Cips deyip geçmeyin, 1 milyar liralık bir pazardan bahsediyoruz…

  • Fazla teknoloji yazdığımı düşünen arkadaşlar var. Aslında en çok gıda sektörü üzerine yazmaktan hoşlanıyorum. Ama teknoloji de ekonominin bir gerçeğidir.

Bayram öncesi bir haber, medyada fazla öne çıkamadı. Elit patates tohumu konusunda Pepsico'nun yaptıkları dikkatlerden kaçtı. Türkiye'de en fazla patates alımı yapan Pepsico, tohum ihtiyacını artık yerli kaynaklardan sağlayacak.

Patates artık endüstriyel bir ürün.. Öyle ki, dünyada mısır, pirinç ve buğdaydan sonra en çok üretilip tüketilen ürün olmanın da ağırlığını taşıyor.

Mc Donald's açılışıyla parmak patatesi öğrendik. Uzay Gıda Cipso'yu çıkarınca da patates cipsini tanıdık. Artık dünyada olduğu gibi Türkiye'de de patates üretimin çoğunluğu sözleşmeli olarak gıda sanayiine gidiyor. Cips deyip geçmeyin, 1 milyar liralık bir pazardan bahsediyoruz…

Söz konusu endüstri olunca; farklı özellikleri olan tohumlar isteyen patatesler öne çıktı. Kimi daha iyi kızaran, diğeri ince kesilen, bir başka gıda şirketi de az yağ emen patates özellikleri istemeye başladı.

Ülkemizde 5 milyon tona yakın patates üretilmesine karşılık, dünyada bu miktar 350 milyon tonu buluyor. Türkiye'nin farklı bölgelerinde 1 milyon 750 bin dekar alana patates ekimi yapılıyor. Bunun diğer anlamı şu: Her yıl 500 bin ton patates tohumu ekiliyor.

Tohum eskiden beri tarımın spekülatif bir alanıdır. Algılananın tersine, tohumculukta önemli adımlar atıldı.

Üretimde yer alan standart sebzelerin 157 çeşidi ile hibrit sebzelerin 30 çeşidi yerli cinslerdir. F1 Projesi yani Türkiye Sebze Tohumculuğunu Geliştirme Projesi bu alanda önemli bir boşluğu doldurdu.

Hibrit tohumlar daha çok seralarda üretilen sebze olup, Türkiye'de geçen yıl 27 milyon ton sebzenin yüzde 18'i seralarda üretildi.

Hibrit sebze tohumculuğunda yerli üretim payının bu yıl yüzde 55–60 düzeyine çıkartılması hedefleniyordu.

Bu proje kapsamında, özel sektöre verilen saf hatların kullanılmasıyla hıyar, kavun ve biber de ilk hibritler elde edilerek kayıt altına alındı.

  • Ayrıca domates tohumunun yüzde 50'si, biberin yüzde 35, patlıcanın yüzde 55 ve hıyar tohumunun yüzde 100"ü artık yerli tohumdan elde ediliyor.

Türkiye'de sertifikalı tohum kullanımı iki ayrı kanun ile teşvik kapsamına alındı. Hedef sertifikalı tohum kullanımını artırmak… Sertifikalı tohumlar, hem gıda izlenirliği hem de üretimin artırılması yönünden tarıma değer katmaktadır.

2000 yılında 195 bin ton olan tohumluk üretimi, 2012 yılında 647 bin tona ulaşarak yüzde 232 artış gösterdi.

Tohum pazarında 2007 yılında 350 milyon dolarlık piyasa hacmiyle 18'inci olan Türkiye, 2012 yılında 750 milyon dolarla 11'inci sıraya yükseldi.

Uluslararası Tohum Federasyonu (ISF) verilerine göre 2007 yılında 36,5 milyar dolar olan dünya tohumluk pazarı 2012 yılı itibariyle 45 milyar dolara ulaştı.

Peki, bu noktada Pepsico ne yaptı?

Pepsico, 2016 yılı itibarıyla elit patates tohum ihtiyacının yüzde 80'ini, 5 yıl içerisinde ise tamamını yerli elit tohumdan karşılamayı hedeflediğini açıkladı. Bir elit tohum, en az 7 yıl üretimde kullanılabiliyor.

Ayrıca önümüzdeki 5 yıl içinde patates tarımında kullandığı suyu ve tüm operasyonlarındaki karbon ayak izini yüzde 50 azaltacak.

Eş zamanlı olarak da Naturalis doğal gübresini hem kendileri üretip hem de fazlasını diğer çiftçilerin istifade sunmaya başladılar.

Yediğimiz patatesin ardında büyük emek ve teknoloji var artık. Daha iyi kızaran, daha az yağ emen, daha doğal ve daha lezzetli bir patates için yapılıyor bunlar. Ondan önemlisi, Türkiye tohum ihracatına yeni bir ürün daha eklendi, diyebiliriz.
  • 22 Ekim 2013