Othello wordt stikjaloers gemaakt door de manipulatieve Jago die uit is om Othello’s functie als generaal over te nemen. Scenefoto Othello, foto Ben van Duin.

Kopieer Othello, verbeter subtiele elementen

Othello
Auteur: William Shakespeare
Bewerking: Jibbe Willems
Regie: Servé Hermans
Gezelschap: Toneelgroep Maastricht

De moor van Venetië. Laat je vooral niet verassen wanneer je geen moor op het toneel te zien krijgt. Koen De Sutter, met een blanke huidskleur mag de rol van Othello vertolken. Het is niet zijn huidskleur die doet vermoeden dat hij Othello is. Rond zijn ogen is zwarte schmink aangebracht. Daarnaast wordt hij helemaal overspoeld met beledigingen, stereotyperingen, discriminatie en zelfs het n-woord wordt genoemd. Het wordt pas geestig als Jago opkomt met een banaan.

Is dit een Othello die we nog nooit hebben gezien? Ja en nee. De verhaallijn is zo goed als hetzelfde gebleven. De karakters en intriges van de personages sluiten nauw aan bij het origineel toneelstuk dat Shakespeare in 1604 schreef. De opvoering speelt zich af in dezelfde periode als het origineel. Met die onveranderlijke kern van personages en tijd is het complex verhaal van Othello makkelijk te volgen.

Deze bewerking is wèl vernieuwend. Op een aantal vlakken verschilt het wel met Shakespeares Othello. We krijgen geen preutse maagdelijke Desdemona te zien die op christelijke wijze het huwelijk voltrekt met haar man Othello. In plaats daarvan zien we een hitsige vrouw die weliswaar trouw, verlangt naar het grote sterke lichaam van de zwarte Afrikaan. Het koppel kan maar niet van elkaar afblijven en zou het liefst elk moment van de dag in de lakens kruipen.

Hoewel de personages van binnen nog steeds hetzelfde zijn, is de buitenkant wel geactualiseerd. De taal is heel toegankelijk. Alles is vlot en duidelijk geschreven. Af en toe een woordje poëzie maar de personages spreken vooral normale mensentaal. Dat maakt het verhaal realistisch en aards. 
Ook de kleding is vernieuwd. Sommigen zijn klassiek gekleed in adellijke gewaden en lange jassen. Anderen krijgen moderne kledingstukken. De nog altijd even jaloerse Jago draagt een blauwe broek en een zwarte bomberjacket. Het geeft Jago, gespeeld door Michaël Pas, een gevaarlijke look.

Muzikale pauzes onderbreken het verhaal. Op dramatische hoogtepunten wordt de tijd stilgezet. Een sopraanzangeres zet de toon en zingt. Het publiek hangt aan haar lippen. De zangeres zingt over de gevoelens die in de scene, de acteurs op dat moment voelen. Met operastukken uit het Othello van Giuseppe Verdi wist ze de goed aandacht van het publiek te trekken. Wanneer ze niet zong was haar rol op het podium niet zo duidelijk. Vaak stond ze er zonder enige interactie met andere acteurs.

Het decor is ook modern: Geen balkon met rozenstruiken of een rijkelijk versierd bed met fluwelen lakens. Strak. Een aparte vloer op het podium bestaat uit reflecterende panelen. Achteraan staat een houten doos met een industriële look en een groot plastic raam aan de voorkant. Vanuit een symbolische hemel, hoger gelegen op de houten doos kijken de overleden personages(wat er veel zijn bij toneelstukken van Shakespeare) neer op wat zich op de scene afspeelt.

De afwerking van de opvoering zit in de kleine details. Details in de kleding die belangrijke elementen zijn in het verhaal zoals de strepen van de generaal en officier die op de kledij wordt geknoopt. Rijst dat als regen letterlijk op het podium wordt geknald. Een opvoering die respect heeft voor de Othello van Shakespeare maar toch subtiele en geestelijke elementen toevoegt. Dat maakt het eeuwenoud verhaal van Othello toch boeiend om te zien.

Daniele Lucchesi