Tipografi Üzerine Yazılar I

Tipografi; her tasarımcının kullanması gereken önemli bir araç ve güç. İnsanlar ve topluluklar arası iletişim devam ettiği sürece, ve daha da önemlisi sosyal bağlar “amaç” eksikliğinden ötürü bu denli karmaşık ilişkiler ağı ürettiği sürece, tasarım ve bir “şeyleri” bir “yerlere” iletme isteği de süreklilik sağlayacak gibi gözüküyor. Dolayısıyla tipografi de görsel bir iletişim aracı olarak önemli bir ayrıntıyı oluşturmaktadır.

Bu ayrıntı; tasarım sektörünün her bir alt türünde olmak üzere belli kurallar ve ugulanması gereken doğrular bütünü olarak kendini sunmaktatır. Bu kurallar ve doğrular tipografinin nesnelerini(fonksiyonlarını) oluşturmaktadır. Öyleyse hem karmaşık gözüken bir bütünden hem de fonksiyonlarına indirgendiğinde berrak ve uygulanması kolay parçalardan bahsetmek mümkün.

Wikipedia’daki Türkçe “Tipografi” başlığı kavramı şu şekilde tanımlamaktadır;

Tipografi (Etimoloji: Yunanca’da “typos” (form) ve “graphia” (yazmak) sözcüklerinden türemiş olan) typographia sözcüğünün Türkçe halidir. Kavram; forma uygun yazmak demektir.

Yukarıdaki alıntıdan yola çıkarak diyebiliriz ki tipografi; harfleri bir teknik doğrultusunda düzenleme işlemidir. Bu cümle tipografi tanımını kolaylıkla ortaya koyup, zihinde belli bir imgenin oluşmasına yol açabilir ancak; arayüz tasarımının geldiği noktada ve metinlerin bir “iletici” olarak aldığı görevleri göz önüne alırsak, eksik ve eksik olduğu kadar da hatalı bir tanım olduğunu söylemek mümkündür.

Esasında işin karmaşık bütüncüllüğünü, söz konusu tanımın bu yönü oluşturmaktadır. Yazı tipi, “espas” kavramı, satır uzunluğu, punto büyüklüğü gibi kavramlar bu karmaşıklığa önemli ölçüde katkı yapmakla birlikte; arayüz tasarımında kendini ortaya koyan önemli bir çekim kuvveti; tüm bu karmaşayı basitlik ve berraklık eksenine kaydırmaktadır: okunabilirlik.

Arayüz tasarımcısının uyması gereken, daha da önemlisi kendini bırakması gereken akım da; söz konusu bu çekim kuvveti, yani okunabilirliktir.

Öyleyse çokça klasik bir söylemle bu yazıya nokta koyup yazının devamını ise tipografinin temel nesnelerinin(fonksiyonlarının) oluşturacağını söyleyebiliriz.

“İyi bir tipografi kendini değil söylemek istediğini gösterir.”