De econoom is dood. Leve de econoom.

Noodzaak van een entropologisch paradigma

Alle huidige mainstream economische modellen zijn achterhaald. Puur vanwege de enorme schaalvergroting en toegenomen complexiteit van onze geglobaliseerde economie. Want door deze globalisering, eigenlijk een intense toename van de onderlinge vervlechting van economische participanten wereldwijd, is er geen sprake meer van min of meer autonome, enigszins stuurbare economische regio’s, maar van een (wereldwijd) complex super-systeem. En tijdens deze globalisering naar dit supersysteem is er een grens overschreden: de complexiteit van dit systeem is zo massaal geworden dat er een nieuwe laag van meta-processen is ontstaan. Dezelfde meta-processen die we al lang kennen en wetenschappelijk bestuderen in disciplines als meteorologie, thermo-dynamica, ecologie, evolutie-leer, ontwikkelings-biologie, theoretische fysica, en de geneeskunde.

Het betreft hier de meta-processen die typerend zijn voor non-lineaire complex-dynamische systemen. Onze geglobaliseerde economie is bij uitstek een non-lineair en complex-dynamisch systeem geworden. (De theorie van complex-dynamische systemen en de verwante wiskundige chaos-theorie zijn als discipline ontstaan vanuit de meteorologie en de wiskunde van o.a. Lorenz, dankzij het computer-tijdperk en haar krachtige rekencapaciteit. Weersystemen en hun klimaatmodellen zijn de meest illustratieve voorbeelden van complex-dynamische chaotische systemen.)

De main-stream economische theorieën waren al beperkt en onderling verschillend in de modellering van economische processen, maar in onze huidige tijd van globalisering zijn ze nog ontoereikender geworden in het beschrijven, laat staan begrijpen van wat er nu eigenlijk gebeurt.

De financiële crisis van 2008 is allerminst voorbij. Ook al lijkt de wereld-economie zijn ding weer te doen, de onderstromen zijn nog steeds volstrekt misvormd, en er is nog steeds sprake van een globale systeem-crisis. Er is beleidsmatig niks fundamenteels veranderd, en er is niks vanzelf genezen door de crisis. Sterker nog, de crisis wordt ernstiger. Aan de oppervlakte zien we onder andere negatieve rente-tarieven, aanhoudende geldcreatie (QE), toenemende private (en publieke) schulden, verdere uitholling van de middenklasses, werkloosheid, etc etc. Het zijn uiterlijke vormen van etterende huiduitslag en knarsende gewrichtspijn, veroorzaakt door de voortwoekerende auto-immuunziekte in onze globale economie, ofwel een systeemziekte.

Al deze uiterlijke anomalieën en de onderliggende ziekelijke oorzaken zijn alleen te begrijpen en te beschrijven vanuit genoemd paradigma van complex-dynamische non-lineaire systemen, en daarom is het de hoogste tijd dat de economische discipline zich fundamenteel gaat vervellen: zij dient nu te sterven, om vervolgens vanuit het complex-dynamische paradigma opnieuw te kunnen ontstaan, en wel met onder andere:

  • een ideaal van iteratieve evolutionaire vervelling in plaats van één-dimensionale groei
  • nieuwe kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren omtrent equilibrium-druk en entropische diversiteit, zoals dat in ecosystemen en thermo-dynamica al gebruikt wordt
  • een nieuwe empirische methode om anti-entropische aspecten in economie/finance te kunnen herkennen en te diagnostiseren, zoals in de immunologie en enigszins in de psychiatrie
  • een generalistisch, multi-disciplinair curriculum om de intuïtieve verbinding met de entropische logica af te trainen, zoals in de meteorologie,
  • probabilistische modellering, zoals bijvoorbeeld in Big Data en de quantum-mechanica allang gebeurd (statistische Bayes-methodiek)
  • een introductie van Chief Systemic Officers en Systemic Compliance in bedrijfskunde, die gebruik maken van deze entropologische diagnostiek
  • ontwikkeling van iteratieve algoritmes ten behoeve van het uitlijnen van eigenbelang en systeembelang
  • visualisatie-modellen
  • het creëren van momentum om onze burocratieën te transformeren van frigide controleer-molochs naar creatieve fix-the-flow-omgevingen

Wij staan momenteel aan de vooravond van een nieuwe IT-revolutie door big-data, deep-learning en praktisch onuitputtelijk beschikbare rekencapaciteit, en een versnelling van technologische vooruitgang. En die is hard nodig voor de wetenschappelijke borging van dit entropologisch paradigma voor de economie, want de ontwikkeling van een empirische diagnostiek omtrent anti-entropische aspecten is niet eenvoudig, en relatief on-ontgonnen terrein, laat staan het gedoseerd bijsturen van deze aspecten om ze weer met de natuurlijke entropische stroming uit te lijnen.

Daarna volgt nog de praktijk, met haar eigen uitdagingen omtrent bestaande belangen. Maar zonder implementatie van dit systeem-perspectief op onze economische theorie, zal het huidige stelsel sowieso verder richting een implosie kunnen bewegen: de multi-dimensionale disbalans in het globale sociaal- en financieel-economische domein neemt immers alleen maar toe.

Praten over de negatieve gevolgen van een Brexit is geneuzel in de marge, en een volstrekte miskenning van de veel grotere ernst van de globale systeem-crises. Ondertussen jagen onze huidige financiële beleidsmakers (overheden, centrale banken) notabene steeds grotere anomalieën in de economie, om de al bestaande anomalieën te compenseren: zij begrijpen de systeem-crises niet, of hebben er belang bij deze in stand te houden. Hoe dan ook, deze beleidsmakers hebben wij niet meer nodig.

Het is de hoogste tijd voor een entropologisch paradigma voor de economische en sociale herinrichting van onze samenleving.