Kennis van goed, kwaad en lekkere thee

Wandelend door de Hof van Eden komt u langs de boom van kennis van goed en kwaad. De vruchten zien er niet onaantrekkelijk uit, maar men heeft u afgeraden ze te eten. Nu kunt u natuurlijk een aantal dingen doen. Mogelijkheid één: u bent niet echt geïnteresseerd in epistemologie en ethiek en kennis van goed en kwaad is dus niet echt uw cup of tea — u loopt door. Mogelijkheid twee: u bent nieuwsgierig en eet een van de vruchten. Is een van deze twee opties beter dan de andere?

Als we Spinoza erop naslaan, komen we uit bij, bijvoorbeeld, de volgende passage: ‘Stelling 16 Wanneer de begeerte, die ontstaat uit kennis van goed en kwaad op een voorval in de toekomst betrekking heeft, kan zij gemakkelijk door het verlangen naar dingen die nu aangenaam zijn, worden geremd of beteugeld’ (Spinoza 367). Een nog menselijker filosofie zal moeilijk te vinden zijn. Spinoza laat namelijk alle ruimte voor alledaags menselijk gedrag, voor tekortkomingen die ikzelf althans vaker vertoon dan me lief is. Zo geeft Spinoza bijvoorbeeld geen pejoratieve beschrijvingen van gedrag dat geleid wordt door kortzichtige verlangens, zoals we die kennen van onder andere de Stoa, maar beredeneert hij integendeel waarom zelfs de mens die alle kennis heeft van goed en kwaad nog geleid kan worden door allerlei driften.

Uiteraard moet er een onderscheid gemaakt worden in wat Spinoza in geciteerde passage beoogde en wat, bijvoorbeeld, de Stoa wilden bewerkstelligen. Waar Spinoza een beschrijving geeft van hoe het menselijke gedrag vaak is, richten de Stoa zich veeleer op hoe het gedrag zou moeten zijn. Ook is het van belang op te merken dat voor Spinoza de kous nog niet af is na gegeven beschrijving, maar voor hoe hij verder redeneert, ontbreekt mij hier de ruimte. En met Spinoza kan ik natuurlijk stellen dat ik misschien wel weet dat ik nog dieper op de materie in zou kunnen gaan, maar de stem van mijn kennis van het goede wordt overschreeuwd door mijn zin in een kop thee — menselijk, al te menselijk.

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.