Is de circulaire economie onze toekomst?

Atelier Nikola is een cursus aangeboden door de Universiteit van Amsterdam, waar studenten op het interdisciplinaire thema Circular Economy inhoudelijk uitgedaagd worden en hun kennis meteen in moeten zetten in de praktijk. Aldus de cursushandleiding. In twee maanden tijd zullen de deelnemers een reis door deze intensieve, uitdagende, maar zeker ook veelbelovende cursus maken. Elke week zullen de participanten hun leercurve delen op Medium, zodat we aan het einde van onze reis door de circulaire economie kunnen terugkijken op onze leerontwikkelingen, en kunnen evalueren wat wij daadwerkelijk hebben geleerd.

[week 1] De eerste werkgroep is inmiddels achter de rug. Ik verwacht deze cursus nog veel te weten te komen over de circulaire economie en de zaken rondom deze circulaire economie. Van wie kan ik meer leren? Niet alleen van de (gast)docenten zal ik veel leren, maar ook van de studenten heb ik hoge verwachtingen. Ik heb kennis gemaakt met een divers team studenten, waarvan ieder de grootste verwachtingen en motivatie heeft. Samen zullen we de uitdaging aangaan om casussen op het gebied van circulaire economie op te lossen voor verschillende bedrijven. Niet alleen theorie, maar vooral ook praktijk staat ons op te wachten in dit dynamische vak — een ideale leerwijze om het concept van een circulaire economie te kunnen begrijpen, maar ook (in de toekomst) toe te kunnen passen dus.

Het eerste wat mij opviel toen ik de klas inliep, was dat er ook een cameraploeg aanwezig was — op je gemak voelen zit er dus niet in. Het bleek al snel dat Atelier Nikola geen cursus is, waarbij je tijdens de colleges twee uur naar de docent luistert, zo min mogelijk contact maakt met andere klasgenoten (want o wee als je iets te sociaal bent) en weer snel naar huis kon. In twee uurtjes tijd hebben we samen actief geleerd, geïmproviseerd en gepresenteerd. We hebben kennis gemaakt met het vak en het centraal staande thema — de circulaire economie.

Alhoewel de circulaire economie een recent en hip fenomeen lijkt te zijn, blijkt het al decennialang te leven. Maar wat houdt de circulaire economie precies in? Een definitie kan ik na het introducerende eerste werkcollege wel geven, en een voorbeeld kan gevonden worden in het Tegenlicht-documentaire over goud dat gewonnen kan worden uit oude mobiele telefoons. De circulaire economie houdt grof gezegd in dat de bruikbaarheid van producten (en grondstoffen) zoveel mogelijk gemaximaliseerd wordt. Dus ook nadat het product niet meer wordt gebruikt door de consument, die het dan ook heeft weggegooid. Een circulaire economie reduceert de milieuvervuiling en probeert de waarde van deze grondstoffen zoveel mogelijk te behouden. Cradle-to-cradle is een door Braungart en McDonough geïntroduceerd begrip dat nauw verbonden is met de circulaire economie. Simpelweg houdt het in dat alle materialen na hun leven in het ene product nuttig kunnen worden ingezet in een ander product, in plaats van dat het product wordt weggegooid en daarmee ook de materialen verloren gaan (ook wel aangeduid met cradle-to-grave).

Ik heb nu een definitie van de circulaire economie gegeven, echter kan ik mijzelf nog geen expert noemen op het gebied van de circulaire economie. Waarom is de circulaire economie een goed alternatief om een duurzame toekomst te bevorderen? Is de circulaire economie het beste alternatief? Welke actoren zijn betrokken, of zouden juist betrokken moeten worden? Welk beleid wordt er op het moment gevoerd? Welk beleid zouden en kunnen we voeren? Hoe denken ‘gewone’ burgers over een circulaire economie? Wat komt er na een circulaire economie, of is de circulaire economie de ultieme oplossing? Ik denk dat mijn punt duidelijk is; ik heb enorm veel vragen, maar erg weinig antwoorden op het moment. Ik verwacht dan ook deze vragen de komende periode beantwoord te hebben. De vraag die ik nu nog niet kan beantwoorden, maar volgende week (of in ieder geval in de loop van de cursus) hopelijk wel, is of het mogelijk zou zijn om de circulaire economie op wereldwijde schaal door te voeren. Ofwel: zijn landen wel willende mee te werken aan een wereldwijde circulaire economie?