Nedir bu kripto para?

Kripto Para #1

Merhaba sevgili okurlar..

Birçoğunuzun öyle yada böyle bir şekilde karşısına çıkan bitcoin ve daha genel adıyla kripto paralar üzerine bir yazı dizisi yazmaya karar verdim. Yazı dizisi genel olarak şu konuları kapsayacaktır:

· Kripto paraya başlangıç

· Bitcoin — Nasıl oluşuyor, saklanıyor, anonimliği vs.

· Altcoinler ve kripto para ekosistemi

· Bitcoin’in geleceği

Umarım bu yazı dizisi sizler için faydalı ve bilgilendirici olur. Şimdiden hepinize iyi okumalar dilerim.

Nedir Bu Kripto Para?

“Herkesin, dünyanın her yerine anlık ödeme yollaya bilmesini sağlayan deneysel ve merkezi otoriteden bağımsız dijital bir para birimidir.”

Sanal para, dijital para veya token olarak da adlandırılan kripto para birimleri, gerçekte ABD doları veya İngiliz sterlini gibi değildir. Çevrimiçi olarak yer alıyorlar ve bir hükümet tarafından desteklenmiyorlar. Bunun yerine kendi ağlarıyla destekleniyorlar. Teknik açıdan bakarsak, kripto para birimleri, bir veri tabanının sınırlı girdileridir. Ve bu girdileri değiştirmek için özel şartlar yerine getirilmelidir. Ve kriptografi ile oluşturulan bu girdiler insanlar tarafından değil matematik tarafından güvence altına alınmıştır.

Kripto para kullanıcıdan-kullanıcıya teknolojisine dayanarak merkezi otoriteye ihtiyaç duymadan çalışır. Alım satım işlemlerinin yönetimi ve piyasaya para sürülmesi iletişim ağı tarafından kitlesel olarak yürütülür. Kripto para; piyasadaki para miktarının belirlenmesi ve paranın transferi için merkezi bir otoriteye yaslanmak yerine, bu işi kriptografiye devretme fikriyle tasarlanmıştır.

Gelin şimdi bu durumu bir örnekle inceleyelim. Kullanıcı 1, kullanıcı 2’ye kripto para göndermek istediğinde Kullanıcı 1 kripto para ağında bir girdi oluşturmakta ve bu girdiyi göndermektedir. Ve bu işlem gerçekleşirken sistem herhangi bir merkezi otoriteden bağımsız olarak aynı girişin iki kez yapılmadığından emin olur. Aynı zamanda sistem, aynı kripto paranın da birden fazla kullanıcıya gitmemesinden emin olarak işlemi gerçekleştirir.

Kullanıcıdan-kullanıcıya oluşturulan ağ, her bir eşin ağ üzerinde yapılan tüm girdilerinin geçmişinin tam kaydını tutarak “double spending (örneğin aynı Bitcoin’in iki kişiye gönderilmesi)” sorununu çözmektedir. Kayıt geçmişinin tamamı sizinki de dahil olmak üzere her hesabın bakiyesini gösterir. Kripto para inovasyonu, merkezi bir otorite veya güç olmaksızın para transferi üzerinde anlaşma sağlamaktadır.

Kripto para birimleri, çoğu zaman, ağın güvenliğini sağlamak ve kayıtları kontrol etmek için çalışan, madenciler olarak da bilinen kişileri teşvik etmek için sistem tarafından üretilir. Ve her sistemin kripto paraları oluşturmak ve onları madencilere dağıtmak için benzersiz bir yolu vardır.

Örneğin Bitcoin, madencileri “sonraki bloğu çözmek” için ödüllendirir. Blok, bir grup girdiyi temsil etmektedir. Çözüm, yeni bloğu eski bloğa bağlayan kodu bulmaktır. Bu kısım “blockcahin” kavramının ne olduğunu göstermektedir. Blok girdi gruplarını, zincirde blokları bağlayan kodu göstermektedir. Kodlar kriptolojik bulmaca türleridir. Kodları, blokları birbirine bağlamak için kullanılan Sudoku bulmacaları olarak düşünebilirsiniz.

Her kripto paranın farklı özellikleri olmakla beraber temel özellikleri birbirlerine benzerlik göstermektedir.

Geri alınamaz: Kripto para birimleri tek yönlüdür, ters ibraz yoktur.

Anonim: Herkes sanal cüzdan oluşturabilir ve kimliğe gerek yoktur.

Hızlı ve küresel olarak erişilebilir: Girdiler, bütün ağ üzerinden yayınlanır ve birkaç dakika içerisinde doğrulanır.

Güvenilir: Geniş bir katılımcı kitlesi tarafından kullanıldığı için hiçbir arıza noktası içermez ve kesintilere ve saldırılara karşı direnç gösterecek şekilde tasarlanmıştır. Katılımcı ağında herhangi bir noktada bir hata olduğunda, diğer kullanıcılar operasyona devam ederek bilginin güvenliğini ve kullanışlılığını koruyabilir.

Blockchain nedir, nasıl çalışır?

Yukarıda size kripto paranın ne olduğunu ve nasıl çalıştığını kısaca anlatmaya çalıştım. Sistemi daha da iyi anlamak için gelin şimdi de kısaca blokchain nedir, nasıl çalışır, kısaca bunu inceleyelim.

Blockchain’in kelime anlamı “blok zincir” demektir. Dijital sistemlerde bloklar birbirine zincir halkası gibi bağlanır ve bu bloklar onaylandıktan sonra değişmez, kırılmaz bir zincir oluşturur. Blokların değişmezliğinin sağlanması için “hash” kullanılarak her blokun parmak izi alınır ve bu parmak izleriyle bloklar sisteme yazılır. Parmak izlerinin alınması ve kontrolü için ağda bulunan herhangi bir işlemci (PC, sunucu, vb.) tarafından onay verilir.

Blockchain’de ağdan çevrimdışı olup tekrar çevrimiçi olduğunuzda kaldığınız bloktan güncel bloka kadar bir kopyasını ağdaki işlemcilerden alırsınız. Böylece dağıtık olan sistemden herhangi bir işlemcinin dâhil olması ya da çıkması, veri tabanın durması ya da hata oluşması anlamına gelmez.

Herhangi bir işlemci (PC, sunucu vb.) manipüle edilmek istendiği takdirde, diğer işlemcilerin oy birliği gerekir. Oybirliği sağlanmayan manipüle edilmiş işlemler, işlemciler (PC, sunucu, vb.) tarafından reddedilir ve blockchain zincirine dâhil edilmez. Böylece veri bütünlüğü ve verinin doğruluğu sistemdeki dağıtık işlemciler tarafından sağlanır. Bu altyapısından dolayı blockchain’i “merkezi olmayan”, herhangi bir yere bağlı olmayan altyapı olarak da değerlendirebiliriz.

KAYNAKLAR

1. http://www.dummies.com/personal-finance/what-is-cryptocurrency/

2. https://geturkiyeblog.com/endustriyel-internetin-olmazsa-olmazi-bitcoin-blockchain-ii/

3. http://cryptocurrencyfacts.com/

4. http://cryptocurrencyfacts.com/cryptocurrency-basics/

5. http://www.dummies.com/personal-finance/blockchain-dummies-cheat-sheet/

6. http://www.kriptopara.org/nedir/

Twitter: Esat ARTUĞ

E-mail: artugesat@gmail.com

Blog: esatartug.blogspot.com