Van ‘bezit’ naar ‘toegang’: wat betekent de sharing economy voor de gemeente?

Vervangen robots in de toekomst het werk van de ambtenaar? Loopt iedereen straks op straat met een bril van Google? Technologische ontwikkelingen gaan razendsnel en de impact op de samenleving is enorm. In een serie artikelen verkennen @patrickrancuret en ik deze technologische ontwikkelingen en onderzoeken we de mogelijke impact op de stad en de gemeente. Deze keer is het onderwerp misschien wat minder technisch, maar het zijn wel de technologische mogelijkheden die deze trend een boost geven. We hebben het deze keer over de ‘sharing economy’: wat is het en wat kunnen we ermee?

De sharing economy is een economisch model dat niet uitgaat van bezit van spullen, maar van toegang tot spullen. Het gaat niet uit van ‘ik heb…’maar van ‘ik heb nodig…’ Het idee is dat men onderling onbenutte spullen, ruimtes en andere bezittingen deelt in hun buurt of netwerk. De sharing economy wordt ook wel de shared economy ofwel de deeleconomie genoemd (Frankwatching, 2014). Daarnaast kan je de sharing economy ook vanuit een ander perspectief bekijken dan alleen ‘spullen’. Bijvoorbeeld vaardigheden, klusjes of cursussen zijn ook uitwisselbaar.

Interessant (Engelstalig) filmpje over de sharing economy

De opkomst van de sharing economy is te verklaren door een aantal trends en een veranderende mindset in de samenleving. Je kunt het zien als een reactie op overconsumptie: de focus op bezit en het weggooien van spullen als je er niks meer mee doet. De economische crisis, het belang van duurzaamheid en de nieuwe digitale mogelijkheden spelen hierbij een grote rol (Fast Company, 2013).

De crisis maakt ons kostenbewust

Door de crisis moet er op de kleintjes gelet worden. We gaan dus bewuster om met onze bestedingen. Het meest sprekende voorbeeld hiervan is een boormachine. Volgens deeleconomie-icoon Rachel Botsman wordt een boormachine tijdens zijn leven gemiddeld 12 minuten gebruikt (Uitkrant Amsterdam, 2014), maar toch hebben we bijna allemaal wel een boormachine in de kast. Het lenen of huren van een boormachine is veel goedkoper dan kopen. Het zou helemaal mooi zijn als je één boormachine kunt delen met jouw buurt, zo is de boormachine altijd binnen handbereik.

Duurzaamheid wordt steeds belangrijker

Bij de sharing economy gaat het niet alleen om de financiële winst die je kunt halen uit het delen van jouw spullen. Ook het duurzame idee van ‘niet consumeren en weggooien, maar hergebruiken’ speelt een grote rol. Duurzaamheid staat steeds hoger in het vaandel en we vinden het zonde om spullen zomaar weg te gooien. We geven het graag een nieuw leven ergens anders. Vandaar ook het succes van een website als www.marktplaats.nl . Maar ook als er geen verdienmodel bij zit vinden we dit belangrijk. Kijk maar eens op: www.gratisaftehalen.nl, of bezoek de Facebookgroep ‘Weggeefhoek 070'.

De digitale mogelijkheden zijn er

Dankzij internet hoeven we geen winkel te beginnen om spullen te verkopen: iedereen kan zijn/haar eigen handeltje aanbieden op Marktplaats. Dankzij de inrichting van bepaalde websites hoef je ook geen sitebouwer of programmeur te zijn om iets aan te bieden: met enkele kliks zet jij je spullen of diensten online. Dankzij social media bouw je ook nog eens gemakkelijk een online netwerk op, waar je vraag en aanbod makkelijker bij elkaar brengt.

Wat kan je met de sharing economy?

We kunnen als gemeenschap slimmer en duurzamer onze spullen gebruiken: je hebt toegang tot spullen van anderen en je verschaft anderen toegang tot jouw spullen. Een heel praktisch voorbeeld van de sharing economy is het verhuren van je eigen (vakantie)huis aan vakantiegangers, of het huren van iemand anders’ (vakantie)huis via de website AirBnb. Je kunt er wat geld mee verdienen én je huis staat niet leeg tijdens jouw afwezigheid. Het huren van een huis heeft ook voordelen: het kost (vaak) minder dan een hotel en je komt op bijzondere plekken. Verhuurder en huurder zijn beiden blij.

Een sharing economy is pas interessant wanneer je een gemeenschap hebt die mee doet. Je hebt mensen nodig die spullen aanbieden en (online) platformen die dit mogelijk maken. Gelukkig weten steeds meer Nederlanders dit soort platformen te vinden en wordt er steeds meer aangeboden. Bekijk de cijfers maar eens in het overzicht hieronder.

Bron: marketingfacts.nl

Waarom is het voor de gemeente interessant?

Burgerparticipatie, de participatiesamenleving, burgerkracht, zelfredzaamheid, Haagse Kracht…je ziet het overal terugkomen: de burger moet meer zelf doen en de overheid neemt een stapje terug. De sharing economy past bij deze nieuwe vorm van participatie en bestuursstijl. Als gemeente kunnen we sharing economy initiatieven de ruimte geven en stimuleren. Denk bijvoorbeeld een aan wat een website als www.thuisafgehaald.nl kan betekenen. Mensen bieden voor een klein prijsje aan wat zij teveel gekookt hebben die dag. Buurtbewoners kunnen in contact komen met hun buren, kunnen wanneer zij zelf niet kunnen koken een voedzame maaltijd afhalen en de kok hoeft geen eten te verspillen.

Wat kan de gemeente zelf delen?

Als gemeente hebben we een heleboel spulletjes, die we wellicht niet altijd in gebruik hebben. Denk bijvoorbeeld aan kantoorwerkplekken. Niet elke werkplek is elke dag bezet. Hier is het succesvolle initiatief Deelstoel voor opgezet. Ambtenaren kunnen bij elkaar in de organisatie gebruik maken van werkplekken. Zo wordt die lege plek opgevuld en kan je tegelijkertijd nieuwe mensen ontmoeten. Wat denk jij: kunnen we hier als gemeente nog meer mee? Kunnen we onze bedrijfsauto’s delen? Onze scheppen? Gereedschap? Vuilniswagens? Sneeuwschuivers? Met andere gemeenten? Of met inwoners?

Interne sharing economy: train je collega

Er zit niet alleen een hoop kracht in de stad, maar ook in ons eigen gemeentehuis. Bij de gemeente Den Haag lopen duizenden professionals rond met elk een eigen achtergrond, expertise of vaardigheden. In de week van 6 — 10 oktober organiseren ambtenaren van de gemeente Den Haag daarom “Train Je Collega”. Tijdens deze week geven collega’s elkaar trainingen op allerlei gebieden. De ervaringen met Train je Collega zijn enorm positief. Wij zouden andere gemeenten dan ook willen aanraden vooral dit soort initiatieven te organiseren of ondersteunen!

De Buurtruil marktkraam

In de praktijk

WO-trainees (lichting 2012–2014) van de gemeente Den Haag namen de proef op de som. Voor hun gemeentebrede project zijn zij zelf burgerinitiatieven op gaan starten, om te kijken hoe dat werkt en waar je eventueel tegenaan loopt. Jaël Elkerbout (@jelkerb) organiseerde in haar wijk een markt waarbij je alleen maar kunt ruilen, of dit nu spullen waren of vaardigheden. De markt was drukbezocht en de reacties waren positief. “In het begin moesten mensen nog wel even wennen. Ik heb toch niks te ruil? Maar als je dan uitlegt dat ze ook een taart kunnen bakken of een cursus Twitter kunnen komen geven, dan krijgen mensen wel ideeën,” vertelt Jaël. Over de rol die de gemeente bij een initiatief moet spelen is zij duidelijk: “Zorg voor laagdrempeligheid. Ik deed dit zonder budget en in mijn vrije tijd. Een dure of tijdrovende vergunningsprocedure had mij er wellicht van weerhouden dit door te zetten.” De gemeente Amsterdam was in dit geval juist een waardevolle partner omdat zij hebben geholpen met contacten leggen met bijvoorbeeld de marktmeester.

Hoe gaan we om met de regels?

De taxi-app Uber is de laatste tijd veel in het nieuws geweest. Dankzij deze app doe je direct zaken met de taxichauffeur, zonder tussenkomst van een taxicentrale. De taxicentrale beweert dat Uber de regels omzeilt door te stellen dat zij geen taxivervoer aanbieden, maar ‘contactvervoer’: de taxiregels zijn niet van toepassing. Ook de verhuursite Airbnb staat ter discussie vanwege het feit dat hotels zich aan bepaalde regels moeten houden en huishoudens niet. Dit brengt vragen en dilemma’s mee voor de overheid en gemeenten. Hebben jullie een idee hoe we daar mee om kunnen gaan? Moeten we als overheid dat reguleren, of juist niet?

Nog meer voorbeelden van de sharing economy

Wil je weten wat voor bestaande initiatieven er al zijn op het gebied van de sharing economy? Wij zetten er een aantal voor je op een rijtje.

  • Spullen delen met mensen uit de buurt? Via www.peerby.nl of www.spullendelen.nl kan het.
  • Is je treinkaartje niet afgestempeld in de trein? Via de Facebook pagina Treinkaartje Delen kan je jouw treinkaartje aan iemand anders geven, of kan je een treinkaartje opsporen.
  • Die mooie designer jurk die je alleen maar bij speciale gelegenheden draagt kan je uitwisselen voor een ander fashionable exemplaar via http://rewearfashion.com/
  • Staat je auto een groot deel van de week ongebruikt voor de deur? Deel hem met Snappcar.
  • Mobypark wil de parkeermarkt opschudden: benut die lege parkeerplekken van particulieren en bij hotels! https://www.mobypark.com/

In onderstaande infographic kan je de Nederlandse sharing economy initiatieven terugvinden. Is dit moeilijk te lezen of wil je meer informatie? Dan kan je ook dit overzicht bekijken via Platform Social Business.

Oproep

Wij zijn heel benieuwd of jullie deze trend zelf ook herkennen. Maken jullie zelf al gebruik van de sharing economy? Welke mogelijkheden zien jullie daarbij voor de gemeente Den Haag? Deel het met ons in de reacties.


De auteur is werkzaam als communicatieadviseur bij de gemeente Den Haag