Framtíðin er betri en þú heldur, 1.hluti

Við lifum á stórkostlegum tímum í sögu mannkynsins. Aldrei hafa verið fleiri tækifæri í boði fyrir eins marga og sú þróun er að aukast ef eitthvað er. Smátt og smátt er heimurinn að verða eitt samfélag þar sem allir geta lagt sitt af mörkum fyrir fjöldann. Til að ná að tileinka okkur nýja hugsun þurfum við að vera tilbúin til að skoða ný tækifæri með opnum huga og vera tilbúin að skilgreina suma hluti úrelta eða óþarfa. Við viljum læra af fortíðinni og bera virðingu fyrir henni, en ekki láta hana halda aftur af okkur eða hræða okkur frá nýjum tímum.

Í fyrsta hluta mun ég fara um víðan völl en svo taka eitt dæmi fyrir í einu og fara ítarlegar í hlutina. Ég mun að mestu horfa á tækniframfarir, læknavísindi og fyrirsjáanlegar byltingar sem munu breyta umhverfi okkar og lífsmynstri um komandi kynslóðir.

Veldisvöxtur
Til að skilja afhverju hlutirnir eru að gerast hraðar og hraðar í tækniþróun þurfum við að skilja hugmyndafræðina bakvið veldisvöxt (exponential growth). Hugsanir okkar og veraldleg upplifun okkar gerist á línulegum skala. Munurinn á línulegum vexti og veldisvexti er best útskýrður þannig að ef þú tekur 30 línuleg skref sem eru 1 meter hvert þá gengurðu 30 metra, en ef þú tekur 30 veldisvaxandi skref þá er fyrsta skrefið 1m, næsta skref 2m, svo 4, 8, 16 o.sfrv. Ef þú tekur 30 veldisvaxandi skref þá endarðu á að ganga billjón metra, eða 26 hringi umhverfis jörðina.

Tækniþróunin hefur verið veldisvaxandi meðan okkar hugsun er enn línuleg. Allt sem verður stafrænt hefur tök á að vaxa í veldum og þessvegna tvöfaldast t.d. hraði á tölvuörgjörvum svona ört. Annað sem gerist þegar tækni verður stafræn er að hún verður líka ódýrari, fullkomnari og efnisminni. Besta dæmið er snjallsíminn sem inniheldur aðgengi að allri þekkingu stafræna heimsins, fullkomna myndavél, upptökugræju, ritvinnslu, GPS tæki, síma, kort, vasaljós, dagbók, útvarp og nánast allt sem er orðið stafrænt. Slíkar græjur fyrir 30 árum hefðu kostað fúlgur fjár, tekið margfalt meira pláss og verið mun ófullkomnari. Þessi þróun er að ná yfir fleiri og fleiri hluti og því má aðeins geta sér til um hvað bíður okkar í framtíðinni.

Nanótækni
Líkt og með veldisvaxandi þróun í stafrænum heimi þá er efnisleg þróun líka að stefna í þá átt að rökrásir, skynjarar og tæki eru að verða efnisminni og öflugari. Nanótækni er skilgreind þannig að hægt sé að breyta virkni á efni sem er er á stærðargráðunni 1 til 100 nanómetrar að stærð. Þegar þetta er hægt er hægt að búa til litlar stýrðar einingar á stærð við frumur í líkamanum. Meðal þess sem spáð er fyrir um eru örsmáir róbotar geti farið inní líkamann okkar og eytt óæskilegum frumum og sýklum eða gefið okkur stöðumat um heilsu okkar innan frá.

Gervigreind
Hvað er gervigreind (Artificial Intelligence)? Samkvæmt Vísindavef Háskóla Íslands er yfirleitt átt við það að tölva geti skynjað og skilið umhverfi sitt og síðan tekið eigin ákvarðanir á svipaðan hátt og manneskjur. Það má segja að gervigreind sé þegar orðin að veruleika. Í dag er hún frekar frumstæð en hún fylgir þó veldisvexti og mun koma mjög sterkt inn á komandi árum. Eitt dæmi er IBM tölvan Watson sem sigraði spurningaþáttinn Jeopardy í Bandaríkjunum árið 2011. Þessi tækni er orðin töluvert öflugari í dag og er m.a. búið að kenna Watson læknisfræði. Til að skilja hvað það felur í sér, þá er búið að gefa Watson aðgang að öllum aðgengilegum kennslubókum, ritgerðum, fræðigreinum, rannsóknum og öðru sem tengist læknisfræði. Þegar Watson er beðinn um greiningu á læknisfræðilegu vandamáli þá getur hann á svipstundu myndað sér skoðun byggða á öllu þessu efni og rökstutt kenninguna samkvæmt því. Því meira sem heimurinn verður stafrænn, því meira af upplýsingum verður til að vinna úr og því nákvæmari ætti greiningarvinnan að verða. Watson er bara eitt dæmi um þróun gervigreindar. Internetið er stöðugt að safna upplýsingum og internetið gleymir engu. Þegar gervigreindin fer á netið þá eru engin takmörk lengur, spurðu bara Google.

Aleining
Það er í raun ekki komið íslenskt orð fyrir “Singularity” þannig að við getum notað nýyrðið aleining þar til betra orð finnst. Framtíðar-istinn (e. futurist) Ray Kurzweil vill meina að aleining sé í nánd, ekki aðeins milli allra menningarheima jarðarinnar heldur líka samruni manns og tölvu. Innan fárra áratuga getum við fræðilega notað tölvur og gervigreind m.a. til að “uppfæra” okkur og tengjast allri þekkingu sem er til á rafrænu formi og jafnvel tekið afrit af vitund okkar. Í náinni framtíð getum við samt séð að altenging meðal Jarðarbúa muni eiga sér stað þegar internetið verður alheimsvætt. Um þessar mundir eru fjórir mismunandi aðilar að keppast um það að verða fyrstir til að gera akkúrat það, en um 3 milljarðar manns hafa aldrei haft kost á að tengjast internetinu.

..svo miklu meira
Það er gaman að velta fyrir sér fyrirsjáanlegum nýjungum og rýna í kosti þeirra og galla, möguleikum og líklegum vandamálum. Gervigreind, róbotatækni, alheimsvætt internet, geimferðir, rafrænn gjaldmiðill, gervi-líffræði, þrívíddarprentun, skynjaravæðing, sjálfvirkni, opið skólakerfi, DNA lagfæringar …og svo margt fleira bíður okkar í nánustu framtíð.

#framtíðarismi