«Ο ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ»

Maria Parenti is a laywer in Athens.She is too young but, she tries to help immigrants in Athens and in Lesvos by sharing a little bit of food, water, medicines and other things, which are necessary. She believes that volunteerism is a type of civilization.

Είναι Πέμπτη πρωί. Βλέπω τη Μαρία να κατεβαίνει την οδό Πανόρμου κρατώντας στο δεξί χέρι το χαρτοφύλακα με τις υποθέσεις. Φοράει μια ψιλόμεση μαύρη φούστα, χαμηλά μαύρα γοβάκια που της δίνουν στυλ και άποψη. Από πάνω έχει ταιριάξει ένα μπεζ ζιβάγκο μπλουζάκι και μια καπαρντίνα σε σκούρο μπλε χρώμα. Η όψη της δε θυμίζει 29χρονη, αλλά το επάγγελμά της, αυτό επιτάσσει. Ευτυχώς όμως, μόνο τα στυλιστικά του επαγγέλματος υποστηρίζει. Το αριστερό της χέρι, φαίνεται πιασμένο, καθώς κρατά ένα βαρύ “τσουβάλι”, μέσα στο οποίο διακρίνω φάρμακα. Η Μαρία Παρέντη είναι δικηγόρος και ασχολείται με το ποινικό δίκαιο. “Δε μιλά συχνά για τον εαυτό της” όπως μου εξομολογείται. Η 29χρονη είναι υποψήφια διδάκτωρ του Δημoκρίτειου Πανεπιστημίου της Θράκης στην Κομοτηνή, στο τμήμα της νομικής, καθώς και αρχισυντάκτης στο νεοσύστατο site “Νόστιμον ήμαρ”, τομή στα social media, κάτι σαν κολλεκτίβα, που ασχολείται με το θέμα του προσφυγικού, της κοινωνικής δράσης και της πολιτικής, με το θέμα της οικονομικής και της ανθρωπιστικής κρίσης,καθώς έχει και διάφορα πολιτισμικά μέσα στοιχεία. Παράλληλα, έχει τελειώσει και ελληνική φιλολογία. Εκείνο το πρωί έμελλε να είναι σημαδιακό για μένα, διότι μπαίνοντας σε μικρή καφετέρια των Αμπελοκήπων, όπου είχαμε δώσει ραντεβού μου μίλησε καθαρά και ξάστερα για όσα ταλανίζουν την ελληνική κοινή γνώμη αυτό το διάστημα. Η ίδια μου αποκάλυψε «εθελοντικά κάνω και κάποια μαθήματα σε δομές που ασχολούνται με τους μετανάστες και τους πρόσφυγες ή με τους έχοντας γενικά ανάγκη διδασκαλίας ελληνικής. »

Η Μαρία Παρέντη σε οδοιπορικό στη Μυτιλλήνη, με ένα σάκο γεμάτο ρούχα για πλύσιμο. Πηγή: site Νόστιμον Ήμαρ

Ξεκινήσαμε να μιλάμε περί ανέμων και υδάτων, ώσπου η συζήτηση ξεκίνησε να σοβαρεύει και να θίγονται ζητήματα που αυτή την περίοδο αποτελούν τομή, όχι μόνο στην ελληνική, αλλά και στη διεθνή Ιστορία. Είναι ευρέως άλλωστε γνωστό πως, τα δύο μείζονα θέματα αυτή την εποχή είναι πρωτίστως το προσφυγικό και δευτερευόντως το ασφαλιστικό. Η Μαρία μάλιστα μου λέει ότι « Αν δηλαδή με ρωτούσες με τι θα έπρεπε να ασχολούνται οι άνθρωποι αυτό τον καιρό θα σου έλεγα αυτά. Όχι μόνο για τους ανθρώπους που το βιώνουν, αλλά και για μας παράλληλα. Είναι ένα ζήτημα, το οποίο θα έχει μεγάλο αντίκτυπο στην Ευρώπη, μας αφορά όλους. Ο κόσμος θεωρεί ότι δε μας αφορά καθόλου και απλά βοηθάμε αυτούς τους ανθρώπους να έχουν μια καλύτερη τύχη τις πρώτες τους μέρες. Γιατί, δε μπορούμε να κάνουμε πολλά. Ξεκίνησα να ασχολούμαι από πέρσι που το θέμα άρχισε να γίνεται πιο σοβαρό. Πριν από τους πρόσφυγες, ασχολιόμουν πολύ περισσότερο με τους μετανάστες, οι οποίοι έρχονταν εδώ κι είχαν πρόβλημα με τη γλώσσα τους, την παραμονή τους. Υπήρχαν άνθρωποι, που οδηγόντουσαν στο τμήμα και συλλαμβάνονταν επειδή δεν είχαν χαρτιά, άλλοι επειδή δε μπορούσαν να βγάλουν χαρτιά, υπήρχαν άνθρωποι ανασφάλιστοι. Δηλαδή το θέμα του προσφυγικού, έχει ξεκινήσει πολλά χρόνια, απλά τώρα τελευταία λόγω έξαρσης, το συνειδητοποιούμε. Ακόμα και στη Λέσβο, εδώ και 4 χρόνια ο κόσμος πηγαίνει. Απλά δεν ήταν τόσο μεγάλα τα νούμερα, τόσο μεγάλοι οι αριθμοί, οπότε δε μας φαινόταν ίσως, υπήρχε όμως.»

Γνώριζα ότι η σημασία του προσφυγικού, έχει τεράστιο κοινωνικό αντίκτυπο, αλλά μεγαλύτερη ικανοποίηση από την προσωπική δεν υπάρχει. Μου το επιβεβαίωσε και η ίδια λέγοντας: «Το πρώτο πράγμα που νιώθεις, εφόσον βοηθάς εθελοντικά έναν άνθρωπο είναι προσωπική ικανοποίηση. Η αλληλεγγύη είναι το πρώτο όπλο. Αυτό που σε κάνει να νιώθεις ακόμα άνθρωπος. Ίσως σε κάνει να νιώθεις και λίγη ανοχή που είσαι σε καλύτερη κατάσταση από αυτούς τους ανθρώπους. Εγώ τις νύχτες δε μπορώ να κοιμηθώ. Όλο το καλοκαίρι, λόγω του site, τα παιδιά από τη Λέσβο με το lesvosnewsnet, ένα site κάνουν πολύ καλή δουλειά. Μας έστελναν ανταπόκριση και εγώ βρισκόμουν σε μια κατάσταση τρομακτική. Η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα ήταν στην κατάσταση που ήταν, συνέβη κι αυτό και με τάραξε πολύ. Οπότε σκέφτηκα τι μπορούμε να κάνουμε εμείς σαν άνθρωποι μεμονομένα; Τίποτα. Όμως όλοι μαζί ενωμένοι, αλληλέγγυοι μπορούμε. Σίγουρα παίρνεις προσωπική χαρά από αυτό, γιατί καταλαβαίνεις ότι βοηθάς. Βλέπεις ένα παιδί, μωρό, έναν ενήλικα, ο οποίος έχει αυτή τη στιγμή την ανάγκη σου. Το πρώτο πράγμα που σου έρχεται στο μυαλό είναι να βοηθήσεις, για μένα.» Η νεαρή νομικός είναι παράδειγμα προς μίμηση, καθώς θεωρεί ότι αν δε βοηθάς, δεν είσαι αλληλέγγυος, δε μπορείς να λέγεσαι άνθρωπος.

Τέτοια παραδείγματα ανθρώπων που προσφέρουν έχουν ακουστεί και ξανακουστεί. Αλλά πως θα σας φαινόταν όταν ένας άνθρωπος γραφείου, μια κοπέλα σπουδαγμένη με σταθερό μισθό μηνιαία, με επάγγελμα κύρους και δουλειά «στρωμένη» από τους γονείς της(κι ο μπαμπάς της ήταν νομικός) άφηνε στην άκρη τις υποχρεώσεις της, αψηφούσε τα κοινωνικά στάνταρς και βίωνε σε πρώτο πλάνο το επίκαιρο θέμα του προσφυγικού; Η Μαρία ήδη έχει κάνει ταξίδια στη Μυτιλλήνη και συνεχίζει. Είναι δίπλα σε αυτούς τους ανθρώπους που αποφάσισαν να φύγουν από τη χώρα τους, διότι δεν άντεχαν άλλους βομβαρδισμούς. Μάλιστα, αποκάλυψε όσα τη σόκαραν. «Όταν κάναμε το οδοιπορικό στη Λέσβο, το πιο σοκαριστικό για μένα κομμάτι ήταν η επικοινωνία μας με το Μουστάφα. Είναι ένα παιδί από την Αίγυπτο, έχει σπουδάσει ισλαμικό δίκαιο και ελληνική φιλολογία στην Κομοτηνή, αλλά αποφάσισε να ασχοληθεί με το προσφυγικό αφήνοντας πίσω τα πάντα. Αυτός ο άνθρωπος, αν και δεν έχει ασχοληθεί ποτέ με τις ταφές νεκρών, όταν έφτασαν τα πρώτα κουφάρια, τα πρώτα πτώματα, οι πρώτοι σωροί που ξέβρασε το Αιγαίο(γιατί είχαμε πολλούς νεκρούς, αλλά τα πτώματα αργότερα ξεκίνησαν να ξεβράζονται)αποφάσισε να μείνει εκεί και να διεκδικήσει την κατασκευή ενός νεκροταφείου στο νησί. Στην αρχή αντιμετώπισε πολύ μεγάλη γραφειοκρατία, έπειτα όμως με δικό του πείσμα, κατάφερε να του δοθεί ένας χώρος στο χωριό Κάτω Τρίτος στη Λέσβο και έφτιαξε ένα νεκροταφείο με τα χέρια του. Δε δέχτηκε καμιά οικονομική βοήθεια από ΜΚΟ. Από ιδιωτικές δωρεές ανθρώπων που έχουν έρθει κι έχουν δει το έργο που επιτελεί, έχει καταφέρει να μαζέψει το ποσό των 13.000 ευρώ. Εννοείται βέβαια ότι η παρουσία των ΜΚΟ στο χώρο αυτό ήταν καθημερινή. Ο Μουσταφά μου είχε εξομολογηθεί μάλιστα ότι αρκετές ΜΚΟ εκμεταλλεύτηκαν τις φωτογραφίες που τράβηξαν για να μαζέψουν λεφτά δήθεν για το νεκροταφείο, λεφτά που δεν έφτασαν ποτέ στα χέρια του. Πολλοί μάλιστα τραβούσαν σέλφι μπροστά στους τάφους. Από τότε έγινε πιο προσεκτικός. Το παιδί έπλυνε τους νεκρούς, έκανε τη διαδικασία όλη ο ίδιος με ένα συγχωριανό του. Η περιγραφή του Μουστάφα για μένα ήταν σοκαριστική. Όταν πας στο νεκροταφείο καταλαβαίνεις ότι ο άνθρωπος αυτός έθαψε βρέφη, τριών μηνών, έθαψε μωρά, έθαψε ολόκληρες οικογένειες, οι οποίες αναγνωρίστηκαν από τον επιζώντα. Δηλαδή μπορεί να επέζησε η γιαγιά και αναγνώριζε το πτώμα των παιδιών της και των εγγονών της.

Πηγή: site Νόστιμον ήμαρ

Στα Βόρειο Αιγαίο, ωστόσο δε λειτούργησαν όλες οι δομές όπως θα έπρεπε. Πολλοί ντόπιοι επιδίωξαν να εκμεταλλευτούν τους πρόσφυγες και κάθε άφιξη στο νησί τη θεωρούσαν ευκαιρία. Τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας έκαναν λόγο για μεγάλη οικονομική εκμετάλλευση και φαινόμενα ρατσισμού που ξεπερνούσαν κάθε προηγούμενο. Η νομικός που ταξίδεψε στο νησί της Μυτιλλήνης, μίλησε για το πώς βίωσε η ίδια αυτές τις συμπεριφορές και πώς πιστεύει ότι αντποκρίθηκε το νησί στις εισροές προσφύγων. «Η Λέσβος στο σύνολό της φέρθηκε αρκετά καλά στους πρόσφυγες. Γιατί για να μαστε παντελώς ειλικρινείς τον Αύγουστο το νησί βρέθηκε από τη μια στιγμή στην άλλη με 10.000 κόσμο στις πλατείες, το οποίο δεν ήταν εύκολο. Οι περισσότεροι από τους ντόπιους αγκάλιασαν τους πρόσφυγες. Με εξαιρέσεις κάποιες “σκατόφαρες” που στάθηκαν απέναντι στους πρόσφυγες. Δηλαδή οι αλληλέγγυοι, γιατί έχει πολλούς εκεί εκτός από τις ΜΚΟ που εκεί πέρα γίνεται “του λεφτού το πανηγύρι”, μας έδειξαν ένα σπίτι, το οποίο φτιάχτηκε μέσα σε ένα καλοκαίρι από τον ιδιοκτήτη μιας καντίνας που πουλούσε τα τοστ και τα σάντουιτς στους πρόσφυγες 10 ευρώ. Άλλο ένα περιστατικό το οποίο βίωσα σε πρώτο πλάνο ήταν με τους ταξιτζίδες. Έπαιρναν τους πρόσφυγες για μια αστεία απόσταση και τους χρέωναν 10 ευρώ το κεφάλι. Τότε εμείς οι αλληλέγγυοι, αποφασίσαμε να βάλουμε λεωφορεία για τους πρόσφυγες, ώστε να μην κάνουν 40λεπτες αποστάσεις από το λιμάνι στους χώρους εγκαταστάσής τους με τα πόδια. Έπειτα βάλθηκαν κάποια πούλμαν από το δήμο. Τότε οι ταξιτζίδες διαμαρτυρήθηκαν γιατί τους έκοψαν τη δουλειά. Η Λέσβος είπαν κάποιοι για τον τουρισμό της. Έχουν έρθει εθελοντές από όλο τον κόσμο για το προσφυγικό. Αυστραλία, Αμερική, Δανία, Σουηδία. Αυτή τη στιγμή δεν μπορείς να κλείσεις ξενοδοχείο στη Λέσβο, είναι όλα πλήρη, από τους αλληλέγγυους. Οπότε για ποιο τουρισμό μιλάμε; Για ποια μείωση της οικονομίας του νησιού; Ίσα-ίσα θεωρω ότι το νησί προβλήθηκε γιατί τα πήγε πολύ καλά για το μέγεθος του προβλήματος και θα φτιαχτεί κι ένα μουσείο για το προσφυγικό. Υπάρχουν πολλά που θέλουν να κάνουν οι κάτοικοι. »

Πηγή: site Νόστιμον Ήμαρ

Βέβαια, σε αυτό το σημείο πρέπει να αποσαφηνίσουμε τις διαφορές ενός απλού αλληλέγγυου-εθελοντή όπως η Μαρία και μιας ΜΚΟ. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι οργανώσεις αυτές κλείνουν την πόρτα στο ευρύ κοινό, διότι πίσω από αυτές κρύβονται συμφέροντα που ελάχιστοι γνωρίζουν. Αυτή την περίοδο οι εθελοντές έχουν θέματα με τις ΜΚΟ, οι οποίες κρύβουν πολύ γνωστούς εφοπλιστές, που θέλουν να πάρουν στα χέρια τους τη διαχείριση. «Σου ζητάνε ταυτότητα ας πούμε για να σου μιλήσουν. Ποιος είσαι; Από πού έρχεσαι; Οι ΜΚΟ κάποιες είναι πολύ καθαρές. Ως νομικός σου λέω ότι δε μπορείς να κάνεις πολλά πράγματα αν δεν έχεις νομικό πλαίσιο. Οπότε πρέπει να τη συστήσεις κάπως. Ή να κάνεις μια εταιρεία γενικού, συνεταιριστικού σκοπού, όπως τις λένε ή να φτιάξει μια αστική μη κερδοσκοπική οργάνωση. (έτσι τις λέμε πια για να ‘μαστε ακριβείς)», μου εξομολογείται η ίδια. Όμως υπάρχουν και μεγάλες ΜΚΟ, οι οποίες τρώνε με χρυσά κουτάλια, κάνουν ξέπλυμα χρημάτων και δίνουν απίστευτους μισθούς στους εργαζόμενούς τους. Υπάρχουν στη Λέσβο 100 ΜΚΟ. «Μη μου πεις τώρα ότι και οι 100 κάνουν δουλειά και χρειάζονται τους εθελοντές. Αν έκαναν δουλειά, δε θα τους χρειαζόντουσαν. Και έχουν μέσα πολυτελείς εγκαταστάσεις, την ώρα που οι πρόσφυγες είναι μέσα στους καταυλισμούς και πεινάνε.», λέει με επιτακτικό τόνο και δείχνει να εξοργίζεται. Της ζητώ να γίνει λίγο πιο αναλυτική, σχετικά με τα παιχνίδια των ΜΚΟ και ανταποκρίνεται: «Ο εθελοντισμός έχει κοινά στοιχεία με την αλληλεγγύη, καθώς και οι δύο έννοιες αναφέρονται στη βοήθεια, στην προσφορά προς τον συνάνθρωπο, δίχως ανταποδοτικό όφελος. Προσδιορίζουν και περιλαμβάνουν αυτοπροαίρετες ενέργειες, εκούσιες πράξεις που είναι γενικά αποδεκτές ως χρήσιμες για το γενικό. Δε γίνεται κάποιος με δια της βίας εθελοντής ή αλληλέγγυος. Έχουν όμως οι δύο έννοιες μια τεράστια διαφορά. Το να είσαι εθελοντής σημαίνει ότι εξυπηρετείς το σκοπό ενός οργανισμού, ενός κράτους, μια εταιρείας έστω και μη κερδοσκοπικής, δίχως μετά από δική σου συναίνεση να μην πληρώνεσαι. Εθελοντές είναι και όσοι πρεσέφεραν εθελουσίως και δωρεάν τις υπηρεσίες τους π.χ στη διοργάνωση των ολυμπιακών αγώνων του 2004. Δωρεάν εργασία , σε μια χώρα με τόση ανεργία και προς εξυπηρέτηση ιδιωτών και κρατικών κονδυλίων. Το να στέκεσαι αλληλέγγυος σημαίνει να διατρέχεις τους ίδιους κινδύνους και να βιώνεις τα ίδια προβλήματα με αυτόν στον οποίο συντρέχεις.Δεν είσαι απέναντί του, αλλά δίπλα του. Παλεύεις στο πλάι του, παλεύετε μαζί για ένα δικαιότερο κόσμο και μια κοινωνία καλύτερη. Δε σε νιώθει ξένος εκείνος που έχει την ανάγκη σου, δε νιώθει σε καμία περίπτωση κατώτερός σου, μα ίσος με σένα. Οι αλληλέγγυοι δεν είναι υπάλληλοι κανενός. Οι δομές αλληλεγγύης είναι αυτοδιαχειριζόμενες, δεν έχουν κανένα κέρδος, δρουν αυτόνομα, καθαρά κι ανθρώπινα. Οι δεσμοί που αναπτύσσονται μεταξύ των αλληλέγγυων είναι δσμοί φιλικοί, αδελφικοί, συντροφικοί. Ενδεικτικό της διαφοράς των εννοιών είναι το γεγονός ότι πολλοί πρόσφυγες αφότου ήρθαν έγιναν μέλη δομών αλληλεγγύης και βοήθησαν πλέον έμπρακτα. Πολλές φορές οι εθελοντές δίχως να το γνωρίζουν βοηθούν ΜΚΟ , οι οποίες δεν έχουν σκοπό την παροχή βοήθειας και την αποκατάσταση των προσφύγων, αλλά το κέρδος. Με μανδύα το προσφυγικό, δαπανήθηκαν τεράστια κονδύλια που ποτέ δεν έφτασαν στο σωστό προορισμό,Δεν καταδικάζουμε φυσικά τη δράση των ΜΚΟ άκριτα και γενικόλογα, όπως η Αγκαλιά στη Λέσβο, που τυγχάνει να γνωρίζω τη δράση της, που είναι καθαρές και συνέδραμαν απίστευτα στην προσφυγική κρίση. Είναι δηλαδή πολλές φορές απαραίτητος ο νομικός μανδύας για να μπορέσεις να βοηθήσεις. Οι αλληλέγγυοι δε νοιάζονται απλά, αλλά οργανώνουν ομάδες, δραστηριοποιούνται και προσπαθούν έμπρακτα για την κοινωνική ευημερία. Και σα να μην έφτανε αυτό, ενημερώνουν τους υπολοίπους, σε μια προσπάθεια να τους εντάξουν σε ενεργές πράξεις αλληλοβοήθειας και συμπαράστασης απέναντι σε όσους το έχουν ανάγκη. Η κοινωνική προσφορά χαρακτηρίζει τους αλληλέγγυους. Η προσπάθειά του ενέχει ρίσκο, καθώς ποτέ το κράτος δεν καλοβλέπει την παρουσία τους. Η αλληλεγγύη είναι το όπλο των λαών, αρκεί όλοι μας να δεχτούμε να κουβαλήσουμε αυτό το όπλο και να μη διστάζουμε να τραβάμε καθημερινά τη σκανδάλη.»

Ως εθελοντής ήταν εύκολο να διακρίνει συμπεριφορές, τόσο σε γενικό επίπεδο, όσο και σε κάθε προσωπικότητα ξεχωριστά. Συγκρίνοντας καταστάσεις στο Βόρειο Αιγαίο και στην πρωτεύουσα δεν εντοπίζει μεγάλες διαφορές. Στην Αθήνα έχουμε μικρά παραδείγματα ανθρώπων που αντιδρούν άσχημα στο προσφυγικό. Δηλαδή πιο πολύ οι μεγάλες ηλικίες. Βέβαια βλέπουμε και γιαγιάδες που δίνουν όλη τους τη σύνταξη για να βοηθήσουν. Βλέπουμε ανθρώπους που δεν το περίμενες, αλλά μένουν πλάι στους ανθρώπους αυτούς, έχουμε πολύ μεγάλη κίνηση από το δικηγορικό σύλλογο και τον ιατρικό σύλλογο του Πειραιά. Ο απλός κόσμος έχει σίγουρα ανταποκριθεί. Σε κάλεσμά τους οι αλληλέγγυοι για φάρμακα μάζεψαν πάρα πολλά για το μητροπολιτικό κοινωνικό ιατρείο Ελληνικού, το οποίο είναι δίπλα στους πρόσφυγες. Υπάρχουν εθελοντές που βρίσκονται στην Ε1 κάθε μέρα. Έρχονται άνθρωποι με πάρα πολλά προβλήματα, όπως γρίπη, από τις κακουχίες και το κρύο, αλλά και τα ψυχολογικά. Κρίσεις πανικού, οι γυναίκες που είναι σε ενδιαφέρουσα και πρέπει να γεννήσουν, κινητικά προβλήματα, άνθρωποι ανάπηροι που έχουν φύγει από κει. «Αυτά δεν είναι δουλειές των εθελοντών κανονικά. Είναι κρατικές δουλειές, το κράτος θα έπρεπε να έχει επιληφθεί. Δυστυχώς, δεν υπάρχει μέριμνα.», εξοργίζεται και το σχήμα των φρυδιών της αλλάζει. Δεν της αρέσει αυτή η στάση. Βέβαια χαίρεται, διότι η ελληνική κοινωνία ξεπέρασε την έννοια της πολιτείας.

Η Μαρία μαζί με άλλους αλληλέγγυους ξεδιαλέγει ρούχα

Δεν είναι λίγες οι φορές που στη στάση του λεωφορείου ακούω ενήλικες να θεωρούν υπεύθυνους τους πρόσφυγες για την υψηλή εγκληματικότητα της πόλης μας. Η 29χρονη, σκέφτηκα, εφόσον τα βιώνει καθημερινά σε πρώτο πλάνο,κάτι παραπάνω θα γνωρίζει. «Δε θεωρώ ότι το επίπεδο ρατσισμού της χώρας μας ότι είναι χαμηλό. Απλά νομίζω ότι σε αυτή την κατάσταση του προσφυγικού, οι ρατσιστικές φωνές, έκατσαν λίγο πίσω. Συνειδητοποίησαν ότι δεν τις παίρνει να μιλήσουν και δεν τις παίρνει να ταθούν απέναντι σε αυτή την αγάπη που έδειξε ο κόσμος. Ο κόσμος συνειδητοποίησε ότι έχει απέναντί του μωρά. Ακόμα και αυτοί οι φασίστες που βγήκαν και μίλησαν για ισλαμοποίηση, ο κόσμος αντιλήφθηκε ότι όταν μωράκια είναι απέναντί σου και σου ζητούν απλά μια μπάλα για να παίξουν, δεν κινδυνεύεις από αυτούς τους ανθρώπους. Άλλωστε και το ’22, από διηγήσεις οι παππούδες μας ως τουρκόσποροι αντιμετωπίστηκαν. Σαν αντίποδα αυτού, είδαμε ανθρώπους να αντιμετωπίζουν τους πρόσφυγες σαν παιδιά τους, να αποχαιρετούν πρόσφυγες στα Τρίκαλα και να κλαίνε. Εγώ αυτά θα κρατήσω. Ειπώθηκε βέβαια από βουλευτές της Χρυσής Αυγής ότι οι πρόσφυγες θα έπρεπε να φυλακίζονται και να κάνουν καταναγκαστικά έργα κι όχι να τους ταϊζουμε. Οι πρόσφυγες δε θέλουν να μεινουν εδώ,να φύγουν θέλουν. Ταξιδιωτικά έγγραφα ζητούν αυτή τη στιγμή και μια ανθρώπινη συμπεριφορά για όσο μένουν εδώ.»

Και τότε είναι που αρχίζεις να σκέφτεσαι αν η μόρφωση σε κάνει ανθρωπιστή, σε κάνει αυτό που ορίζουμε σήμερα ως «άνθρωπο». Άραγε πόσο θεωρεί ότι τη βοήθησαν οι σπουδές της για να γίνει εθελόντρια η Μαρία; Ευθέως, απαντά πως: «Και οι δυο μου σχολές ήταν ανθρωπιστικές. Η Νομική σε βοηθάει να γνωρίζεις τα δικαιώματα των ανθρώπων αυτών και πως μπορείς να τους προστατεύσεις. Αν με ρωτάς, θα ήθελα να ζούμε σε μια ειδική κοινωνία που να μην υπάρχουν δικηγόροι. Να διδάσκω λογοτεχνία σε αυτούς τους ανθρώπους. Να μην χρειάζονται τη νομική μου συνδρομή. Ναι με βοήθησαν οι σπουδές μου στη νομική για να μπορώ να προστατεύω αυτούς τους ανθρώπους και κάθε άνθρωπο βέβαια που με χρειάζεται. Το κράτος έχει νόμους, οι νόμοι δεν είναι πάντα δίκαιοι, οι νόμοι δεν είναι με τους αδύναμους, συνήθως τον ξυπόλυτο χρεώνει η δικαιοσύνη. Είναι χρήσιμοι αυτή την περίοδο οι δικηγόροι, οι ψυχίατροι, οι ψυχολόγοι, οι κοινωνικοί λειτουργοί και οι δημοσιογράφοι. Ο ρόλος των δημοσιογράφων στο προσφυγικό είναι πολύ σημαντικός. Με ρίσκο της καριέρας τους βέβαια. Παράδειγμα κυρίας δημοσιογράφου, η οποία προσπάθησε να βγάλει στην επιφάνεια λαθρεμπόρους που εκμεταλλέυτηκαν τους πρόσφυγες, όπως οι ταξιδιωτικοί πρόσφυγες και έφαγε ξύλο η γυναίκα.

Οι γονείς μου με βοήθησαν πάρα πολύ σε αυτό. Πάντα στο σπίτι υπήρχε η ιδέα ότι ο άνθρωπος που έχει την ανάγκη σου, σε αυτόν πρέπει να προστρέχεις. Ποτέ δεν πρέπει να υποτιμάς ανθρώπους, δεν υπάρχει ανώτερος ή κατώτερος άνθρωπος σε καμία περίπτωση. Θα ήταν ιδανικό να ζούμε σε μια αταξική κοινωνία, αλλά αυτή τη στιγμή δε συμβαίνει αυτό. Πρέπει να σέβεσαι κάθε κομμάτι της κοινωνίας. Ο μπαμπάς μου ήταν δικηγόρος, οπότε στο γραφείο υπήρχαν πάντα άνθρωποι που βοηθούσε κι εκείνος και δωρεάν όταν υπήρχε πρόβλημα. Γενικώς οι κοινωνικοί άνθρωποι έχουν μάθει να ζουν και να μοιράζονται. Αυτοί καταλαβαίνουν πως το να βρεθείς στη θέση των προσφύγων είναι ένα “τσακ” και τυχαία δεν είσαι.»

Όσο η συζήτηση σοβαρεύει, το ύφος της γίνεται πιο σκοτεινό. Μου εξομολογείται πως φοβάται. Ως αλληλέγγυος δεν κατανοεί τις κινήσεις της Ευρώπως. Μάλιστα επισημαίνει: «Η Ευρώπη δείχνει όλο και πιο έντονα τι αποφάσεις έχει πάρει. Αυτή τη στιγμή κλείνει κάθε βαλκανική οδός για αυτούς τους ανθρώπους. Θα δούμε πολύ χειρότερα πράγματα. Στην Ειδομένη βρίσκονται εγκλωβισμένοι μέσα στις λάσπες 14.000 άνθρωποι. Αν δεν υπήρχε κι εκεί αλληλεγγύη, οι κίνδυνοι θα ήταν μεγαλύτεροι και οι θάνατοι περισσότεροι. Οι πολιτικοί έχουν αφήσει όλη την κατάσταση στους αλληλέγγυους. Το κλείσιμο των συνόρων ως πολιτική πρακτική την κρίνω απαράδεκτη. Όμως το προσφυγικό τελικλα θα χρησιμοποιηθεί ως μοχλός πίεσης οικονομικής από χώρες. Ο Αλβανός πρωθυπουργός δηλαδή, έκανε δήλωση “Δεν έχω λόγο να δεχθώ πρόσφυγες”. Και φυσικά είναι απαράδεκτος. Τέτοια δήλωση δείκνυε ότι θέλει αντάλλαγμα. “Δώστε μου ένα λόγο για να τους κρατήσω”. Ποιος; Η Αλβανία, μια χώρα που έδιωξε ανθρώπους, με πρόσφυγες στο πολύ κοντινό της παρελθόν και θα έπρεπε να έχει μια ευαισθησία, τόσο ο λαός της όσο και η ίδια. Ο λαός δεν είναι άμοιρος των ευθυνών. Όταν θες να βοηθήσεις ανθρώπους που έχουν την ανάγκη σου κάνεις ένα συλλαλητήριο, μια διαδήλωση. Όταν ο πολιτικός σου ανακοινώνει ότι θα κλείσει τα σύνορα, λες “όχι”, “εγώ θέλω να έρθουν οι άνθρωποι”. Η Ελλάδα νομίζω ότι δεν πάει για κλείσιμο των συνόρων και γενικά είμαι κατά μιας τέτοιας εφαρμογής. Πιστεύω στην αυτοδιάθεση των λαών και θεωρώ ότι οι λαοί θα έπρεπε να διακινούνται ελεύθερα οπουδήποτε. Δε θα με βρεις ποτέ υπέρ του κλεισίματος των συνόρων. Πρόσφυγας σημαίνει προσφεύγω, ζητώ καταφύγιο, έρχομαι να με προστρέξεις, να με βοηθήσεις. Σίγουρα θα σου πει κάποιος ότι θα αυξηθεί η εγκληματικότητα με όλα αυτά. Ποια εγκληματικότητα θα αυξηθεί, η ήδη αυξημένη; Φτώχεια έχουμε, ανθρωπιστική κρίση έχουμε, αυτοί οι άνθρωποι έχουν πόλεμο. Σταμάτα τον πόλεμο να μη φύγουν. Αν δεις εικόνες της Συρίας πριν και μετά, του Αφγανιστάν, του Ιράν, τόσα χρόνια κι αυτοί ταλανίζονται. Οι Αφγανοί λένε δεν είναι πρόσφυγες πολέμου. Τι είναι ρε παιδιά; Τόσα χρόνια πόλεμο είχαν οι άνθρωποι.»

Κι αν λοιπόν είναι πραγματική εθελοντής, τι να τα κάνει τα βραβεία; Πρόσφατα, διάβαζα σε ένα site για το Νόμπελ στους κατοίκους του Αιγαίου. Τη ρωτώ αν θεωρεί πως το αξίζουν, χαμογελά και μου απαντά αμέσως: «Τώρα πέτυχες και την περίπτωση. Όταν πήγαμε στη Λέσβο, έγινε η φωτογράφιση, η γιαγιά δεν πρέπει καν να κατάλαβε ότι μπήκε στο πλάνο. Είχε κατέβει στο λιμάνι στη Συκαμιά στη Λέσβο, είναι ένα πανέμορφο μέρος. Όταν πήγα μαγεύτηκα και σκέφτηκα πόσο οξύμωρο είναι να έρχεσαι πολεμώντας. Οι άνθρωποι μας έλεγαν εκεί ότι σώζουν πρόσφυγες που έχουν κάνει τα χέρια και τα πόδια τους κουπιά για να φτάσουν. Τυχαία αυτοί οι άνθρωποι λοιπόν βρέθηκαν εκεί δεν έχουν συνδράμει, δεν έχουν βοηθήσει. Όπως γίνεται πάντα σε παρόμοιες φωτογραφίσεις. Οι πραγματικοί ήρωες δε θέλησαν ποτέ στο Αιγαίο να βγάλουν φωτογραφίες. Οι εθελοντές δε χρειάζονται Νόμπελ για μένα. Θεωρώ ότι είναι αυτονόητη. Θα έπρεπε τουλάχιστον. Αν θα το πάρουν ή όχι νομίζω ότι απασχολεί τη Λέσβο σαν προώθηση διαφημιστική. Οι πραγματικοί εθελοντές έχουν αφήσει τα σπίτια τους κι έχουν πάει εκεί, οι ψαράδες έχουν δείξει απίστευτη αλληλεγγύη. Είναι εκεί 24 ώρες το 24ωρο και βοηθούν τους εθελοντές του Πλατάνου που είναι εκεί στη Συκαμιά κι έχουν βοηθήσει πολλές λέμβους. Ο Πλάτανος είναι μια δομή αυτόνομη, που έχει πολεμηθεί πολύ από δήμο και κατοίκους εκεί πέρα. Έχουν φτιάξει τα παιδιά ένα ιατρείο. Επέλεξαν τη Συκαμιά γιατί είναι πολύ κοντά με την Τουρκία, μόλις 6,4 ναυτικά μίλια. Βλέπουν από μακριά τους πρόσφυγες και πάνε και τους παίρνουν με το σκάφος που έχουν εκεί. Αυτές οι γιαγιάδες βρέθηκαν τυχαία εκεί. Είναι σαν τότε που είχε πάει ο Αλέξης Τσίπρας στη Μυτιλλήνη, έπαιζε από πίσω. Το αν θα πάρουν Νόμπελ οι γιαγιάδες για μένα είναι ήσσονος αξίας. Δεν έχει καμία αξία.»

Λέσβος. Συγκέντρωση για μουσική και κουβέντα με τους πρόσφυγες
Πηγή: site Νόστιμον Ήμαρ

Δεν γνώριζα πόσο σκληρές είναι αυτές οι εικόνες. Τελικά, αν δε βιώσεις μια κατάσταση δε συνειδητοποιείς πόσο φρικιαστική είναι. Μου είχε γεννηθεί το ερώτημα κατά τη διάρκεια της κουβέντας μας, σχετικά με το ποια εικόνα της έχει χαρακτεί στη μνήμη. Η Μαρία Παρέντη, αλλάζει όψη, σκύβει το κεφάλι και εξομολογείται: «Τη δεύτερη φορά που πήγαμε στο νησί δεν είχε πολύ κόσμο. Η πάρα πολύ σκληρή εικόνα που αντίκρυσα ήταν η χωματερή με τα σωσσίβια. Ήταν άπειρα. Καταλάβαινες πόσες ψυχές πέρασαν από εκεί και πως κάποια από αυτά τα σωσσίβια ανήκαν σε ανθρώπους που δεν είναι πια στη ζωή. Μου φάνηκε σαν να είμαι ξανά στο Άουσβιτς, όπου έχουν τα παπούτσια των Εβραίων. Δηλαδή όταν κατέβηκα στο οδοιπορικό από το αυτοκίνητο με έπιασαν αυθόρμητα τα κλάματα χωρίς να το καταλάβω, σαν να βρίσκομαι στο Νταχάο. Έκανα τον παραλληλισμό ότι κάποιοι άνθρωποι έχουν φύγει ή κι αυτοί που δεν έχουν πεθάνει δεν ξέρω ποια είναι η τύχη τους και πού έχουν πάει.Ήταν ιστορικό το μέρος εκεί δηλαδή. Σα να μύριζε πτώματα. Έπαθα μεγάλο σοκ.»

Χωματερή με τα σωσσίβια
Πηγή: site Νόστιμον Ήμαρ

Νόμιζα πως είχα εξαντλήσει κάθε πιθανό ερώτημα, μα όσο μου μιλούσε προέκυπταν νέα ζητήματα. Για τον εθελοντισμό, η ίδια ως εκπρόσωπός του, εκμυστηρεύεται: «Θεωρώ ότι ο εθελοντισμός στην Ελλάδα βρίσκεται σε αρκετά καλό επίπεδο. Συγκριτικά με το ότι κι εμείς οι ίδιοι αντιμετωπίζουμε μεγάλο πρόβλημα αυτή τη στιγμή. Διότι είναι ψέμματα ότι δε βοηθούν τους Έλληνες. Στο Σύνταγμα η δράση που έγινε το προηγούμενο σαββατοκύριακο όταν ερχόταν κάποιος Έλληνας και ζητούσε βοήθεια του έδιναν τα παιδιά φάρμακα, ρούχα, τρόφιμα. Θεωρώ ότι την Ελλάδα τη σώζει ο εθελοντισμό της αυτη τη στιγμή. Δε μ’αρέσει τόσο η λέξη εθελοντισμός βέβαια, όσο η λέξη αλληλέγγυος, θεωρώ ότι είναι πιο βαθιά, σημαντική και ουσιαστική. Είμαστε σε καλό επίπεδο γιατί δεν έχουμε κι εμείς οι ίδιοι. Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν να περάσουν το μήνα και σου λένε”θέλω να δώσω 10 ευρώ” και θέλουν να προσφέρουν. “Δεν έχω να περάσω το μήνα μου και θα ‘ρθω να βοηθήσω”Στην κατάληψη στην Τσαμαδού στα Εξάρχεια βοηθάνε άνθρωποι φτωχοί.

Η αλληλεγγύη είναι πάνω από όλα πολιτισμός. Ο εθελοντισμός είναι η απόδειξη της κουλτούρας ενός λαού. Δεν είναι βέβαια θέμα λαού. Δεν νομίζω ότι βοηθάμε επειδή είμαστε Έλληνες. Ίσως είμαστε λίγο πιο ανοιχτόκαρδοι λόγω κλίματος. Δε μ’αρέσουν κι οι γενικεύσεις. Βλέπεις όμως ανθρώπους που έχουν κάνει μεγαλύτερη υπέρβαση από μας. Έχουν φύγει από τη Δανία για να βοηθήσουν. Εντάξει κι εγώ αν υπήρχε πρόβλημα π,χ στη Βουλγαρία δεν ξέρω αν θα άφηνα τη δουλειά μου για να πάω. Δύσκολα είναι τα πράγματα, εκείνοι το κάνουν, γιατί είναι η κουλτούρα τους έτσι. Είναι πως θα μάθεις τα παιδιά σου. Για μένα οι δράσεις που έγιναν από σχολεία, που πήγαν μαθητές να παίξουν με τα προσφυγόπουλα ήταν πολύ συγκινητικές. Από μικρή ηλικία πρέπει να συνειδητοποιεί κανείς ότι το πρόβλημα είναι μείζονος σημασίας, ότι συνομήλικός σου χρειάζεται τη βοήθειά σου και πρέπει να του την προσφέρεις.»

Μυτιλλήνη 2016
Πηγή: site Νόστιμον Ήμαρ

Εκείνο το πρωινό της ζήτησα να κάνει μια μικρή πρόβλεψη για το μέλλον του μεγάλου αυτού ζητήματος που λέγεται «προσφυγικό». Η νεαρή δικηγόρος μου εξομολογήθηκε: «Τα χειρότερα του προσφυγικού δεν τα έχουμε δει ακόμα. Φοβάμαι πολύ για την τύχη των ανθρώπων που ήδη έχουν καταφέρει να φτάσουν εδώ, που είναι ήδη εγκλωβισμένοι. Φοβάμαι πάρα πολύ τα παιχνίδια τα οικονομικά που θα παιχτούν στις πλάτες τους και παίζονται ήδη. Τα πράγματα για μένα είναι δυσοίωνα. Δεν είμαι αισιόδοξη. Για αυτό και παλεύουμε να είναι η αλληλεγγύη μας δυνατή και η αντίδρασή μας σε όλο αυτό πολύ πιο δυνατή. Σκέψου ότι αν οι αρχές και η αστυνομία φέρονται τόσο σκληρά σε ανθρώπους που έρχονται από πόλεμο, πώς θα φερθούν και σε μας αργότερα που θα θελήσουμε ως μετανάστες να περάσουμε τα σύνορα της πατρίδας.»

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.