Siyasi lider fotoğraflarının sırrı

@FikriTurkel,

İngiltere eski Başbakanı Margaret Thatcher’ı “Demir Leydi” olarak tanımlanmasında icraatları kadar, onu dergi kapaklarına ve gazete manşetlerine çıkaran fotoğrafı daha etkin olmuştur.

Aslında o fotoğrafın hikayesi şudur:

Peter Marlow, Fransız Sygma adına çalışan genç bir gazeteciydi. Mesleğini sevmesinin yanı sıra, fotoğraf teknolojisindeki yenilikleri de takip ediyordu. Yeni otomatik çekimli makinesini Thatcher’ın konuşmasını takip ederken denemek istiyor.

Salonda onlarca fotoğrafçı vardı. İngiltere’nin çiçeği burnunda ilk kadın başbakanının o bakışını yakalamak için onlarca fotoğraf karesi çekti. Ona özel bir duruş değildi.

Demir Leydi’yi güçlendirecek bir poz arayan siyasi danışmanı Gordon Reece, bu enstantaneye ulaşarak bütün dergi ve gazetelere servis etmeyi başardı.

Aslında benzeri bir enstantane daha sonra ABD Başkanı olacak olan Richard Nixon ile Sovyetler Birliği Başkanı Nikita Kruşçev arasındaki diyalog fotoğrafında da yaşandı.

1959 yılına Moskova’da Amerikan Ürünleri Fuarı vardı. Bir firmanın ticari fotoğraf çekimleri için orada olan fotoğrafçı Elliott Erwitt de oradaydı.

Başkan Kruşçev de fuarı ziyaretinde Nixon ile karşılaşıyor. Aslına hoş bir ve keyifli bir sohbet yaşanıyor. Lahana çorbasından, kırmızı et muhabbetine varan ve farklı el-yüz hareketleri içeren yüzlerce kareyi olaya şahit olan Erwitt resimliyor.

Nixon’un danışmanları fotoğraflara ulaşıyor ve içeriği bambaşka olan, Nixon’un parmağını Kruşçev’i dürtüyor gibi anı içlerinden çekiyorlar. Bir yıl sonraki başkanlık kampanyasında bu fotoğraf sadece seçim kampanyalarında kullanılıyor.

Soğuk savaşın zirve yaptığı günlerde, Sovyet liderine hesap sorar gibi bir kare müthiş anlamlar yükleniyordu.

Bu kare, Erwitt’i Nixon’un özel fotoğrafçısı yapıyor.

Che Guevara’nın purolu fotoğrafından Malcolm X’in yüz ve yüzüğüne, Pekin’de Tiananmen Meydanında tankların önünde duran gençten, Prag Baharında tankların üzerine çıkanlara kadar onlarca siyasi fotoğrafı ve hikayelerini İstanbul Modern’de gezme fırsatı buldum.

Alman kimya devi BASF’ın 150. kuruluş yılı etkinlikleri kapsamında Türkiye’ye getirdiği “Magnum Kontakt Baskılar” sergisi, sadece fotoğraf severlere değil, siyasetle ilgili herkesin izlemesinde fayda var. Amerika’dan Japonya’ya, Afrika’dan Çekoslovakya’ya uzanan yedi kıtada yaşanmış yüzlerce fotoğraf arasından hangisi, ne amaçla seçildiğini birlikte görebileceksiniz.

Özellikle, seçim sürecinde binlerce danışman, siyasetçilere yön vermeye çalışıyor. Ve siyasete girmeye aday binlerce acemi politikacı da kendine bir strateji arıyor.

BASF, 70 yılın izlerini taşıyan Magnum Sergisini İstanbul’dan sonra Amerika’ya taşıdı. 133 dünya klasiği fotoğraflarını sergide görebilenler şanslılar oldu. İnşallah kitabı da çıkar…

fikriturkel@gmail.com,