CHEMIE CLUSTER OP STOOM?


Een chemisch cluster is een concentratie van chemische bedrijven, die in een keten opereren dan wel (nuts)voorzieningen met elkaar delen. De ligging van een chemisch cluster is meestal historisch bepaald en vaak is dat op een logistiek gunstige plaats en/of nabij grondstoffen. De kracht van een chemisch cluster is gebaseerd op grondstoffen, logistieke mogelijkheden, voorzieningenniveau en de beschikbaarheid van personeel.

De aantrekkelijkheid van een chemisch cluster is de combinatie van “community en knowledge”. ‘Community” in de zin van gelijksoortige bedrijven die ook gelijksoortige diensten en stoffen gebruiken en “Knowledge” als in de omgeving aanwezige gespecialiseerde kennis.

Delfzijl is een relatief klein chemisch cluster, gebaseerd op zout/chloor, aangevuld met “specialty and performance chemicals” . Voor de chloorchemie is – kijkend naar de chloorboom – de enige natuurlijke en substantiële uitbreidingsoptie, de optie om met ethyleen en chloor kunststoffen (VCM/PVC) te maken en die route is als gevolg van de “shale gas revolutie” in de Verenigde Staten ver weg. Met ethyleen komen ook andere opties in beeld.

Dus moet Delfzijl het voor uitbreiding vooral hebben van de “specialty and performance Chemicals” en dat houdt in dat de aanwezige en vooral competitieve voorzieningen een centrale rol zullen spelen.

In de 90-er jaren riep een Amerikaans consultant al, dat de locatie Delfzijl “attractive” was, maar een “underdeveloped industrial infrastructure” had. Dat was de aanleiding voor UFO. Door de activiteiten van UFO (utilitaire voorzieningen Oosterhorn) heeft Delfzijl nu – naast de al aanwezige WKK van AKZO en Essent — een behoorlijk voorzieningenniveau opgebouwd:

- Een stoomleiding voor een groot deel van het chemisch cluster,

- Een Industrieel gassen net, met stikstof en perslucht,

- Een Zoutwaterafvalzuivering voor chloorhoudend afvalwater,

- Een buisleidingenzone van Delfzijl naar de Eemshaven (in voorbereiding)

- Warmte-uitwisselingsmogelijkheden (verkend en haalbaar)

Naar mate er meer voorzieningen gedeeld kunnen worden, op een voor alle deelnemers profijtelijke wijze, heeft de locatie meer aantrekkingskracht. Voorzieningen zijn in het algemeen: elektriciteit; stoom; water; industriële gassen; grond- en hulpstoffen; afval(water)behandeling; opslag en multimodaal transport.

Wil een cluster effectief zijn, dan dienen alle bedrijven optimaal te profiteren van de voordelen van het delen. Een bedrijf dat zijn grond- of hulpstoffen ter beschikking stelt tegen de marktprijs, prijst zichzelf én de locatie uit de markt. Op het moment dat een bedrijf inzichtelijk maakt wat de gevraagde extra volumes aan directe en variabele kosten betekenen (transparantie) en wat de gelijktijdige kostenverdunning oplevert én wanneer bedrijven bereid zijn deze voordelen te delen, ontstaat er een langdurige en wederzijdse profijtelijke relatie (incrementele kosten).

Om te beginnen geldt dit voor de energievoorziening in de vorm van stroom en stoom. Wanneer het gaat om deze nutsvoorzieningen, dan is een monopoliepositie van één producent/distributeur riskant. Een winstdrijfveer kent namelijk andere mechanismes dan de zorg voor een uitgebalanceerd en kosteneffectief energiesysteem. Het is daarom aan te bevelen om deze cruciale voorzieningen te laten beheren door een onafhankelijke organisatie zonder winstoogmerk of door een organisatie van de betrokken bedrijven. De producenten van energie kunnen dan invoeden in het netwerk en de afnemers aftappen. De beheerder krijgt alleen een vergoeding voor het gebruik en de instandhouding van het netwerk. Door het ontkoppelen van het beheer van de infrastructuur en het vermijden van monopolie posities worden prijzen concurrerend en aantrekkelijk voor zowel de bestaande als nieuwe bedrijven.

Op stoom komen of stoom afblazen: de keuzes die nu gemaakt gaan worden, zullen de toekomst van het chemisch cluster Delfzijl bepalen.

nr6

Show your support

Clapping shows how much you appreciated Sietse Wiersma’s story.