Mijn eerste stappen in de datajournalistiek

Ongeveer een maand geleden zette ik mijn eerste stappen in de datajournalistiek. Al snel bleek het best uitdagend zijn om bepaalde informatie in handen te krijgen. Aan cijfers en statistieken is er geen gebrek, maar die zijn doorgaans te vaag om concrete conclusies te trekken.

Dat is trouwens nooit een gemakkelijke opdracht: cijfermateriaal is altijd voor interpretatie vatbaar. Toch kunnen de gepubliceerde gegevens een vertrekpunt zijn om verder op te bouwen.

Waar kan ik data vinden?

Statistiek

Eurostat (Europa) en Statbel (België) beschikken over een uitgebreid archief van thematische cijfers. Je kan ter inspiratie ook eens bij onze noorderburen (CBS) kijken: welke informatie houden zij bij? Zijn die gegevens ook in België beschikbaar en waar zou ik ze dan kunnen vinden? Voor Tes Azuu heb ik lokale cijfers nodig. De Gentse Buurtmonitor werd al snel een onmisbare informatiebron en ook via Lokalestatistieken.be en de Stadsmonitor vond ik veel bruikbaar materiaal terug.

Open Data

Over open data vloeide al heel wat inkt, maar ik heb het (nog) niet gebruikt als basis voor mijn artikels. Op zichzelf hebben de beschikbare datasets weinig nieuwswaarde. Al zijn ze wel uitermate geschikt als uitgangspunt of ondersteuning voor een stuk. Ik gebruikte hoofdzakelijk de volgende vier websites:

Data.gov.be (België)

Portal.openbelgium.be (België)

Opendata.vlaanderen.be (Vlaanderen)

Data.stad.gent (Gent)

Ik stootte meteen op enkele bestandsformaten die ik (toen nog) niet kende: CSV, XML, JSON of KML. Omdat ik weinig ervaring met data heb, probeer ik me tot de eerste twee te beperken. Die types kan je namelijk openen in Excel. (Met OpenRefine kan je trouwens ook met JSON aan de slag.) Dat wil echter niet zeggen dat je zomaar kan beginnen met analyseren. Het is niet omdat de computer het bestand kan lezen, dat het toegankelijk voor jou is. Bovendien kunnen de gegevens onvolledig of vuil zijn. Kortom, datageletterdheid onder de knie krijgen, vraagt tijd, doorzettingsvermogen en veel geduld.

Tools en tips

Het spreekwoord ‘al doende leert men’, gaat zeker op voor datajournalistiek. Er zijn enorm veel tools om datasets op te schonen of te visualiseren. Zelf heb ik eerst mijn kennis over Excel stevig bijgeschaafd. Daarnaast speelde ik met OpenRefine, leerde ik simpele visualisaties maken met Google Fusion Tables of LocalFocus en ontdekte ik hoe ik met Tabula gegevens uit een pdf-bestand kon filteren. Het is belangrijk om met die tools of alternatieven te blijven experimenteren want ook de uitdrukking ‘oefening baart kunst’ is hier van toepassing.

Persoonlijk heb ik ook veel geleerd van het ‘Handboek Datajournalistiek’ van Henk van Ess en Hille van der Kaa en de gratis lessen op learno.net. Op zoek naar meer? Lees dan deze post van Jago Kosolosky of surf naar datajournalismtools.net. De wekelijkse nieuwsbrief van datajournalistiek.nl trouwens ook niet in je inbox ontbreken. Onder het motto ‘delen is vermenigvuldigen’ deelde oprichtster Winny De Jong trouwens haar favoriete datablogs via feedly.

Wobbing

De meest interessante gegevens liggen online niet voor het grijpen, maar via de ‘Wet Openbaarheid van Bestuur’ (WOB) kan je toch inzage krijgen. Elke burger heeft het recht om zo’n aanvraag in te dienen. Zelf heb ik informatie opgevraagd bij de stadssecretaris en het contactpunt voor studenten van de Gentse politie. Binnen de wettelijke periode van 15 dagen ontving ik de gevraagde documenten per mail. Bij andere bevoegde stadsdiensten werd datzelfde verzoek nochtans meteen geweigerd. Hou dus in het achterhoofd dat informatie vaak verspreid zit. Een weigering bij de ene dienst betekent niet dat de andere ze niet wil vrijgeven. Blijven proberen is dus de boodschap!

Ik popel alvast om al onze verhalen met jullie te delen. Tot zeer binnenkort!