OKR, TẦM NHÌN VÀ THIỀN TRONG CÔNG VIỆC

Trần Quốc Khánh
Aug 8, 2017 · 12 min read

Hiện nay đang có những tâm lý nhầm lần giữa việc làm việc theo mục tiêu, và cách đặt ra các mục tiêu cho công việc. Nhiều người nếu đi theo con đường chính thống kiểu học tới nơi tới chốn — học cách đề ra mục tiêu để làm việc thì thường bị mơ hồ trong việc triển khai thực tiễn, vì không biết được (dự đoán) kết quả cuối cùng sẽ có hình thù thế nào. Đây là một trường hợp kinh điển và cũng không có gì vô lý: các khái niệm về mục tiêu (goals) rất mơ hồ (abstraction level). Còn đối với những người đi từ thực tiễn, mò mẫm ra trước, họ sẽ có lợi thế hơn khi biết trước một vài thất bại cũ, theo lý thuyết thì họ dễ dàng rút kinh nghiệm mà biết cách đặt ra mục tiêu cụ thể cho lần tới. Nhưng sự thật không như chúng ta nghĩ.

Nếu bạn không phải là người biết hoàn thành công việc theo các mục tiêu cá nhân, bạn sẽ không bao giờ biết cách đặt ra các mục tiêu cho người khác. Đó là sự thật — fact & figures

Cái phần mục tiêu — goal này nó liên quan nhiều đến khái niệm quản lý nội bộ, quy trình quản lý làm việc, hay quản lý dự án. Nhìn chung thì nó vẫn có những điểm cốt lõi nhất định, đòi hỏi sự nhạy bén và cả kỹ năng làm việc khoa học (dựa trên số liệu) của người đề ra mục tiêu.

Một trường hợp dễ nhận thấy nhất đó là khi chúng ta làm việc được một thời gian nhất định, chúng ta tự hỏi vậy mục tiêu tháng tới, quý tới, hay năm tới sẽ là gì? Và chúng ta nghĩ ngay đến việc tìm kiếm một mô hình chuẩn hoá nào đó để áp dụng. Thế là xong.

OKR

Trước hết, OKR là tên viết tắt của một phương thức quản lý theo mục tiêu, trong vô vàn những phương thức khác. Như mình nói ở trên, đã chơi thì phải chơi cho lớn, OKR này do Intel khai sinh ra, hiện đã và đang được áp dụng rất khoa học và bài bản tại Google.

Một số nguồn tham khảo cả tiếng Việt lẫn tiếng Anh:

Sau khi đọc lý thuyết thì chắc chúng ta sẽ mau chóng hiểu được cái OKR này rất đơn giản: Nó gồm 1 mục tiêu bự, gọi là Objective (viết tắt là chữ O), từ mục tiêu bự chia ra 3 mục tiêu nhỏ hơn, gọi là Key Results (viết tắt KR). Ghép lại thành cái tên OKR.

Từ một trong ba KR ở trên, các nhóm làm việc cấp thấp hơn sẽ lấy nó làm một trong các mục tiêu bự, rồi từ mục tiêu bự đó tiếp tục chẻ ra làm ba mục tiêu nhỏ hơn nữa. Cứ thế ta có 1 O và 3 KR, 1 KR chia ra 3 KR nhỏ hơn, cứ thế. Không còn gì đơn giản hơn. Thế giới đã được cứu rỗi.

Những lợi ích của OKR bạn có thể đọc trong vòng 1 ngày là ra hết tất cả. Nhưng tựu chung lại là gì? Chúng ta đều biết công thức rất đơn giản: đề ra mục tiêu — kiếm người thực hiện mục tiêu đó — kiểm soát công việc — điều chỉnh — xong. Vậy tại sao chúng ta vẫn thất bại?

Chúng ta thất bại dễ dàng vì chúng ta không hiểu được mục tiêu là gì. Thậm chí chúng ta xem nhẹ những điều rất cơ bản của ngôn ngữ. Cụ thể là Goal, Purpose, Objective và Target.

Thực tế việc áp dụng một mô hình quản lý mục tiêu nào cũng có nhiều điểm tương đồng nhau. Có khác chăng ở đây chính là nền tảng giáo dục và văn hoá của người áp dụng: đối với ngôn ngữ của chúng ta thì từ mục tiêu bao hàm tất cả. Trong mọi công việc hiện nay hai từ hầu như được sử dụng nhiều nhất đó chính là GoalTarget. Từ Target thì thường được các bạn Marketing/Sale sử dụng một cách rộng rãi và nhiều lúc sử dụng kiểu câu chuyện làm quà mà không có bất kỳ sự thấu hiểu nào đối với Mục tiêu chung và Tầm nhìn của công ty, kể cả Tầm nhìn của công ty đó là kiếm tiền một cách thuần tuý (viết tới đây chợt nhớ ra đụng chạm nhiều bạn bè đang làm Marketing ở các công ty khác, mà thôi lỡ rồi cũng kệ).

Mình không chủ đích trình bày OKR chi tiết và cách áp dụng nó ở bài này, vì thực tế OKR này rất đơn giản, không có bí quyết gì ở đây để viết cả. Vậy tại sao mình chọn OKR để làm tiêu đề cho bài viết? Thực ra thì mình vẫn có thể chọn một chủ đề mục tiêu khác nhưng gần đây mình có thực tiễn hoá nó sang dạng tool (giải pháp) nên ít nhiều có sự hứng thú nhất định. Về cơ bản, OKR là cách viết mục tiêu một cách truyền thống và khoa học ở cấp độ cơ bản nhất. Trong quản lý dự án còn nhiều cấp độ viết và triển khai mục tiêu, nhưng rõ ràng chúng ta nên sử dụng phương thức phù hợp với nhân lực đang có nhất.

Mời các bạn xem ví dụ thực tiễn bên dưới, trong hình là giao diện của 1 tool mình vừa thiết lập. Mã nguồn lấy từ nhóm Fluxday, viết bằng Ruby. Trong hình là một ví dụ mẫu của OKR.

Hiện tại điểm hạn chế của Tool này thì không có đưa ra các chỉ số để có thể đánh giá điểm. Tuy nhiên điều này không quan trọng vì dù sao nó cũng chỉ là một phương tiện. Chúng ta có thể sử dụng cách khác để ghi chú các điểm số này.

Objective là cái gì đó có Chủ đích, không phải là Mục tiêu

Đó là lý do tại sao Google thành công, Facebook thành công, Intel thành công, và rất nhiều công ty có văn hoá OKR thành công. Vì họ thấm nhuần được hai chữ Chủ đích. Chúng ta thường nói “việc làm có chủ đích”, “hành động có chủ đích”. Hồi xưa nhớ mới tập tễnh học bài với Goal và Objective mình đã rất xem thường (chứ k phải xem nhẹ) việc này. Sau này mới nhận ra rằng kiến thức cần có sự từng trải nhất định mới tham ngộ được, để biến thành thực tiễn công việc.

Mình lấy một đoạn lượm lặt trên mạng: Có ba con ếch đang trôi lềnh bềnh trên sông trên một chiếc lá, một con quyết định nhảy xuống sông, hỏi còn lại mấy con? Nếu câu trả lời là 2, đó không phải câu trả lời đúng. Chẳng còn con nào cả — cũng sai. Câu trả lời đúng là còn lại 3 con, vì “quyết định nhảy” với “nhảy” là hai việc hoàn toàn khác nhau.

Mục tiêu không có hành động, mãi mãi chỉ đẹp trên giấy tờ. Điều này ai cũng biết.

Điều nhiều người chưa biết đó chính là Tại sao mình phải làm việc theo mục tiêu? Đó là vì các công ty không tồn tại dưới dạng những câu chuyện cổ tích. Nếu bản thân bạn chỉ muốn kiếm tiền, tức là bạn không quan tâm mình muốn đi tới đâu, thì mọi con đường là như nhau. Lúc này mục tiêu kiếm tiền của bạn đã vô tình bị giảm cấp xuống một khái niệm kiểu Cột mốc, một điểm nào đó, hay là một thành tựu nhất định nào đó. Trong tiếng Anh ta có những từ như Milestone, Achievement. Đây là mục tiêu cấp thấp nhất, và hầu như có thể thực hiện được.

Với một cây bút chì và một cục tẩy, bạn có hình dung thế nào là Chủ đích (mình không dùng từ Mục đích — Purpose gây nhầm lẫn) khác với Mục tiêu — Goal?

Quay trở lại mô hình OKR của Google, nó cũng giống như bao phương thức viết và triển khai mục tiêu khác: Mấu chốt của nó chính là từng cá nhân trong công ty đều biết đồng nghiệp còn lại kỳ vọng gì vào mình. Các mục tiêu phải được liệt kê rộng rãi (thực tế thì mình thấy nó được triển khai qua online tool nhiều hơn là viết ra bảng). Đã đến lúc chúng ta nên xem lại chúng ta có muốn thay đổi bản thân để làm việc theo mục tiêu, nhìn thấy những người khác cũng đang nỗ lực làm gì đó để đạt mục tiêu sau cùng như chúng ta không?

Bự hơn Objective chính là Goal, bự hơn Goal chính là Tầm nhìn — Vision

Đây là chỗ mấu chốt nhiều Startup thất bại. Mình không cố ý múa rìu qua mắt thợ với các bạn đang thành công với những Startup đúng nghĩa, nhưng đây là thực tế mình thấy thông qua những dự án rớt từ trong trứng. Trên con đường đi đến mục tiêu, có rất nhiều vấn đề nảy sinh. Thực ra, nếu con đường không có trở ngại gì thì điều đó có nghĩa là nó chẳng dẫn bạn tới đâu cả. Đôi khi, việc đi chệch mục tiêu chưa hẳn là một việc xấu. Đó là lý do nhiều Startup may mắn không bị rớt vào vòng xoáy ảo tưởng để trụ lại và chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp vừa và nhỏ, với nhiệm vụ chính tập trung vào việc kiếm tiền.

Bạn tưởng tưởng bạn cầm 1 cây cung đi vào rừng, một mũi tên khi được bắn ra cho tới khi tới đích, nó trúng đích trước hết là do kiên định trong suốt quãng đường bay. Ban đầu tầm nhìn của bạn bị hạn hẹp, do bạn phải tìm cách mò đường để đi, nói không chừng bạn sẽ lạc luôn trước khi kịp đến viễn cảnh cuối cùng bạn mong muốn. Đối với tầm nhìn, chúng ta luôn phải đặt ra những mục tiêu, những cột mốc trong suốt chặng đường đi đến viễn cảnh đó.

Chính vì thế mà kiến thức chúng ta đi học sẽ được dạy là Mục tiêu (Lúc này mục tiêu chính là Goal nhé, hiểu vậy mới đúng) cần phải đảm bảo Quy tắc S.M.A.R.T (Nói vui là quy tắc thông manh)

Cái S.M.A.R.T này mình không có hứng viết ở đây, lý thuyết thì khô khan mà nếu viết để áp dụng chắc viết không hết vì ở đâu cũng có thể áp dụng được. Nhưng nói chung quy lại thì Mục tiêu là hình thức cấp cao hơn và chứa nhiều các Chủ đích khác nhau. Nói tóm lại nó là một dạng mục tiêu siêu lớn, còn mục tiêu dạng Objective (hay còn gọi là chủ đích) là mục tiêu bự và bé hơn cái siêu lớn đó.

Tầm nhìn, tiếng Anh là Vision. Đáng lý ra phải viết đủ là Tầm nhìn & Sứ mệnh. Cốt lõi ở đây đó là làm sao chúng ta viết ra được vài câu ngắn gọn lột tả được bản chất công việc của công ty chúng ta, dù đó là công ty startup, công ty vừa và nhỏ, hay cả một tập đoàn hùng mạnh như Google, Facebook.

Tầm nhìn của Google từ 1998 đó là tổ chức sắp xếp dữ liệu và thông tin trên toàn thế giới và giúp toàn bộ người sử dụng có thể tra cứu chúng một cách hữu dụng nhất. Từ đó đến nay (2016) chúng ta có thể thấy được sự kiên định đó của Google.

Tầm nhìn được đề ra là để giải thích cho nền tảng phát triển của một công ty hoặc doanh nghiệp. Tầm nhìn hay sứ mệnh sẽ được viết ra theo hơi hướng đầu tư, lợi nhuận hoặc là theo hướng con người. Nhưng tốt nhất bạn nên bám theo tầm nhìn ban đầu của mình thay vì râu ông nọ cắm cằm bà kia sẽ dẫn đến một kết cục tất yếu không tránh khỏi: giải tán hoặc may mắn thì tái cơ cấu được. Tầm nhìn có thể thay đổi, nhưng thay đổi phải kèm theo hành động tương thích.

Hiểu một cách rộng hơn, tầm nhìn là mục tiêu của người sếp, còn các mục tiêu nhỏ nhỏ nhỏ hơn thì là công việc của những bộ phận, trưởng nhóm, nhân viên cấp dưới. Tất cả đều phải thấm nhuần đạo lý trên đời rằng: Doanh nghiệp là một sản phẩm. Tức có hưng có thịnh, có tuổi đời, có quy trình, có mục tiêu, có sự quản lý.

Vạn vật đều là hệ thống

Người Trung Quốc có một loại hộp. Người Nga có một loại búp bê gì đó rất nổi tiếng — Matryoshka. Trong hộp lớn có hộp nhỏ hơn, trong búp bê lớn có búp bê nhỏ hơn. Vạn vật đều là hệ thống, cơ cấu hành chính của một quốc gia cũng nằm trong một hệ thống và mọi thứ đều có mục đích . Càng hỏi chúng ta sẽ càng lọt ra ngoài cái hộp lớn nhất, và từ đó có thể nhìn thấy được từng phần cụ thể.

Tư tưởng của Thiền đã ảnh hưởng đến triết lý sống và tư duy trong công việc của Steve Jobs. Ma là một tư tưởng cốt lõi của Thiền, lý giải mối quan hệ giữa tánh không (emptiness) và hình tướng (form), hay làm thế nào mà sự trống rỗng hình thành nên vật thể. Hãy lấy chiếc nhẫn làm ví dụ, điều gì khiến cho vật này có ý nghĩa? Câu trả lời là chính khoảng không gian trống rỗng mà vòng kim loại chứa đựng chứ không phải bản thân vòng kim loại đó. Đây cũng là bí mật trong triết lý thiết kế sản phẩm của Jobs. Nhờ đó, sản phẩm của Apple đã đạt đến sự tiện giản đến mức gần như trống rỗng. Apple sẵn sàng loại bỏ tất cả chi tiết, nút bấm không cần thiết để sản phẩm của mình sở hữu “những khoảng trống đầy ý nghĩa”, tạo nên sức hút khó cưỡng lại đối với người sử dụng.

Sơ tâm tức cái tâm của người mới bắt đầu. Khái niệm này xuất phát từ Thiền Phật giáo được Thiền sư người Nhật Shunryu Suzuki phổ biến rộng rãi ở Mỹ trong thập niên 1960. Khái niệm nói đến sự cởi mở và mức độ sẵn sàng học hỏi của một người. “Với tâm trí của người mới bắt đầu, bao giờ cũng xuất hiện nhiều cơ hội, nhưng với tâm trí của một chuyên gia, thì hầu như không có cơ hội nào”,

Ở một chừng mực nào đó, mỗi người chúng ta đều tìm thấy trong cuộc sống vẫn đầy những chướng ngại, hoang mang, và bất công. Ngay cả trong lúc mọi sự việc đang trôi chảy, chúng ta vẫn lo lắng rằng, nó có thể sẽ không như thế lâu dài. Điều này cũng tương tự như việc chúng ta suy nghĩ đến cái chết. Đúng là ai rồi cũng sẽ phải chết cả. Nhưng không ai muốn chết cả. Tuy nhiên, cái chết là đích đến chung của mỗi chúng ta và không ai có thể tránh khỏi. Nhưng Cái Chết thật ra lại là một trong những tạo vật tuyệt vời nhất của Sự Sống. Nó là tác nhân làm thay đổi cuộc sống, dẹp bỏ cái cũ, dọn đường cho cái mới.

Đối với các mục tiêu trong công việc hay rộng hơn là sự tồn tại của công ty bạn, luôn ghi nhớ rằng mình sẽ chết là cách tốt nhất giúp bạn tránh được cái bẫy tư duy khiến bạn tin rằng mình có gì đó để mất. Luôn ghi nhớ rằng mình sẽ chết là công cụ quan trọng giúp bạn đưa ra những quyết định lớn. Vì hầu như bạn sẽ không còn cảm giác sợ hãi nữa khi đối diện cái chết. Chúng ta cơ bản không cần thiết phải tu tập thiền để đạt được điều gì đó trong công việc. Nhưng những gì chúng ta cần là một đời sống tự nhiên. Vạn vật vốn dĩ là hệ thống.

Có mục tiêu cũng là coi như không có mục tiêu, chính là vì vậy.

Nguồn:quochuytran.com

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade