Veelzijdige fauvist leeft voort

5 WEETJES OVER RIK WOUTERS

De kunstwereld bekroont Rik Wouters’ oeuvre door een hoop aan exposities. Zijn geboortestad Mechelen houdt de belangrijkste fauvist van België mede in leven. Honderd jaar na zijn dood blikken we terug op zijn korte, maar volwaardige bestaan.

1. Van houtsnijder tot beeldhouwer

De 12-jarige Rik Wouters houdt school al snel voor bekeken. Hij besluit te werken als houtsnijder in het meubelatielier van zijn vader. Het legt de weg open naar de wereld van het houwen. Het duurt niet lang voor hij beeldhouw-en tekenlessen volgt aan de academie van Mechelen. Het is het begin van zijn carrière als beeldhouwer.

Het zotte geweld, ook gekend als De dwaze maagd, is het meest zorgeloze werk van Wouters. Het bronzen beeld straalt dynamiek uit.

2. Vrouw als muze en levensbron

Wouters droomt ervan om schilder te worden. Op achttienjarige leeftijd trekt hij naar Brussel om kunst te studeren. Daar ontmoet hij model Nel Duerinckx. Met haar prachtige verschijning en artistieke karakter, is ze voorbestemd om Wouters’ rode draad in zijn werken te vormen.

De twee jaar jongere, Franssprekende dame uit Schaarbeek beslist om met Wouters een onderdak te delen. De twee vertrekken vervolgens naar Mechelen, zijn geboortestad. Een klein zolderatelier als woning geeft Wouters aanzet tot originele vogelperspectieven en boeiende lichtinvallen. Dat is gekend als zijn neo-impressionistisch-luministisch handelsmerk.

De rode gordijnen is een vlug en spontaan schilderwerk, waarvoor Nel model heeft gestaan.

3. Eenvoud siert

De twintigste eeuw wordt in Frankerijk ingeluid door een nieuwe kunststijl, het fauvisme. Daarbij breken schilders de klassiek-academische regels. Met tubes verf in de hand brengen ze pure kleuren aan op het doek. De postimpressionisten Paul Gauguin en Paul Cézanne tonen als voorlopers waar het fauvisme om draait: eenvoud en kleur.

Uiteindelijk bereikt de kunststijl Vlaams-Brabant. Wouters schildert huiselijke taferelen die simpel, herkenbaar en intiem zijn. Grote transparante kleurvlakken typeren zijn schilderwerken. De strijd tussen de Brabantse schilderaars is bikkelhard. Van alle zogenaamde Brusselse ‘Caelevoeters’ wordt Wouters uiteindelijk de belangrijkste.

Mand met appelen is een simpel en puur werk van Paul Cézanne. Later vormt het de inspiratiebron voor vele fauvistische kunstenaars.

4. Eerste Belgische schilderaar met contract galerij

De jonge kunstenaar krijgt te kampen met gezondheidsproblemen. Al snel blijken terpentijn, goedkope chemicaliën en giftige verfverdunners de boosdoeners.

Wanneer een Brusselse galerij Giroux in 1911 hem een contract aanbiedt, begint het echte werk. De jongeman mag zich gelukkig prijzen als eerste Belgische kunstenaar die zich aan een galerij bindt. Zo komt er voorlopig een einde aan de materiële beperkingen en gezondheidsproblemen.

Wouters heeft een beeldhouwwerk gemaakt van de directeur van de galerij. Het beeld uit brons heet De literator en directeur van Galerie Georges Giroux Jules Elslander.

5. Desolaat leven

Wouters is nog maar net genezen of de Eerste Wereldoorlog breekt uit. Het Belgische leger deserteert en belandt uiteindelijk bij de noorderburen. Zijn toestand gaat opnieuw bergaf.

Naderhand blijkt de ziekte nauwelijks behandelbaar. Bovenkaakbeenkanker veroorzaakt helse pijnen. Doordat zijn lichaam verdovingsmiddelen verweert, ondergaat hij alle chirurgische ingrepen bij bewustzijn. De hoofdpijnen verergeren en zijn gezicht zwelt op. Bij het verliezen van het zicht in zijn goede oog, verdwijnt eveneens ook de kunst om zijn beelden op doek te brengen. Op 34-jarige leeftijd laat hij zijn leven door oogkanker.

In het kamp Zeist weet Wouters een aantal tekeningen te maken. Dat doet hij met potlood en Oost-Indische inkt. Zo komt Interneringskamp te Zeist tot stand.

Ondanks zijn korte leven heeft Wouters een forse indruk nagelaten. Hij zal voor altijd verder leven in de naar hem genoemde straat in zijn geliefde geboortestad Mechelen.

Emily Nees

Show your support

Clapping shows how much you appreciated Emily Nees’s story.