Naar Een Moderne Netvergoeding
In de aanloop naar een modern netbeheer moet de nieuwe tariefmethodologie en -structuur dezelfde visie uitdragen. Daar waar geleverde energiediensten en kwaliteit centraal staan in de tariefmethodologie en in de tarifering van nieuwe actoren, duidt de discussie rond de nieuwe tariefstructuur een individualisering waarin de net-vervuiler betaalt.
Er was een plotse — al dan niet terechte maar weinig fraaie — opflakkering van protectionisme nodig, van het Vlaamse middenveld tegen de minderheidsparticipatie van SGCC in Eandis en van het Antwerpse bestuur tegen een eengemaakt tarief voor Eandis Assets, om het beheer van ons distributienet weer midden in het energiedebat te plaatsen.
Het verplaatste de discussie van netbeheer als een stabiele bron van inkomsten voor steden en gemeenten, naar de kerntaak van de netbeheerder: Hoe het (toekomstig) distributienet beheren, en met welke bijpassende tariefmethodologie en -structuur ? Twee thema’s ook waarover recent consultaties verliepen van de regulator m.b.t. een voorstel tot wijziging, de eerste sinds 2009.
De Tariefmethodologie
De tariefmethodologie bepaalt hoe netbeheerders worden vergoed voor hun diensten en zet ze aan tot efficiënte bedrijfsvoering; een noodzaak vanwege hun natuurlijke monopolie. Hierin wordt een onderscheid gemaakt tussen zgn. exogene kosten (waarop de netbeheerder invloed heeft en waarvoor een inkomstenplafond is vastgelegd) en endogene kosten (die één op één mogen worden doorgerekend). In het recente voorstel voor de tweede reguleringsperiode wordt hierbij een kwaliteitsterm ingevoerd als vertaling van de beoordeling van het niveau van de geleverde kwaliteit in een financiële bonus of malus.
Dit voorstel past in de huidige trends in de elektriciteitssector waarin we evolueren naar vergoeding voor geleverde energiediensten en de kwaliteit van deze dienstverlening. In extremis evolueren we naar een abonnementsformule net als telefonie in het voorbije decennium. In deze evolutie ligt er een sterke incentive bij de leverancier om optimale investeringen te doen bij alle actoren als deel van zijn portfolio. De energieleverancier evolueert naar een rol als energieregisseur. Eenzelfde betoog zien we in het recente opiniestuk van prof. Belmans in De Tijd waarin hij stelt dat de vergoeding voor geleverde energiediensten de norm en de kwaliteit van de dienstverlening een kritische factor wordt.
De Tariefstructuur
In tegenstelling tot de tariefmethode bepaalt de tariefstructuur welke tarieven worden aangerekend aan welke klantengroepen en tariefdragers. Hierin wordt een onderscheid gemaakt tussen niet-piekgemeten klanten die een tarief krijgen in functie van de afgenomen actieve energie (kWh) en piekgemeten klanten met een samengesteld tarief op basis van de afgenomen actieve energie en het afgenomen vermogen (kW). In het recente voorstel tot herziening wordt dit hervormd naar een capaciteitstarief waarbij ook niet-piekgemeten klanten een tarief krijgen op basis van het aansluitings- of contractueel vermogen (kVA). Deze aanpassingen moeten leiden tot een eerlijker toewijzing van de kosten aan de verschillende netgebruikers en een juistere aanduiding van de behoeften van de netgebruikers, waardoor netbeheerders in staat zullen zijn hun netten efficiënter te benutten.
In hetzelfde opiniestuk wil professor Belmans hierin nog een stapje verder gaan en de tariefstructuur verder differentiëren in de tijd en in het soort gebruik; gaande van een verschillend dag- en nachttarief voor bezitters van zonnepanelen tot de invoering van inputparameters op basis van het bezit van warmtepomp of elektrisch voertuig. Het is tevens de meest gehoorde opmerking in de consultatie door de regulator over de nieuwe tariefstructuur, waarin men stelt dat alle initiatieven van de eindgebruiker om zijn impact op het net te verlagen door een gedragswijziging of investering in technologie moet vertaald worden in een verlaagde tarifering. Het is een oproep naar een tariefstructuur waarbij de individuele vervuiler van het distributienet betaalt; ook als deze vervuiler het zonnepaneel, de warmtepomp en de elektrische wagen is. Allen de sterk gepromote superieure versie van hun traditionele alternatieven.
Modern Netbeheer
Deze voorstellen tot tariefstructuur zijn een voorstelling die niet de geleverde energiedienst en bijhorende kwaliteit van de netbeheerder reflecteert, maar maximaal de Opex en Capex van netbeheer alsook de technische problematiek van netbeheer vertaalt. Een voorstelling waar de eindgebruiker verwacht wordt bij te dragen aan een oplossing van de problematiek van netbeheer, in plaats van netbeheer als een einddienst te zien. Een voorstelling waarin de netbeheerder de verantwoordelijkheid van zich af schuift. Het verhaal divergeert zo naar een vergoeding voor energiediensten en bijhorende kwaliteit voor de ene dienst, en een maximale kostenreflectiviteit voor een andere dienst. De voornaamste reflectie die we ons hier moeten stellen is dus
Waarom kunnen we ook netbeheer niet vergoeden met de geleverde diensten als norm, waarin de kwaliteit van de dienstverlening een kritische factor is ?
Welke dienst levert netbeheer ons als kerntaak ? Tot op heden betalen we onze factuur per kilowattuur waarin de kerntaak van de distributienetbeheerder het vervoer is van elke verbruikte of aangekochte wattuur tot bij de verbruiker. Of anders gesteld, het vervoer van elke gevraagde watt op elk moment van de dag tot bij de verbruiker. Vroeger betekende dit fysisch het uni-directionele vervoer van de leverancier slash producent tot de verbruiker over het lokaal vervoersnet en distributienet, terwijl vandaag deze energie evenzeer van de zonnepanelen van de buurman kan komen. Deze veranderende omgeving verandert echter niets aan de definitie van geleverde energiediensten, geleverde comfort en de kwaliteit van de dienstverlening, met name de distributie van alle gevraagde energie.
Indien we deze energiedienst vertalen naar een tariefstructuur komt het contractueel vermogen voor afname en injectie centraal te staan, zoals ook geopperd wordt in het laatste voorstel. Indien de energiedienst van de netbeheerder de distributie is van alle gevraagde energie op elk moment van de dag, dan is de aansluitingscapaciteit dé maat voor de maximale verwachting van de eindgebruiker van geleverde dienst; en worst-case scenario voor het ontwerp van het distributienet met bijhorende investeringen. Deze geleverde dienst blijft dezelfde van de netbeheerder als ik mijn profiel probeer aan te passen om mijn impact op het net te minimaliseren. Binnen zulks een tarifering op basis van geleverde energiediensten en bijhorende kwaliteit is het vervolgens aan de netbeheerder zélf om zijn kerntaak van netbeheer uit te voeren en optimaal in de nodige assets te investeren en verschillende methodes aan te wenden. Als diezelfde netbeheerder hierin een toekomst voor de eindgebruiker om bij te dragen aan de technische aspecten van netbeheer, is dit een energiedienst die de eindgebruiker kan aanbieden aan de netbeheerder met eigen modaliteiten en tarifering.
Voer voor discussie waarin de rol van netbeheer centraal staat: Zien we netbeheer als een moderne energiedienst, of willen we elke belasting op het net maximaal vertalen naar een kosten-reflectief tarief ?
