Het leven zoals het is: de freelancevertaler … zonder Google Translate

Nu al bijna drie jaar ga ik maandelijks naar een of meerdere netwerkevents en vaak is het eerste waar ondernemers aan denken, als ze horen dat ik vertaler ben, Google Translate.

Maar niets is minder waar. Om eerlijk te zijn, heb ik zelf nog nooit Google Translate gebruikt en ik vertaal zo’n 3.000 woorden, dat wil zeggen zo’n 10 pagina’s, per dag, gaande van algemene teksten over thema’s waar ik niet vertrouwd mee ben tot gespecialiseerde handleidingen, technische fiches en websites.

Ik kan mij heel goed voorstellen dat je als leek denkt: “Even snel vertalen met Google Translate en dan kan ik verder”, maar vaak is het antwoord dat je krijgt echt grote onzin. En dat kun je in een professionele tekst uiteraard missen als kiespijn.

Maar nu hoor ik je denken: “Hoe vind jij als professionele vertaler dan de betekenis/vertaling van moeilijke woorden of onbekende uitdrukkingen?” En nee, ik ben geen wandelend woordenboek en na een vertaling van een toeristische brochure voor de Euregio of Karinthië of de teksten voor een museum over de Eerste Wereldoorlog, kan ik ook echt niet als gids aan de slag.

Maar hoe vind ik dan wel mijn terminologie? Daar zijn verschillende kanalen voor, maar het belangrijkste is — hoe kan het ook anders — het internet. Dankzij de opkomst van het internet is het leven als vertaler veel comfortabeler geworden. Nu bestaan er verschillende meertalige databases, waaronder IATE(*) en EUR-LEX.

Maar er is meer. Als gespecialiseerd vertaler is vertalerssoftware een onmisbaar werkinstrument. In tegenstelling tot Google Translate helpt een dergelijke tool vertalers die vaak over dezelfde thema’s vertalen.

Deze gespecialiseerde software voor vertalers — ook Computer Aided Translation Tool of CAT-tool genaamd — slaat immers alle vorige vertalingen op in een ‘vertaalgeheugen’ zodat je als vertaler sneller dingen kunt terugvinden. Maar ook bestaand twee- of meertalig referentiemateriaal van klanten kan erin worden geïmporteerd. Je hoeft niet steeds opnieuw al het opzoekwerk te doen, het programma stelt je — net als Google Translate — mogelijke vertalingen voor. Het grote verschil is dat deze vertalingen door specialisten en dus niet door algoritmen zijn gemaakt.

Een dergelijk programma helpt de vertaler dus alleen maar, maar het is nog steeds aan hem om te bepalen of die term ook in deze context van toepassing is. En zo hoort het ook. Automatische vertalingen kunnen — in mijn ogen — nooit de kwaliteit van een vertaler evenaren. Vertalen gaat niet om woorden omzetten, maar om de boodschap vatten en zodanig overbrengen dat jouw lezer hem ook meteen interpreteert. En met ‘meteen’ bedoel ik zonder dat hij het idee krijgt dat het hier om een vertaalde tekst gaat.

Zoiets is mensenwerk en vergt nadenken, brainstormen, aanvoelen, correct interpreteren, en — pas in de laatste plaats — woordjes vertalen.

Vertalen is een continu leerproces. Taal is immers altijd in beweging, of het nu het Nederlands is of een vreemde taal. Misschien klinkt dit je vaag in de oren, daarom een aantal zaken die ik onlangs heb bijgeleerd:

- Nieuwe woorden: venetianisering, contrapropaganda
- Taalevoluties: ‘koterij’ is correct Belgisch-Nederlands, ‘ik heb mij gekwetst’ en ‘zonder voorafgaandelijke toestemming’ nog altijd niet.
- Verschil België-Nederland: Nederlanders zeggen ‘op een steenworp van’, terwijl Belgen spreken van ‘op een boogscheut van’.
- Bijzondere taalweetjes: in het Frans is ‘taï chi’ met puntjes, noch in het Engels, Nederlands of Duits krijgt deze Chinese sport puntjes.

Als je deze uitprobeert in Google Translate, zal je zien dat hij er geen raad mee weet. En zo zijn er nog talrijke andere punten die voor automatische vertaalprogramma’s een struikelblok zijn — en blijven. Ik zal niet beweren dat ze in de toekomst niet verder zullen verbeteren, maar ik moet het eerste automatische vertaalprogramma nog zien dat ‘candidature’ in volgende zin correct vertaalt: “XXX vous permet également de diffuser votre candidature à des agents immobiliers partenaires que vous sélectionnez en fonction de leur zone géographique. “

*InterActive Terminology for Europe

Wil je meer lezen over dit thema? Klik dan op een van onderstaande links
- Machinevertaling: Babel of gebabbel?
- Verschil tussen vertaalgeheugen en machinevertaling
- Vertalen blijft mensenwerk, er is nog geen machine waar een foutloze zin uit komt (krantenartikel van 2006 maar nog steeds helemaal waar)
- Elektronische Übersetzungen: Ein Computer wird das nie können
- The Latest Trend in the Translation Industry: PEMT (blogspot Tranix Translations)

Ben je zelf een startende freelancevertaler en vind je mijn nieuwsbrieven nuttig? Laat dan een berichtje achter en vertel wat voor jou de nuttigste tip was. Misschien kan je anderen er zo toe aanzetten het ook te doen!
Wil je geen enkele blog missen en wie weet zelfs nog extra tips ontvangen? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief via het e-mailadres
info@ep-vertalingen.be en vermeld erbij dat je een starter bent.