1) elimde para var (bkz: ilk birikim)
2) bu parayı artırmak istiyorum, parayı hareket ettirmek zorundayım (sermayeye, kapitale dönüştürmek zorundayım)
3) paramın bir kısmı ile fabrika, makineler, hammadde, teknoloji gibi üretim için gereken maddi gereklilikleri sağlıyorum (bkz: değişmez sermaye)
4) paranın bir kısmını da işçilere (zamanlarından başka satacak bir şeyi olmayanlar, çalışmazsa aç kalacak olanlar) ödenecek ücretler için ayırıyorum (bkz: değişir sermaye)
5) işçinin ücreti tamamen benimle işçi arasındaki bir anlaşmaya göre belirleniyor, aslında pek de anlaşma denemez, işçiye verdiğim ücret işçinin ölmeyeceği kadar bir ücrettir, ölmeyecek kadar ücrete çalışmak istemezse kendisi bilir, sokakta bu ücretin altına çalışmak isteyen milyonlarca insan var. sonuçta özgürlük var, çalışmak istemezsen çalışmazsın, aç kalmak pahasına elbette (türkiye için konuşursak asgari ücret civarı)
6) işçi önüne gelen hammaddeye belirli bir süre emek harcıyor, ya da bir hammaddenin içine belirli bir miktar emek ekleniyor (bkz: emek zaman)
7) bu işlemin sonucunda ortaya meta denilen ürün çıkıyor
8) metanın fiyatında içine giren değişmez sermaye olduğu gibi yansıtılır (aslında bu değişmez sermaye, önceki üretim süreçlerinin her birinde doğaya eklenen emektir), bunu üzerine işçinin harcadığı emek zaman değer olarak bunun üzerine eklenir. piyasanın fiyatı buna yakınsar.
9) metayı sattığımda elimde kalan ekstra para = işçinin tükettiği emek zamanı — işçiye ödediğim ücrettir (bkz: artık değer) (değişmez sermaye metaya girdiği gibi çıkmıştır o yüzden değer ve dolayısıyla kar yaratmaz)
10) elimde artık 1. kademeden daha fazla para vardır (9. kademede hesaplanan para kadar daha fazla), bu parayı yeniden sermayeye dönüştürmek üzere 1. kademeye geri dönerim.
11) 1 ile 10 arasındaki loop, kapitalist üretim ilişkileridir. kapitalist bölüşüm ve yeniden üretim süreçlerinin belirleyicisi de bu üretim ilişkileridir çünkü değerin üretilmesi yani sistemin genişlemesi üretimde sağlanır.
