DOĞRU DÜŞÜNMEK…

Felsefe ; gerçeği aramak, bir şeyi düşünmek, sorgulamak, derinlere inmek, çözümlemek, sonuçlara ulaşmak, fikir üretmek, sorular sormak, cevaplar bulmak, daha fazla düşünmektir.

Ama sorun şudur, her düşünülen şey doğru veya gerçek midir? Doğru düşünmek nedir?

Mantık sistemini kavrayan insan, nasıl düşünmesi gerektiğini bilir. Her düşünceyi, her fikri birer formül gibi yazabilir ve bunu çözmeye çalışır.

Eğer mantık sistemini tam olarak kavramadıysanız, düşünce yapınız hatalar verebilir. Veya hatalı düşünceleri doğru görebilirsiniz.

Eğer uzun süredir düşünce eylemi içinde olursanız, karşınıza bazı önemli detaylar çıkacaktır.

Benim gördüğüm en önemli detay ise, bir fikrin tüm yapısına bakmadan önce zeminine bakmaktır. Çünkü hatalı bir zemin üzerine doğru yapılar koysanız da sonuç hatalı olacaktır.

Bunu basit mantık sisteminde oldukça rahat görebilirsiniz. Mantık önermeleri %100 doğru, eksiksiz olsa bile, bu önermenin zemini (aksiyomu) hatalı ise geriye sadece bomboş ve anlamsız sonuçlar çıkacaktır.

Şimdi basit bir örnek ile daha iyi anlamaya çalışalım.

Aksiyom : "Uçan her şey kuştur."

İddia : Uçak bir kuştur.
İddia : Uçan balon bir kuştur.
İddia : Kağıttan uçak bir kuştur.
İddia : Rüzgarda uçan poşet bir kuştur.
İddia : Serçe bir kuştur.
İddia : Drone bir kuştur.

Şimdi böyle bir bilgi zeminini (aksiyomu) kabul eden biri için tüm iddialar, tüm mantık önermeleri doğrudur. Çok da haklı, hiçbir mantıksızlık bulamadım.

Peki aksiyoma bakarsak?

Aksiyom ne kadar doğru?

İşte size bahsettiğim gibi, hatalı bir zemin üzerine ne kadar doğru yapılar oluştursanız da, sonuçta hatalar verecektir.

İşte felsefede bu yüzden fikir ayrılıkları, düşünsel çatışmalar, tezat görüşler ortaya çıkar. Mantıksızlık yüzünden değil, farklı aksiyomlar yüzünden.

Şimdi iki fikir düşünün. Birinin temelli "FAYDA EN ÖNEMLİ ŞEYDİR" olsun, diğerinin temeli "GERÇEKLER EN ÖNEMLİ ŞEYDİR" olsun.

Artık bu iki görüş taban tabana zıt olabilir. Çünkü faydacı bakış açısı, sadece fayda sağlıyor diye bir yalana sahip çıkabilir, onu değerli görebilir.

Gerçekleri önemseyen fikir ise, faydası olsa bile yalana karşı çıkabilir, ki bu en doğal davranışı olur.

İşte bunun gibi düşünce zeminleri tüm fikrin yapısını, zeminini oluşturur. Her şey o zemine göre şekillenir.

Örneğin faydacı bir fikir yapısı, "Dinler yalan, insan uydurması ama kitleleri yönetme ve sindirme işinde oldukça başarılı, o yüzden dinleri destekliyorum." diyebilir.

Ama gerçekçi düşünce yapısı, "Faydası zararı umurumda değil, bir şey yalan ise yalandır, herkes bilmeli" der.

Çünkü düşünce zeminleri çok farklı. Aksiyomlar farklı...

Artık bu zemin üzerindeki yapıları konuşup tartışmak anlamsız olur. Önemli olan zemindeki fikri, aksiyom olan düşünceyi konuşup tartışmaktır.

Mesela ateizm ile teizm / deizm neden çatışır?

Hemen üstteki pek önemli olmayan detaylardan uzaklaşıp zemine bakalım.

⚠️ Ateizm varlığı kusurlu görür. Var olmak bir aciziyettir. BİLİNÇLİ veya BİLİNÇSİZ var olan her şey mutlak zeminde aciz ve kusurludur.

Teizm veya deizm ise, olaya biraz romantik bakarak, varlığı üstün görür. Var olmak iyidir gibi bir düşünce yapısı vardır ama sadece duygusaldır. Görüş böyle olunca var olanlar ve var eden değerlidir. Bunca şey kendi kendine olamaz, bir var eden olmalı derler.

Tüm var olanların da en kusursuz ve güçlü olanına tanrı demeye çalışırlar. Çünkü onlara göre varlık üstün bir durumdu, demek ki var olanların en kusursuz olanı da tanrı olmalıydı.

İşte yanlış bir aksiyom insanları nerelere götürdü. Yoktan bir tanrı yarattılar kafalarında.

Ama ateizm hep karşı çıktı, varsa kusursuz olamaz dedi, var olan hiçbir şey kusursuz değildir dedi, var olan hiçbir şey TANRI olamaz dedi, tanrı var diyorsanız bile o şey mutlak anlamda acizdir, kusurludur, sınırlıdır dedi.

Demeye de devam edecek...

Ama teizm / deizm romantizmden kurtulamadı bir türlü. Yok arkadaş varlık üstündür, varlık iyidir, var eden daha da iyidir, yücedir, kutsaldır, yaşasın var eden diye gözleri kulakları kapalı şekilde bağırmaya başladılar.

Ve hep bağıracaklar...

İşte burada ateizm gerçekçi bir görüştür, teizm / deizm ise romantizm ve pragmatizm (duygusal ve faydacı) ile harmanlanmış bir düşüncedir.

Mantık olarak herkes haklı olabilir ama aksiyomlar çok şaşırtıcı oluyor.

Size tavsiyem, düşüncelerin zeminine odaklanın.


Eris Bey