ΑΝΑΓΚΗ ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΜΜΕ

Στην σημερινή εποχή ανθρωπιστικής, ηθικής και πνευματικής κρίσης, πολλές αξίες και κεκτημένα της ζωής μας αμφισβητούνται. Μεγάλο μέρος της κοινωνίας έχει στραφεί ενάντια στη δημοσιογραφία και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Τα ΜΜΕ, σήμερα, καλούνται να ‘’επαναπροσδιοριστούν’’, για να κερδίσουν και πάλι την εμπιστοσύνη των πολιτών. Τις επόμενες ημέρες ολοκληρώνεται η πολυσυζητημένη διαδικασία αδειοδότησης τεσσάρων (4) τηλεοπτικών σταθμών «εθνικής εμβέλειας» και «γενικού περιεχομένου».
 Μια διαδικασία που θα επιφέρει ριζικές αλλαγές στο τηλεοπτικό τοπίο και, όπως είναι φυσιολογικό, προκαλεί εδώ και μήνες πολιτική και κοινωνική ‘’αναστάτωση’’.

Όμως, εάν αληθινά επιθυμούμε την εξυγίανση του χώρου Ενημέρωσης, θα πρέπει να αφιερώσουμε χρόνο στην ανάγκη επαναπροσδιορισμού των Μέσων. Να αναρωτηθούμε ως κοινωνία, ως πολιτικό προσωπικό αλλά και ο κάθε δημοσιογράφος ξεχωριστά, πώς θέλουμε να δρουν τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης σήμερα, οι επιχειρήσεις και οι δημοσιογράφοι;

Η σημερινή κοινωνία ταλανίζεται από πολλές παθογένειές της. Φτώχεια, βία, ρατσιστικές αντιλήψεις, πολιτική κρίση, ανεργία, αμφισβήτηση δημοκρατικού πολιτεύματος. Τα ΜΜΕ και οι δημοσιογράφοι καλούνται να εργαστούν στα πλαίσια αυτών των συνθηκών και να συνεχίσουν το λειτούργημά που ασκούν όλα αυτά τα χρόνια. Ωστόσο, όπως καταλαβαίνουμε, οι επιχειρήσεις ενημέρωσης πρέπει να δρουν με βάση συγκεκριμένους κανόνες που θα ευνοούν τόσο την κοινωνία όσο και τους εργαζόμενους δημοσιογράφους. Τα τελευταία χρόνια της κρίσης, τα ΜΜΕ δέχονται αρνητική κριτική από την πλειοψηφία των πολιτών. Η κοινωνία επιθυμεί τη λήξη αυτής της ‘’μαύρης εποχής’’ για τη δημοσιογραφία. Άραγε, πως θα μπορούσε να συμβεί αυτό;

Η ορθή λειτουργία των επιχειρήσεων Ενημέρωσης προϋποθέτει την αμερόληπτη ενημέρωση. Τα ΜΜΕ δεν πρέπει να επιδιώκουν οφέλη, πολιτικά ή οικονομικά. Δυστυχώς, δεν είναι λίγες οι φορές που έχουν κατηγορηθεί αρκετά Μέσα Ενημέρωσης για ‘’κρυφές συμφωνίες’’ με κόμματα, επιχειρηματίες κι εργατικούς φορείς, προκειμένου να υποστηρίξουν συγκεκριμένες θέσεις που δεν προάγουν το κοινωνικό συμφέρον και δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Όλα αυτά γίνονται με σκοπό το οικονομικό κέρδος και τα πολιτικά συμφέροντα. Όμως, καταλαβαίνουμε, ότι τέτοιου είδους συμπεριφορές ‘’δηλητηριάζουν’’ το λειτούργημα της δημοσιογραφίας, εκθέτουν τις επιχειρήσεις ενημέρωσης, προκαλούν την αγανάκτηση της κοινής γνώμης και βλάπτουν το δημοκρατικό πολίτευμα. Η σωστή λειτουργία των ΜΜΕ, ωστόσο, οφείλει να υπερασπίζεται τη Δημοκρατία, τις ελευθερίες, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των πολιτών. Η καθημερινή επικοινωνία των ΜΜΕ με φορείς της κοινωνίας καθίσταται αναγκαία για την ανάδειξη των καθημερινών προβλημάτων, για την προώθηση των κοινωνικών συμφερόντων. Μία τέτοια επαφή των Μέσων Ενημέρωσης με την κοινωνία θα αναπτύξει τον διάλογο –βασικό χαρακτηριστικό της Δημοκρατίας- και θα φέρει σε άμεση επικοινωνία τους κυβερνώντες με τους κυβερνώμενους. Αυτό, θα έχει ως άμεση συνέπεια την ανάκτηση της χαμένης αξιοπιστίας των ΜΜΕ και το ενδιαφέρον των πολιτών για ενημέρωση κι , επομένως, τη στήριξη των επιχειρήσεων ενημέρωσης.

Είναι κοινά αποδεκτό, ότι τα ΜΜΕ αποτελούν κομμάτι της εξουσίας μιας πολιτείας. Έχουν ισχυρή δύναμη και μπορούν να επηρεάσουν, να κατευθύνουν. Θα ήταν θετικό –τόσο για την κοινωνία όσο και για το κύρος των media- αυτή η δύναμη των Μέσων Ενημέρωσης να ασκείται προς όφελος των πολλών μιας κοινωνίας κι όχι των λίγων. Όπως προαναφέραμε, η σημερινή συγκυρία είναι ιδιαίτερα δύσκολη.Tο πολιτικό σύστημα αδυνατεί να εκφράσει τα όνειρα των πολιτών, αδυνατεί να οραματιστεί ένα σχέδιο εξόδου από την ανθρωπιστική, πνευματική, οικονομική κρίση. Αυτό τον ρόλο καλούνται να εκπροσωπήσουν επάξια τα ΜΜΕ. Έχουν την ευκαιρία να λειτουργήσουν ως μέσα πνευματικής ανάπτυξης. Αυτό θα επιτευχθεί μέσω της προώθησης και δημοσιοποίησης των νέων ιδεών. Τα Μέσα Ενημέρωσης θα μπορούσαν να ‘’ξεφύγουν’’ από τα όρια της απλής ενημέρωσης των πολιτών και να λειτουργήσουν ως πηγή έμπνευσης, στήριξης του πολιτισμού και της παιδείας. Σε μία τέτοια περίπτωση, όπου τα ΜΜΕ θα δρουν με γνώμονα την ανάπτυξη της κοινωνίας, δίχως την επιδίωξη ‘’ύπουλων’’ συμφερόντων, οι πολίτες θα στραφούν μαζικά σε αυτά, θα τα στηρίξουν και θα αντιληφθούν τον αναγκαίο για την Δημοκρατία ρόλο τους. Για να συμβεί όμως αυτό, χρειάζεται οι ίδιες οι επιχειρήσεις ενημέρωσης να επαναπροσδιορίσουν το χαρακτήρα των media και να λάβουν τις απαραίτητες αποφάσεις.

Για την σωστή λειτουργία των ΜΜΕ, πέρα από την τήρηση ορισμένων κανόνων από τις επιχειρήσεις ενημέρωσης, χρειάζεται και οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι να χαρακτηρίζονται από ορισμένους ηθικούς και νομικούς κανόνες που δεν θα στρέφονται ενάντια στην λεγόμενη ‘’δημοσιογραφική δεοντολογία’’. Πρώτα, οι δημοσιογράφοι καλούνται να υπερασπισθούν την Αλήθεια, την Δικαιοσύνη και την Ελευθερία, δίχως να επηρεάζονται από πολιτικές πεποιθήσεις, δίχως να επιδιώκουν την παραπληροφόρηση και τον αποπροσανατολισμό. Αντίθετα, χρειάζεται να καταδικάζουν τέτοιες συμπεριφορές και να αναδεικνύουν φαινόμενα προπαγάνδας, κινδυνολογίας και τρομοκράτησης των πολιτών είτε στον πολιτικό είτε στο δημοσιογραφικό χώρο.

Επιπλέον, είναι καθήκον του δημοσιογράφου να αντιληφθεί τον ‘’παιδαγωγικό’’ του ρόλο ως προς την κοινωνία, λόγω της δύναμης των ΜΜΕ. Έτσι, δεν πρέπει να εκμεταλλεύεται την θέση του και να προάγει το προσωπικό συμφέρον, αλλά αντίθετα, χρειάζεται να υπερασπίζεται τα συμφέροντα των πολλών, ανεξάρτητα από οποιοδήποτε κόστος. Η αντικειμενική ενημέρωση των πολιτών πρέπει να είναι ο πρωταρχικός του στόχος και αυτόν να επιδιώκει. Για την άσκηση του δημοσιογραφικού επαγγέλματος, ακόμη, κρίνεται αναγκαία και η γενικότερη καλλιέργεια των δημοσιογράφων. Στην σημερινή εποχή της τεχνολογίας, του ανταγωνισμού και της γρήγορης ενημέρωσης, η γνώση των ηλεκτρονικών υπολογιστών, ξένων γλωσσών, της ιστορίας, των οικονομικών και διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των χωρών καθίσταται απαραίτητη προϋπόθεση για την σωστή άσκηση του δημοσιογραφικού επαγγέλματος.

Τέλος, ένας αληθινός δημοσιογράφος που εκπροσωπεί τον ‘’δήμο’’, δηλαδή τον λαό, δεν μπορεί να καταπατά βασικά ανθρώπινα δικαιώματα για χάρη της δημοσιότητας και του οικονομικού κέρδους. Τέτοια περιστατικά πρέπει να αποδοκιμάζονται από την δικαιοσύνη, την πολιτεία και την ίδια την κοινωνία. Το Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο, που παραμένει ασχημάτιστο επειδή το πολιτικό προσωπικό αδυνατεί να συνεννοηθεί, καλείται να ‘’προστατεύσει’’ το πεδίο των Μέσων Ενημέρωσης, χωρίς να περιορίζει τον πλουραλισμό αλλά δίχως να επιτρέπει και τον ευτελισμό του επαγγέλματος.

Η δημοσιογραφία, σήμερα, καλείται να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, να ‘’πολεμήσει’’ τους πολέμιους της Δημοκρατίας, να έρθει σε επαφή με την κοινωνία, να γνωστοποιήσει τα προβλήματα της, να συμβάλλει στην ανάπτυξή της. Το δημοσιογραφικό επάγγελμα χρειάζεται να αναζητήσει και πάλι τον ανθρώπινο χαρακτήρα του, να αφήσει τα συμφέροντα των ολίγων και να στραφεί προς τα συμφέροντα των πολλών. Έτσι, επιχειρήσεις ενημέρωσης και δημοσιογράφοι θα ανταποκριθούν στην αποστολή τους στην σημερινή κοινωνία.

ΣΤΡΑΤΗΣ ΗΛΙΑΚΗΣ

(δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ‘’ΑΝΑΤΟΛΗ’’- 23/8/2016)