ΤΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΜΕΝΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ

Stratis Iliakis
Sep 7, 2018 · 4 min read
Βρύσες Μεραμπέλου, Κρήτη

Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης του 1ου εξαμήνου 2018 ανήλθε σε 2,2% . Ταυτόχρονα , «το ΑΕΠ αυξάνεται για έκτο συνεχόμενο τρίμηνο για πρώτη φορά από την περίοδο 2005–2006». Επίσης, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι ελληνικές εξαγωγές το πρώτο εξάμηνο του έτους παρουσίασαν αύξηση 15,6% σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2017 και ανέρχονται πλέον στα 16,2 δις ευρώ. Η τωρινή πορεία της ελληνικής οικονομίας είναι θετική. Ως πότε;

Θα ήταν λάθος να θεωρήσουμε ότι η κρίση ολοκληρώθηκε, ότι οι παροχές ξεκίνησαν, ότι η χώρα είναι «οικονομικά άτρωτη». Αντιθέτως, η οικονομία βρίσκεται στο «σημείο μηδέν». Με την λήξη των μνημονίων τελείωσαν και τα δανεικά από τους πιστωτές με χαμηλά επιτόκια. Η Κυβέρνηση έχει, πλέον, μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων, αρκεί να παραμένει εντός των συμφωνημένων δημοσιονομικών στόχων. Σε αντίθετη περίπτωση, η αυστηρή επιτήρηση των δανειστών και η λιτότητα θα επιστρέψουν, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την οικονομία και αξιοπιστία της χώρας.

Η συμφωνία για το χρέος που διαπραγματεύτηκε η ελληνική Κυβέρνηση και υπογράφει την 21η Ιουνίου 2018 παγώνει τις δανειακές αποπληρωμές της χώρας προς τα δάνεια του EFSF για 10 χρόνια, από το 2022 στο 2032. Δίδεται δηλαδή μία 14χρονη «περίοδος χάριτος» να ανασυνταχθεί η ελληνική οικονομία. Ταυτόχρονα, το «μαξιλάρι ρευστότητας» 24,1 δις -ίσως αποδειχθούν και περισσότερα- καλύπτει τις ανάγκες της οικονομίας για τους επόμενους 22 με 28 μήνες, διασφαλίζει την Ελλάδα και βοηθά στον ασφαλέστερο, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της οικονομίας, δίχως βιασύνη και φοροεισπρακτικά δημοσιονομικά μέτρα προς εξυπηρέτηση τρεχουσών αναγκών.

Τί χρειάζεται αυτή την στιγμή η χώρα; Σοβαρό αναπτυξιακό σχέδιο που θα εξασφαλίσει ότι τα έσοδα του κράτους θα συνεχίσουν να αυξάνονται, μη επηρεαζόμενα από τις αναγκαίες οικονομικές ελαφρύνσεις που χρειάζεται η κοινωνία για να τονώσει την αγορά. Τούτη την περίοδο η κοινωνική ανάπτυξη είναι προϋπόθεση και απαραίτητη για την διατήρηση της θετικής οικονομικής τροχιάς. Μία χαμηλά αμειβόμενη κοινωνία δεν καταναλώνει, δεν αποταμιεύει. Έτσι, δεν μπορεί να συντηρήσει υγιές τραπεζικό σύστημα, ούτε αύξηση του ΑΕΠ, ούτε μακροπρόθεσμα πλεονάσματα. Η μείωση της φορολογίας (έμμεση, άμεση, ΕΝΦΙΑ) είναι ένα θετικό, σημαντικό πρώτο βήμα για να κινηθεί η επιχειρηματικότητα. Η αύξηση του κατώτατου μισθού, η κατάργηση του υποκατώτατου και η βελτίωση των εργασιακών συνθηκών, επίσης.

Το μοντέλο αυτό δεν ακολουθήθηκε κατά την περίοδο της κρίσης. Πιστέψαμε ότι η λιτότητα και το συμμάζεμα των δημόσιων δαπανών θα αρκούσαν για την επιβίωση της ελληνικής οικονομίας. Η πρώτη διάψευση ήρθε αμέσως, τα πρώτα χρόνια των μνημονίων. Όταν επιβλήθηκε η κατάργηση 13ου-14ου μισθού στο δημόσιο, αλλά και η κατάργηση 13ης-14ης σύνταξης. Αμέσως, η κίνηση στην αγορά μειώθηκε σημαντικά, οδηγώντας σε κλείσιμο επιχειρήσεων και περαιτέρω επιβάρυνση του ήδη πτωτικού ΑΕΠ. Κόπηκε λοιπόν ο μισθός, κόπηκε και ο τζίρος. Αδυνατούσε ο επιχειρηματίας να ανταπεξέλθει στις φορολογικές υποχρεώσεις του, αυξανόταν τα φορολογικά βάρη προς αναζήτηση νέων πόρων για το κράτος.

Αυτές ήταν οι «μεταρρυθμίσεις» τα πρώτα χρόνια της κρίσης. Αυτό ήταν το ευρωπαϊκό πρόγραμμα λιτότητας. Αυτός ήταν ο σχεδιασμός ενός παρακμιακού πολιτικού και κοινωνικού συστήματος. Πρόχειρος, κερδοσκοπικός, βραχυχρόνιος.

Σήμερα, χρειαζόμαστε όραμα, κοινωνικό και οικονομικό. Οκτώ χρόνια κρίσης και δεν υπήρξε ένας σοβαρός δημόσιος διάλογος μεταξύ πολιτικών κομμάτων και παραγωγικών φορέων για την παραγωγική βάση του μέλλοντος. Δικαιολογημένα εν πολλοίς, περιοριστήκαμε στην εφαρμογή των μνημονιακών δεσμεύσεων που εξασφάλιζαν την επόμενη «δόση» μας. Όμως, η ανάπτυξη της χώρας δεν μπορεί να συντηρηθεί πλέον με υπέρογκους φόρους, ασφαλιστικές εισφορές, περαιτέρω περικοπή δαπανών και ΕΝΦΙΑ. Αυτά επιβλήθηκαν, εφαρμόστηκαν, κάποια απέδωσαν και άλλα όχι. Τώρα, τα έσοδα και η ανάπτυξη θα έρθουν από αλλού.

Η αύξηση του ΑΕΠ και η δημιουργία μιας αναπτυσσόμενης Ελλάδας, ικανής να αυτοσυντηρείται από τον παραγωγικό της πλούτο, είναι ο μόνος τρόπος για να ξεπεράσουμε -μια και καλή- την πτώχευση του 2010.

Ταυτόχρονα, ένα επιτυχημένο αναπτυξιακό μοντέλο δεν μπορεί να αγνοήσει το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας. Δεν μπορεί να αγνοήσει τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσει η οικονομία και το ασφαλιστικό σύστημα τις επόμενες δεκαετίες, εξαιτίας της υπογεννητικότητας.

Φυσικά, το μακροπρόθεσμο παραγωγικό, αναπτυξιακό μοντέλο οφείλει να στηριχθεί στις νέες γενιές, στην επιστροφή όσων έφυγαν τα χρόνια της κρίσης, αλλά και στην προσέλκυση εργατικού δυναμικού από όλο τον κόσμο. Η τεχνική εκπαίδευση είναι κύριος παράγοντας στην αλλαγή σελίδας. Οι άνθρωποι που μεταναστεύουν στην χώρα μας, όχι μόνο δεν αποτελούν «τροχοπέδη» για την ανάπτυξη, αλλά θα βοηθήσουν και στην παραγωγική αναβάθμιση της Ελλάδας.

Η νέα κουλτούρα κατανάλωσης που προωθείται και επιτυγχάνεται σταδιακά, με την χρήση «πλαστικού χρήματος», είναι ένα πρώτο θετικό παράδειγμα αλλαγής επιχειρηματικής και καταναλωτικής συμπεριφοράς.

Εκατόν ογδόντα πέντε (185) χρόνια από την ίδρυση του ελληνικού κράτους και επτά πτωχεύσεις χρειάστηκαν για να υπάρξουν στην Ελλάδα κτηματολόγιο και δασικοί χάρτες. Χαρακτηριστικό της αναποτελεσματικής και αντιπαραγωγικής νοοτροπίας που κυριάρχησε στη χώρα μας. Τα τελευταία τρία χρόνια έχει σημειωθεί θεαματική πρόοδος και ευελπιστούμε σύντομα να ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός.

Ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις και παραγωγικές τομές που αφορούν όλα τα υπουργεία, όλες τις πτυχές του κράτους και της κοινωνίας. Πρόκειται για μία αλλαγή κουλτούρας που δεν συντελέσθηκε τα χρόνια της λιτότητας και πρέπει να συμβεί τώρα. Ειδάλλως, η ύφεση είναι βέβαιο ότι θα επιστρέψει, αργά ή γρήγορα.

Δεν μπορούμε να αποφύγουμε το διαχρονικό ερώτημα: «τί ανάπτυξη θέλουμε και για ποιους;» Εδώ εντοπίζονται και οι βασικές διαφορές νεοφιλελεύθερων και κοινωνικά προοδευτικών μοντέλων οικονομίας. Εδώ τίθεται επιτακτικά το ζήτημα σύγκρουσης με την εγχώρια πολιτική και οικονομική ελίτ. Μία «κάθαρση» της οικονομίας που δεν σχετίζεται τόσο με μικροπολιτικά συμφέροντα, όσο με την δημιουργία «υγιούς επενδυτικού περιβάλλοντος».

Ο στόχος των δημοκρατικών, φιλοευρωπαϊκών, προοδευτικών δυνάμεων πρέπει να είναι η αναδιαμόρφωση του ελληνικού κράτους και ο σχεδιασμός ενιαίας, συντεταγμένης εθνικής εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής. Εκεί θα κριθούν ιστορικά όλοι οι πολιτικοί χώροι.

Η Συνταγματική αναθεώρηση είναι «εθνική ευκαιρία» για ριζικές, θεσμικές και πολιτικές αλλαγές. Θα είναι ένα πρώτο δείγμα για το χαρακτήρα του μεταμνημονιακού πολιτικού συστήματος. Ωρίμασε ή παραμένει δυσλειτουργικό και ανεύθυνο;

Σε κάθε περίπτωση, οφείλουμε ως κοινωνία να επιδιώξουμε ένα περισσότερο παραγωγικό, εκσυγχρονιστικό μέλλον για την χώρα. Λιγότερο κρατικοδίαιτο, λιγότερο διεφθαρμένο. Η κλισέ έκφραση «τί Ελλάδα θέλουμε;» πρέπει να αποτελέσει κύριο ερώτημα, στοίχημα και πεδίο ουσιαστικής αντιπαράθεσης στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις.

ΣΤΡΑΤΗΣ ΗΛΙΑΚΗΣ

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade