Het verlangen echt mens te zijn

Ron van Es
Sep 13 · 6 min read

Ik spreek André Platteel, founder van Your Lab in een kleine koffietent ergens op een gracht in Amsterdam. Ik heb mij voorgenomen met hem te spreken over het thema ‘weten’. In het model dat ik schets in dit boek is het weten opgedeeld in vier stappen of fasen. Iets weten begint altijd met geraakt worden. Dat kan een herkenning zijn, in een flits wordt iets geraakt in je. Met dat raken komt ook de pijn. Weten is dan ook pijnlijk. En de pijn leidt vanzelf tot een dieper soort van weten. Een weten waar de woorden niet kunnen komen. Een diepere laag. Daar borrelt ten slotte het oprechte verlangen op. Dat verlangen dat je nodig hebt om in beweging te komen. Te zoeken. Op weg te gaan.

Als ik André spreek, weet ik in een oogopslag dat hij weet waar ik het over heb, wat ik bedoel. Het wordt dan ook een gesprek tussen twee gelijkgestemden, ook al is de route van ons afzonderlijk heel anders gegaan. We vullen elkaar in het gesprek alleen maar aan, en hoeven soms ook niet verder te vragen naar een waarom.

Auto’s rijden af en aan op de gracht en André en ik zitten op een bankje voor het koffietentje. ‘Voor mij is het vooral niet-weten’, vertelt hij. ‘Als ik iets weet, begin ik gelijk te twijfelen. Niet-weten brengt me ook meer in beweging en mijn fascinatie zit dan ook op die grens van weten en niet-weten. Dat is niet altijd zo geweest hoor. Ik heb lang op deze wereld rondgelopen met het idee dat ik het allemaal wel wist. Dat vertelde ik dan ook graag aan iedereen. Die beweringen van al dat weten noem ik dan maar gekscherend mijn ‘platteeltjes’. Het was eigenlijk domweg de angst die me daar vasthield, in dat bastion van weten.’

‘Waar kwam die angst vandaan?’, vraag ik hem. ‘Het was een basisangst, de angst om dood te gaan, maar eigenlijk ook de angst om te leven. De angst om in het licht te gaan staan; stel je voor dat ik faal? De angst om voor vol te gaan. Angst. En die angst heeft me lang bevroren. Ik stond in een ‘freeze’ en bewoog niet meer. Je hebt drie manieren om met onveiligheid, die angst om te gaan, en dat is vechten, vluchten of bevriezen. Blijkbaar koos ik die laatste.’

Ik had mensen verloren die me heel dierbaar waren, een moeder, een broer, en ik kon hen niet terughalen door te vechten. Ik kon er ook niet van wegvluchten. Ik ging eigenlijk geen enkele kant meer op. Dat heb ik lang volgehouden. Stilstaan. Niets voelen ook. Door vechtsport ben ik mijn lichaam pas weer gaan voelen, ben ik in beweging gekomen. Begon er ook iets te stromen.

Kijk, ik zie veel mensen in een soort status quo leven. Het is alsof ze bewegen, maar ze komen nergens. Ze raken collectief in die ‘freeze’. Zoeken naar betekenis, maar kunnen niets vinden. Misschien zoeken ze ook niet. Of beter, ze laten zich niet raken. Alles lijkt volmaakt, volgebouwd, af. Maar het is meer een construct. Iedereen weet dat er van alles op ons afkomt als mensheid, maar het lijkt alsof we er niets mee kunnen. In plaats dat we de dingen beetpakken, lijken we meer en meer verlamd. We weten dus niet waar we het moeten zoeken. We zitten ook teveel in ons denken, ons hoofd. We proberen logische verklaringen te verzinnen en sussen misschien wel daar al die innerlijke pijn mee.

Om in beweging te komen, om van al dat weten af te komen en om naar een dieper weten over onszelf te gaan, moet er iets gebroken worden. Een pantser. Een mening. Een patroon van leven. En dat doorbreken is tegelijk het moeilijkste dat er is. Want dan slaat ook de angst en pijn toe. Wat nu? Wie nu? Waar nu?

Maar door het open te breken, krijgt het ook diepte, letterlijk, en door in beweging te komen, win je ook meer terrein. Bij mij kwam er een hoop verdriet los dat ik al die tijd had vastgehouden. Ik rouwde ook om mijn leven dat achter me lag en dat ik niet geleefd had. Ik viel in een put, en natuurlijk, dat is een proces waar je doorheen moet, maar in die put is het ook donker en wanhopig. Ik moest echt leren daar mijn verdriet in al die volheid te omarmen. Dat te durven.

En langzaam zag ik een ladder naar boven. Vooral doordat ik weer in contact kon komen met mijzelf, maar ook met anderen. Het contact is echt de weg omhoog.

Ik vertel André mijn verhaal over de punt. Dat moment in mijn leven dat ik viel en viel. Door iedereen en mijzelf verlaten. Losgelaten. En toch, onderin die put, opgevangen werd. Ja, het was een spirituele ervaring. Of een moment van vrede met dat wat was. Alsof ik ook wist dat het goed ging komen. Zoals Leonard Cohen natuurlijk die wijze woorden ooit opschreef omdat hij er ook zelf van wist: ‘​Forget your perfect offering. There is a crack in everything. That’s how the light gets in.’ Maar onze persoonlijke reis is geen landkaart voor anderen, vertelt André. Het is niet de gids, een ‘lonely planet’, een pad dat je zomaar kunt volgen. Iedereen heeft een eigen reis en de mensen die je op dat pad tegenkomt zijn de echte helden. Zoals de man die mij 8 jaar heeft bijgestaan. Die mij vertelde dat ik angstig en verdrietig mocht zijn. Hij is mijn held. Daarom geloven we bij Your Lab vooral in die ontmoeting, zodat je jouw helden kan tegenkomen. Niet uit een boekje, maar in het echt, een mede-mens.

André heeft Your Lab opgezet waar mensen van alle slag en afkomst samen een reis kunnen maken. Een reis van dat zekere weten dat toch blijkt te wringen en te schuren naar een plek van niet-weten en verder. Om in beweging te komen, letterlijk, om je fysiek te voelen, en al die opgeslagen verstopte verhalen over jezelf te ervaren en te delen. Op de website van You Lab lees ik later: ​‘ ​ Your Lab rust je uit met inzichten en gevoeligheden om op een creatieve manier tot groei te komen, niet alleen voor jezelf maar ook voor anderen. Dat doen we door te vertragen en te verstillen, zodat je open en ontvankelijk kan worden voor alles wat er leeft en speelt. De wereld licht daarna anders op. Er kan zo rust, verwondering en spontaniteit ontstaan. En je gaat ervaren dat wie je bent niet losstaat van anderen en de wereld, dat alles met elkaar samenhangt. Weerstand en verschillen zijn dan niet langer obstakels maar worden inspiratie. Die verbondenheid geeft richting en betekenis aan alles wat je creëert.’

‘We werken met groepen mensen die elkaar in het dagelijks leven niet zomaar tegenkomen, maar hier elkaar juist veel te vertellen hebben. Omdat we uiteindelijk allemaal mens zijn. Omdat we zoeken en een plek nodig hebben. Om samen dat diepere weten, dat verlangen dat we hebben leren uit te spreken. Te laten zien.’

‘Juist doordat mensen elkaar ontmoeten uit al die verschillende milieus, doen we er alles aan om veiligheid te creëren. Zo kunnen mensen ‘echt’ zijn of ze nu ondernemer, advocaat of tienermoeder zijn. Ontmoeten in liefde en tederheid, daar gaat het ons om. Ook al kan het af en toe knetteren omdat je ook geconfronteerd wordt met jezelf.’

‘Hoe zal jouw pad verder gaan lopen?’ vraag ik André. ‘Mijn pad is dit pad dat ik nu ga. Ik kom veel mensen tegen waar ik weer mijn wijze lessen mee mag delen. En zij met mij. Zo wil ik graag bijdragen aan transformatie in deze wereld. Niet vanuit superioriteit, want anders verval ik weer in mijn ‘platteeltjes’. En ook niet vanuit een moraal, maar omdat ik geloof dat er een balans is in ons leven waar we een beter mens zijn. Niet worden, maar al zijn. We moeten het alleen nog ontdekken.’

Ron van Es School for Purpose Leadership

    Ron van Es

    Written by

    School for Purpose Leadership | www.purposeleadership.nl