uitdaging om een onderscheid te maken tussen echt en nep. Het is een uitdaging om in de overload aan informatie voor jezelf te bepalen wat het juiste is. Daarom is enige wijsheid op zijn plaats. Maar over één ding zijn we het allemaal eens: we willen het beste voor onszelf.

Als je de keuze hebt tussen positieve emoties en succes enerzijds of negativiteit en depressie anderzijds, wat kies jij dan? Denk er maar even over na.

Als je kiest voor positieve emoties en succes, raad ik je aan om verder te lezen. Als je kiest voor negativiteit en depressie, raad ik je al helemaal aan om verder te lezen.

Uit verschillende onderzoeksresultaten is gebleken dat het beste werk wordt geleverd door mensen die relaxed en gelukkig in het leven staan. Stress en depressie daarentegen staan een goed beoordelingsvermogen in de weg en onder zulke omstandigheden leveren mensen slecht werk.

Stress en depressie zijn in essentie het gevolg van een bepaalde chemische samenstelling in je lichaam en geest. Ontspanning en geluk is in essentie ook het gevolg van een bepaalde chemische samenstelling in je lichaam en geest.

Is het dan niet interessant om deze chemische samenstelling van binnenuit te beheersen? Momenteel zijn onze chemische samenstellingen voornamelijk het gevolg van onbewuste neigingen en gewoonten. Dit noemen we leven op automatische piloot of leven met cruise-control. De automatische piloot brengt een bepaalde comfort met zich mee.

Sommigen zeggen dat ze zelf al invloed uitoefenen op hun chemische samenstelling. Ze vertellen dan dat ze dat doen met behulp van een beetje alcohol, drugs, seks, antidepressiva enzovoorts. Maar dit is geen beheersing van binnenuit. Dit is een afhankelijkheidsrelatie met externe factoren.

Het is mogelijk om de chemische samenstelling volledig van binnenuit te reguleren. Het vergt alleen een intensiever gebruik van onze perceptie. Eerst zou dat wat op automatische piloot gebeurt, voortaan bewust moeten gebeuren. Lopen, zitten, liggen, staan, maar ook praten, denken, luisteren en kijken mag dan niet meer onopgemerkt voorbij gaan. Dit is correcte aandacht (mindfulness). Iemand die op de hoogte is en blijft van iedere eigen gedachte, intentie en handeling, zo iemand zet zijn cruise-control af, heeft zijn comfortzone verlaten en bepaalt de richting van zijn eigen leven. Op automatische piloot leef je een voorspelbaar leven. Op het moment dat je de automatische piloot uitzet, door wat we noemen de bewuste overname, zet je een hoop veranderingen in gang. Je bent niet meer gebonden aan oude en misschien ongezonde gewoonten. De automatische piloot bepaalt immers je koers niet meer. Bovendien wordt het moeilijker voor anderen om je toekomst te voorspellen, omdat je nu meer vrijheid in keuzes geniet. Je karma beheerst je niet meer zozeer, want je handelingen zijn minder compulsief. Zo openen we verschillende dimensies die inherent zijn aan de menselijke perceptie.

Er zijn enkele emoties die, wanneer die ongecontroleerd worden beleefd, veel schade veroorzaken voor je mentale en lichamelijke gezondheid. Een vurig verlangen of het koken van woede zijn voorbeelden van uitdrukkingen voor bepaalde intense emoties. Iemand die kookt van woede ervaart schadelijke chemische samenstellingen binnen zijn lichaam en geest. Zo’n brand die van binnen woedt, noemen we the fire of hell. Die uitdrukkingen zijn er om aan te geven dat bepaalde mentale factoren en emoties een schadelijke chemische samenstelling vormen voor je lichaam en geest. Er waren mensen met diep inzicht die dit zagen. Zij formuleerden gedragsvoorschriften, wat wij nu moraliteit en persoonlijke integriteit zouden noemen, meestal onder verwijzing naar een hogere macht. Voor bepaalde mensen en in bepaalde tijden was dit de beste marketingsstrategie wanneer het ging om bepaalde gedragsvoorschriften. In andere tijden was uitleg over karma en de werking van lichaam en geest voldoende om mensen te inspireren de voorschriften na te leven.

We moeten erop bedacht zijn dat gedragsregels deels zijn ontwikkeld om mensen die op automatische piloot leven tegen zichzelf te beschermen. De cruise-controllers hoeven dit zelf niet te weten en als ze het wel wisten, dan heeft de strategie vaak minder effect. Wanneer iemand zijn perceptie ontwikkelt, gebeurt het uitdragen van bepaalde gedragsvoorschriften spontaan, zonder oplegging van buitenaf. Het verdiepen van de eigen perceptie leidt tot een meer spontane, bewuste en gezonde zelfexpressie. Wanneer wij de correcte gedragsvoorschriften naleven, imiteren wij daarmee het spontane gedrag van hen die diepere percepties en inzichten hadden ontwikkeld.

Wanneer er steeds minder mensen zijn die hun perceptie met enige intensiteit gebruiken en ook geen deugdzame kwaliteiten ontwikkelen, zien we dat de strikte naleving van steeds meer wetten en reguleringen belangrijker wordt. Dit om de schijn van orde te scheppen, aangezien een situatie van steeds meer wetten en reguleringen de voorbode is van chaos.

De strikte naleving van gedragsvoorschriften is altijd gepaard gegaan met mensen die een hedonistisch mensbeeld propageren (denk aan de uitdrukking YOLO). De gevolgen van zo’n mensbeeld zijn divers, maar de bespreking ervan valt buiten de reikwijdte van dit artikel.

Deugdzaam gedrag kan zorgen voor goede karma. En goede karma kan zorgen voor een wedergeboorte in upper echelons samen met de goodie goodies (klik hier en lees mijn vorig artikel over karma en reïncarnatie). Maar vergeet wedergeboorte. Onze interesse gaat uit naar wat er nú gebeurt. Regels zijn bedacht door mensen en nooit absoluut. Dat wat absoluut is, heeft niets met regels te maken. Regels zijn slechts tactische en strategische middelen die worden aangewend om mensen te leiden. Denk daarom twee keer na voordat je gelooft dat absolute naleving vereist is.

Ik zal je een geheimpje verklappen. De ene keer verschijnt er iemand in de wereld met samadhi of de Tao (zulke mensen noemen we ook wel profeten, boeddha’s, sufi’s, yogi’s, bodhisattva’s, filosofen etc.) die ons vertelt dat de regels absoluut van aard zijn en altijd moeten worden opgevolgd. Wanneer mensen vervolgens doorslaan in het opvolgen van regels, zoals we zien bij eerwraak of rituele zelfmoord, komt soms dezelfde persoon, maar nu in een andere tijd en met een ander jasje, ons uitleggen dat regels niet absoluut van aard zijn en niet altijd moeten worden opgevolgd. Zelfs geneesmiddelen moeten in bepaalde hoeveelheden genomen worden. Te veel van iets is nooit goed.

Zulke manieren van lesgeven noemen we skillful means of expedient means en het heeft alles te maken met leiding geven door middel van het aanwenden van tactische en strategische vaardigheden die rekening houden met de behoefte van de tijd en de karma en capaciteiten van de mensen in het algemeen.

In sommige tijden en in sommige culturen hadden mensen discipline en regelmaat nodig. In andere tijden en andere culturen ontstond er een ongezonde onderwerping aan discipline en gedragsvoorschriften en ook dit moest aangepakt worden. Zo is er het voorbeeld van een Zen meester die op een dag tegen een Boeddha beeld begon te pissen wanneer zijn studenten keken. Of een meester die in een hoerenwijk loopt en wanneer men hem vraagt waarom hij daar is, antwoordt met ‘omdat ik hier mijn geest aan het trainen ben, wat hebben jullie ermee te maken?’

Als mensen te serieus worden, zullen er meesters opstaan die schoppen tegen die status quo. Als mensen te los en wild worden, dan zullen er meesters opstaan die schoppen tegen die status quo. Vervolgens zien we dat iedereen die tegen de status quo schopt, het meestal met de dood moet bekopen. Het vormgeven van culturen is een dodelijke aangelegenheid. Jezus werd aan het kruis genageld, Socrates moest drinken uit de gifbeker, Mansur Al-Hallaj werd opgehangen, Galileo Galilei werd vermoord, moordaanslagen werden gepleegd op de profeet Mohammed, op Shakyamuni de Buddha, op Krishna, en zo kan ik nog wel even doorgaan.

Culturen worden vormgegeven door mensen die lichaam en geest cultiveren. Zulke mensen — die we na duizenden jaren nog steeds eren — zijn de architecten van duurzame beschavingen en culturen. De architecten zelf verschillen onderling in mate van inzicht en realisatie. Ook op het spirituele pad zijn er bepaalde rangen en daarom zijn er verschillende classificatiemethoden ontwikkeld om iemand te kunnen inschalen naar gelang zijn vordering. Een samadhi meester zoals Mozes, is geen man van Tao, zoals Socrates. Confucius erkende zijn meerdere in Lao Tzu toen hij zei: “I know that birds can fly and fish can swim and beasts can run. But dragons! I shall never know how they ride wind and cloud up into the sky. Today I saw Lao Tzu. What a dragon!” Maar dit is dode kennis. We geloven liever dat onze eigen overtuigingen superieur zijn aan die van anderen, terwijl we, zoals de etiquette ons leert, iedereen vertellen dat we ook andermans overtuigingen respecteren. Nogmaals, in de woorden van de Tao te Ching:

“When the Tao (the Way) is lost, there is virtue.
When virtue is lost, there is humanity.
When humanity is lost, there is justice.
When justice is lost, there is etiquette.
Etiquette becomes prevalent when people fail to be sincere and honest.
Hence, chaos begins.” — 38 Tao Te Ching

Vond je dit een interessant artikel? Delen mag!

Op de hoogte blijven van de nieuwste content? Volg 123zosimpel via social media.
Inschrijven voor de nieuwsbrief kan onderaan de homepage!

Twitter: @123zosimpel
Facebook:
www.facebook.com/123zosimpel
E-mail: Yussuf@123zosimpel.com

)

Written by

Houdt van een simpel leven. Schrijft artikelen over meditatie. Part-time jurist. Part-time wereldverbeteraar.

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade