#BoekenMetMark Alles begint voortaan bij Merlijn Kerkhof

Tot mijn ongenoegen wist ik tot voorheen vrijwel niks van klassieke muziek. Ongenoegen, omdat het muziek is die me, als ik er eenmaal naar luister, in extatische rust brengt. Extase vanwege de schoonheid, rust vanwege afstand tot het alledaagse. Aan die gebrekkige kennis is nu een einde gekomen. Enter Alles Begint Bij Bach, van muziekjournalist Merlijn Kerkhof.

Kerkhof heeft een toegankelijk boek geschreven dat de lezer een uitstekende introductie in de klassieke muziek biedt. Hij legt verbanden tussen oude componisten (wie inspireerde wie?), maar ook het heden (welke filmmuziek is gebaseerd op dat ene stuk uit de achttiende eeuw?). Kerkhof schrijft vlot; zijn boek is aan een breed publiek gericht, dat onbekend is met aria’s, recitatieven en atonale muziek.

Dat verklaart wellicht ook waarom hij makkelijk over een belangrijk issue stapt: kan je kunst los zien van zijn maker, zoals Kerkhof stelt? Kun je Wagner’s antisemitische afwijzing van de Joodse componist Felix Mendelssohn werkelijk los zien van de stelende dwerg (die nogal aan de nazistische stereotype van een Jood doet denken) in Das Rheingold? Zijn de noten waarmee hij dat stereotype herhaalde, versterkte, en verder verspreidde echt onschuldig, zoals Kerkhof schrijft?

Ik heb daar moeite mee: Wagner’s muziek werd niet alleen gebruikt (of misbruikt?) voor propagandistische doelen door de nazi’s, door nazistische stereotypen in zijn werk op te nemen verliezen zowel Wagner als componist, als de muziek zelf ook hun onschuld. Wat dat betreft kan ik me prima voorstellen dat mensen in Israël er moeite mee hebben als zijn werken worden uitgevoerd. Het reproduceren van hatelijke stereotypen draagt bij aan een hatelijk klimaat. Die noten zijn niet onschuldig. In het boek wordt dergelijke kritiek te makkelijk weggewuifd.

Maar enfin, voor een breed publiek schrijven is denk ik gelukt, want al na een week is duidelijk dat er een tweede druk komt. Dat is goed nieuws voor de schrijver, maar hopelijk ook voor de klassieke muziek. Want meer nog dan een introductie in de klassieke muziek, inclusief handige lijstjes met goede stukken en zelfs een Spotify-lijst, is Alles Begint Bij Bach ook een pleidooi. Een pleidooi voor het omarmen van de schoonheid van klassieke muziek, voor het andermaal bevolken van de concertgebouwen zoals dat in het Wenen of Parijs van 1900 gebeurde. Een oproep, ook, aan jongeren, om klassiek niet langer links te laten liggen en de muziekzalen te vergroenen.

Alles Begint Bij Bach is toegankelijk en handig. Het is goed geordend, waardoor de lijstjes met muziekstukken die de hoofdstukken afsluiten een handige manier zijn om bekender te raken met een bepaalde componist of stijl. Het boek heeft de potentie uit te groeien tot een standaardwerk voor wie een vlotte introductie in de klassieke muziek wil. Wat dat betreft begint alles voortaan bij Merlijn Kerkhof.

Alles Begint Bij Bach— Merlijn Kerkhof, 18,99 euro ****

Uitgeverij Thomas Rap

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.