Dünya Kupası’nda kullanılan yeni teknolojiler

30 Haziran 2014

3D, önümüzdeki on yıla damga vuracak teknolojilerin başında geliyor ve Dünya Kupası’nda da 3D yazıcı gündeme geldi.

Mayıs sonunda İzmir İnovasyon Haftası’ndaydım. İki konuşmacı çok alkışlandı. Bunlardan biri yerli otomobil konusunda patent alın Ekber Onuk, diğeri ise 3D (Üç boyutlu) yazıcı ile tasarım ve üretim yapan Deniz Karaşahin adlı girişimcilerimizdi.

Aslında ikisinde de tasarım var ve ikisi de ileride 3D yazıcı kullanmaya devam edecek. 3D, önümüzdeki on yıla damga vuracak teknolojilerin başında geliyor.

Dünya Kupası’nda da 3D yazıcı gündeme geldi. Başlangıç vuruşunu yapan bir futbolcu değil, belden aşağısı felçli olan 29 yaşındaki Juliano Pinto adlı bir Brezilyalı’ydı. Vücudunun etrafını saran robot bir iskelet yardımıyla ayağa kalktı, birkaç adım attı ve turnuvanın başlangıç vuruşunu yaptı. Vücudunu saran bu iskelet zihin kontrolüyle hareket ettiriliyordu. Gencin başında bulunan mavi renkteki başlıksa bir 3D yazıcı yardımıyla üretilmişti.

Giyilebilir teknolojiler önümüzdeki yüzyılın ana üretim alanları olacak. Futbol deyince bu nevi ürünler çok konuşulmakla birlikte hala geleneksel tarz tercih ediliyor. Mesela futbolcuların terleme, kalp atışları, topun muhtemel yönü, sahadaki pozisyonun belirlenmesini sağlayacak forma, ayakkabı gibi var olan mevcut teknolojiler sahaya alınmamakla birlikte, bundan böyle sık sık telaffuz edilecektir.

4K görüntü kalitesi

Uzun zamandır konuşulan “Gol Çizgisi” teknolojisi bu anlamda öncü oldu diyebiliriz. Malum teniste kullanılan Kartal Göz teknolojisi pek çok tartışmayı bitirmiş görünüyor.

Kupada oynanan maçlarda saha kenarı reklamlarında “Sony 4K” dikkatinizi çekmiştir. Yayın kalitesi ve yayıncılıkta kapsama alanını genişletmek kupalar için aşılması gereken hedef noktaları olmuştur. HDTV görüntü kalitesinin 4 katını ifade eden “4K” Dünya Kupası’nda yayın arşivlerine ilk canlı görüntüleri verecek. Final maçı 4K ile gerçekleştirilecek.

Londra Olimpiyatları’nda ilk kez 3D görüntülü yayın gerçekleştirilmişti.

1998 yılında Fransa’da yapılan Dünya Kupası’nda izleyiciler arasında 15.500 kişide cep telefonu vardı ve hiçbiri bunu veri aktarımında kullanmamıştı. Hiçbir fotoğraf veya video da paylaşılmamışlar, sadece kısa mesaj ile yetinmişlerdi.

2006 Almanya’daki kupa finalini izleyen 69 bin seyirci 1,3 mega piksel fotoğraf kullanmıştı. Fransa’da 29 bin saat dünya genelinde yapılan yayına karşılık, Almanya’da 73 bin saat yayın gerçekleştirilmişti. Yayın teknolojisi olarak geniş ekranlı HD yayın da bu kupada gerçekleştirilmişti.

Video paylaşımının da hayatımıza girdiği kupa Almanya olmuştu. 125 milyon video yayını o gün için önemliydi.

Yayın, paylaşım konusunda patlama gösteren kupa Brezilya olacak gibi görünüyor. Dünya nüfusunun yüzde 46,4’ünü ifade eden 3,2 milyar insanın kupayı seyretmesi bekleniyor. Amerikan toplumunun yüzde 79’u maçları internetten canlı izliyor.

Brezilya’daki başlangıç maçında sahadaki seyirciler 73 bin görüntü paylaştı. Seyircilerin toplam kullanılması öngörülen saniyedeki veri akışı 12,5 terabaytı aştığı görüldü. Hatta 25 terabaytı bulabileceği de öngörülüyor. Uzmanlar Almanya’daki kupada veri akışı büyüklüğünün yaklaşık 30 gigabayt olduğunu belirtiyor.

Başlangıç maçında, veri kullanımının büyük bölümünü 3G bağlantı oluştururken, 4G de yüzde 26 ile azımsanmayacak bir pay aldı. Sadece Sao Paulo’da 337 verici ve 12 kilometrelik fiber bağlantı bulunurken, stat dışında 22 mobil verici görev yaptı. Yerel telekom şirketleri arasında bölüşülen toplam yatırım miktarının 100 milyon doları aştığı duyuruldu.

Büyük veri her yerde

Kupa ve benzeri organizasyonların en hassas noktası güvenliktir. Brezilya’da ilk defa yüz tanıma teknolojisi kullanılmaya başlandı. Seyircilerin yüz mimikleri taranıyor ve suç temayülü olanlar takibe alınıyor. Kalabalıklar içinde saniyede 400 insan siması taranacak ve 46 bin mimik tespit edilip, suç veri tabanındaki 13 milyon insan ile karşılaştırılacak.

Aslında her teknoloji, Big Data’ya (büyük veri) veri taşıyor ve o veriler de kullanıma hazır hale getiriliyor. Olay sadece seyirci ve sosyal paylaşım sitelerinden ibaret değil. İngiltere’de üç yetişkinden biri Dünya Kupası üzerine bahis oynama temayülünde olduğu tahmin ediliyor. Bunların da dörtte biri bunu mobil cihazlar üzerinden gerçekleştiriyor.

Hatta önümüzdeki Dünya Kupası için tahminler de var: Mobil cihazlar üzerinden oynanacak bahis oyunları miktarının 26 milyar dolara ulaşacak. Geçen yılın verilerine göre 6 katı bir büyüklük demektir. Acaba FIFA ve diğer organizasyonlar bu sahayı nasıl kontrol edecek?

Sosyal medya hakkında da bir iki detay verelim. Her ne kadar İngiltere birinci turu aşamamış olsa da, ülkedeki Twitter kullanıcılarının yüzde 70 civarı maçları canlı izliyor. Buna rağmen maç sonuçları ve yorumlar için yüzde 47’si Twitter’ı tercih ediyor.

Diğer taraftan reklamcılık sektöründe de hareketlilik bekleniyor. Dünya Kupası sebebiyle ABD’de 300, Avrupa’da 300 ila 500 ve Asya’da 250 milyon dolarlık reklam artışı yaşanması bekleniyor. Reklamda yüzde 39 ile TV kanalları önde olmakla birlikte, internet reklamcılığı yüzde 19’lık yıllık büyüme oranıyla dikkat çekiyor.

Brezilya büyük dönüşümün sinyallerini verdi. 2022 Katar, Dünya Kupasına hazırlanıyor. Yeşil teknolojili stadyumlar, sıfır emisyonlu şehirler ve futbolun yeni kurallarının sahne olacağı bir kupa olacak. Japonlar, Katar’daki maçların tamamının 3D yayınlayabileceklerini açıkladılar bile.

Katar’da final maçını izleyecek 85 bin kişinin tamamının HD kalitesinde gözlük, saat başta olmak üzere giyilebilir cihazlarla yayın yapması bekleniyor.

Sahanın kenarının tamamı LED ekranla kaplı olacak ve canlı olarak yayınları dışarıya verecek. Dahası dünyadaki herkese ulaşacak bir yayın ağı da hazır olacak.

Muhtemeldir ki futbolcuların her biri de chip, sensor vs taşıyan giyilebilir cihazlar ve formalarla sahada yerlerini alacak.

Brezilya’da futbolcular oynuyor ama teknoloji yeni deneyler yapmaya devam ediyor.

fikriturkel@gmail.com,
Yazının orjinali blog.turkcell.com.tr adresinde yayınlanmıştır.