✅ آیا میدانید گنجینه کتاب های نفیس بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی در کجا نگهداری میشود؟
یادداشتی از: هدایتی
کتابخانهي ملّی روسيه «سالتيکف شدرين سابق»
کتابخانه ملی روسیه در مسکو یکی از بزرگترین کتابخانه های جهان است که گنجینه عظیمی حدود ۳۴ میلیون کتاب، مجله، روزنامه، نسخه خطی و اسناد و مدارک از سراسر جهان را به ۲۴۷ زبان نگهداری می کند و در اختیار مراجعهکنندگان قرار میدهد.
از مهمترين مجموعههاي نفيس اين کتابخانه، نسخههاي خطي بقعهي شيخ صفي اردبيلي است که در سال 1828م/1243ق همزمان با دورهي دوم جنگهاي دوم ايران و روسيه از سوي پاسکويچ از بقعهي شيخ صفي در اردبيل به روسيه، منتقل گرديد.
پيشتر بايد دانست که ايوان فئودورويچ پاسکويچ در ۱۸۲۵م از سوي نيکلاي يکم تزار روسيه، فرماندهي بخشي سپاهيان اين کشور را در تازش به قفقاز دورهي دوم جنگهاي ايران و روس عهدهدار گرديده بود. وي در ۱۸۲۶م در نزديکي گنجه شکست سختي به نيروهاي زير فرماندهي عباس ميرزا داد. در همان سال پاسکويچ، عباس ميرزا را تا چورس عقب راند و خود تا آذربايجان پيشروي کرد و از ارس هم گذشت. در ۱۸۲۷م امپراتور، فرمانده يرمولف را برکنار نمود و اختياراتِ وي در فرماندهي نيروها ر به پاسکويچ سپرد. در پاييز ۱۸۲۷م پاسکويچ سرانجام توانست ايروان را بگشايد. در پي اين پيروزي امپراتور روسيه به او نشانِ سنگئورگ و لقب کُنت ايروان را اعطا نمود. پاسکويچ سپس مرند را گشود و در اکتبر همان سال بيپايداري چنداني، تبريز را هم فتح کرد. پس از آن در دهخوارقان با عباس ميرزا به مذاکره نشست که بينتيجه ماند. در ۱۸۲۸م/1243ه او اردبيل را نيز گشود، در جريان اين فتح کتابهاي نفيس آرامگاه شيخ صفيالدين اردبيلي را به سنپترزبورگ فرستاد. سرانجام با ميانجيگري وزيرمختار انگليس (مک دونالد) دو طرف در قريه ترکمانچاي قراردادي را به منعقد ساختند و جنگ به پايان رسيد. البته طبق گفتهي خانم اولگا واسيليوا، رئيس بخش نسخ خطي اين کتابخانهي ، بنا بر اسنادي تاريخي که در جلد ششم يا هفتم مجموعهي ارزشمندِ اسناد مربوط به قفقاز (چاپ تفليس 1866–1904م) منتشر شده است، حکايت از آن دارد، با اينکه اين کتب، غنائم جنگي محسوب ميشدهاند، با اين حال دولت روسيه تزاري براي ابزار حسن نيّت، در مقابل آن دستنويسها، به دولت ايران، طلا پرداخته و آن را داخل پاکتي روي مقبرهي شيخ صفي در اردبيل نهاده است.
به هر تقدير 166 نسخه نفيس ارسالي از اردبيل به روسيه، سرانجام در کتابخانهي عمومي سلطنتي (سالتيکف) آرام گرفتند و آقاي دارن، اندکي بعد آنها را در سال 1852م به زبان فرانسوي فهرست نموده و منتشر ساخت؛ نشانهي <Ard> در اين فهرست، اشاره به نسخههاي نفيس <اردبيل> است؛
گفتني است پس از آن، براي نسخههاي خطي شرقي و اسناد اين کتابخانه فهرستهاي متعددي نيز نوشته شد که زنده ياد اولگ آکيموشکين، گزارشي از آنها، تا سال 1992م منتشر ساخته است.
منبع: کانال موسسه مطالعات و تدوین تاریخ اردبیل
🌐 کانال خبری و فرهنگی سلطان ساوالان👇
https://telegram.me/sogatabad
