Seriale lat 90. i związki partnerskie

Na antenę po 13-letniej przerwie wrócił kultowy ‘Archiwum X’. Kiedy w 1992 Chris Carter zaczynał pracę nad niszowym w opinii producentów serialem nie wiedzał, że para agentów FBI na tropie UFO podbije cały świat.

Ujawniając przez siedem sezonów kolejne manipulacje na szczeblu rządowym, para Mulder-Scully stała się też przy okazji wzorem najbardziej udanego partnerskiego związku w dziejach telewizji.

Paranormalne sprawy prowadzone przez Archiwum X odzwierciedlały zupełnie realne lęki i nastroje amerykańskiego społeczeństwa: topniejące zaufanie do rządu, niechęć do imigrantów i zaniepokojenie rolą międzynarodowych elit.

Sekrety i konspiracje demaskowane przez wydział Archiwum X były dla widzów nie mniej zawiłe niż relacje osobiste dwójki głównych bohaterów. Pomimo różnic charakteru i światopoglądu, które uosabiali — fantasta Mulder (David Duchovny) przekonany o istnieniu pozaziemskiej cywilizacji i jego partnerka Scully (Gillian Anderson), racjonalna pani doktor reprezentująca świat nauki i empirii — autorom udało się pokazać na ekranie idyllę koleżeńskiej współpracy, Jin i Jang, rozważną i romantycznego, którzy — w odróżnieniu do pamiętnych ‘Wariackich papierów’ czy ‘Remington Steel’ gdzie partnerzy nieustannie ze sobą walczyli — cudownie się uzupełniają i wspierają.

Wrażliwy Mulder i chłodna pragmatyczna Scully byli tez zaprzeczeniem obowiązujących w telewizyjnych show wzorców męskości i kobiecości. Ich androginiczność podkreślał tez charakterystyczny styl unisex: za duże szaro-brązowe płaszcze i workowate marynarki (zupełnie jak z horroru, zauważył pewien krytyk) oraz bezpłciowe fryzury Scully i Muldera. A wszystko to w epoce przed-genderowych teorii, zanim kwestia stereotypow płciowych w mediach przedarła sie do mainstreamu publicystycznej debaty.

Formuła serialu detektywistycznego i pełne nieodomówień napięcie między dwójką głównych bohaterów było w telewizji przełomu lat 80 i 90. bardzo popularne. „Na wariackich papierach” (Moonligting), „Żar tropikow” (Tropical heats) czy „Remington Steel” wszystkie miały za bohaterów atrakcyjnych i młodych kolegów z pracy, obowiazkowo singli, którzy spędzając ze sobą długie godziny i ratując z opresji, początkową niechęć zamieniają na miłość.

Romantyczne napięcie zrobią-to-czy-nie-zrobią pomiędzy Davidem (Bruce Willis) a Maddy (Cybil Shepherd) w „Na wariackich papierach” przyciągało przed ekrany miliony widzów. Co ciekawe, sukces tej konwencji zbiegł się w czasie zaostrzeniem polityki anty-randkowej w miejscu pracy. Amerykańscy pracodawcy bojąc się wielomilionowych odszkodowań, karali zwolnieniem stosunki wykraczające poza służbowe. Jednocześnie, w owładniętej anti-harassment histerią Ameryce, gdzie niewinne uszczypnięcie w policzek stawało się sprawą na szczeblu federalnym, Amerykanie spędzali w pracy coraz dłuższe godziny i biurowe romansy, wbrew intencjom legislatorów, miały się świetnie. Zwłaszcza te na srebrnym ekranie.

‘Archiwum X’ było jendak zupełnym przeciwieństwem ‘Wariackich papierow’ i innych seriali opierajacych sie na konwencji zrobią-to-czy-nie-zrobią. Tam gdzie Bruce Willis-Cybil Shepherd serwowali programowo udawaną wrogość i krypto-flirtowanie, żeby w końcu ulec szalonej namiętności, ‘Archiwum X’ prezentowalo zupełnie inny rycerski model zalotów a potem wzór dojrzałego partnerstwa.

Krytycy są zgodni co do tego, że niekończące się sprawy, ktore prowadził Mulder ze Scully zaowocowały czymś o wiele bardziej niewytłumaczalnym niż najbardziej zawiła sprawa Archiwum X: najbardziej udanym w historii telewizji postępowym związkiem, w którym od początku panuje pełne wzajemnego szacunku partnerstwo i równość płci.

Równoprawnienie w życiu i na ekranie normą nie było. W ‘Remington Steele’, serialu emitowanym w Polsce na początku lat 90-tych, prywatna detektyw Laura Holt (Stephanie Zimbalist) stwierdza, że płeć jest przeszkodą w wykonywaniu zawodu i że odstrasza od niej potencjalnych klientów. Dlatego wymyśla fikcyjnego męskiego przełożonego — Remingtona Steele’a (Pierce Brosnan) i podaje się za jego współpracownicę. Od tamtej pory interes kwitnie.

Relacja agentki FBI Dany Scully i Foxa Muldera od początku wskazywała na równość. W tym duecie to Scully była lepiej wykształcona (tytuł doktora) i stała wyżej w hierarchi FBI. Początkowo jej rola polegała na dyskretnym nadzorowaniu Muldera, znanego w FBI z nieortodoksyjnych metod pracy.

Oprócz atrybutów społecznych, psychologicznie to Mulder mial więcej cech uważanych za typowo kobiece: wrażliwość, romantyczne poleganie na irracjonalnych przesłankach i podszeptach intuicji. Mimo diametralnie różnych temperamentów i stylów pracy, Mulder patrzył na pragmatyczną i inteligentną Scully z szacunkiem i podziwem, a Scully odwzajemniała się mu matczyną niemal czułością wobec jego chłopięcej fantazji.

Zmienianie pieluch nie mieściło się jednak w warstwie fabularnej Archiwum X.

Scenarzyści paranormalnego serialu nie udźwignęli wątku opieki nad dzieckiem przez parę agentów FBI i pomimo daru telekinezy, dziecko Muldera i Scully szybko zostało uprowadzone przez kosmitów. Łatwo sobie wyobrazić duet Mulder-Scully idących krok dalej niż model skandynawski, który w latach 90. nie był jeszcze oczywistym kanonem. I tak Mulder zapewne karmiłby własną piersią i studiował pedagogikę New Agę a Scully wracała szybko do wymagającej elastyczności i poświęceń kariery w biurze federalnym.

W pamiętnych ‘Na wariackich papierach’ Maddie i David prowadzą razem agencję detyktywistyczną Blue Moon (od szamponu Blue Moon, który reklamowała Maddie, ex-modelka). W tym wojującym duecie to Shepherd jest amatorką a Willis profesjonalistą. Willis pokazany jest jako macho i szowinista a Maddie jako emocjonalnie niestablina złośnica z burzą blond wlosow i białych garsonkach. Infantylne przekomarzanie, spory, kłótnie (aktorzy nieustannie się przekrzykują albo rozmawiają w tym samym czasie a ich głosy nigdy nie schodzą poniżej decybelu kłótni) nadawały ton serialowi, w którym same śledztwa były właściwie drugorzędne i instrumentalne dla ukazania ewolucji związku Davida i Maddie.

W serialu „Żar tropików” Nick Slaughter (Rob Steward) były śledczy DEA w hawajskiej koszuli prowadzi sprawy wraz z byłą agentką podróży Sylvie Gerard (Carolyne Dunn) w fikcyjnym miasteczku na Florydzie. Podczas gdy sympatyczny kobieciarz wpada w kolejne tarapaty, jego atrakcyjna rudowłosa wspólniczka pozostaje — pomimo tytułowych tropików — zapiętą pod samą szyją profesjonalistką. Silne przyciąganie, które oboje próbują przed sobą ukryć znajduje swój szczęśliwy finał w ostatnim sezonie. Serial w oczywisty sposób targetowal męską część widowni, ale pomimo zrelaksowanej wyspiarskiej atmosfery, palm i plażowych barów (które było pretekstem do pokazania szczegółowej fotografii kobiet w bikini), wymowa serialu była konserwatywna. Sylvie, która przez 3 sezony z nikim nie spała, zostaje nagrodzona związkiem z promiskuistycznym Nickiem, ktory nareszcie po wielu podbojach może odpocząć u boku tej jedynej.

Również i ten związek miał zakończyć się weselem pod koniec czwartego sezonu, mimo ostrych protestow Zimbalist i Pierce Brosnan (grający tytulowego Remington Steele), którzy szczerze się nienawidzili poza kulisami serialu. Zarówno Brosnan jak i Zimbalist często przyznawali w wywiadach, że w czasie kręcenie serialu było między nimi dużo napięcia, ale raczej nie romantycznej natury, jak chcieliby tego fani.

Również i ten związek miał zakończyć się weselem pod koniec czwartego sezonu, mimo ostrych protestow Zimbalist i Pierce Brosnan (grający tytulowego Remington Steele), którzy szczerze się nienawidzili poza kulisami serialu. Zarówno Brosnan jak i Zimbalist często przyznawali w wywiadach, że w czasie kręcenie serialu było między nimi dużo napięcia, ale raczej nie romantycznej natury, jak chcieliby tego fani.

s