Augustinus — de spinnende kat in het zonnetje, is die gelukkig?

“Does the knowledge of life seem better to you than life itself?” — Augustinus, On the Free Choice of the Will, Book I, 15.

In het midden van boek 1, in een dialoog eigenlijk draaiende om de vrije wil, stond opeens deze zin. Ik bleef er op hangen, want het was een vraag waar ik al eens vaker over heb nagedacht. Wat is beter? De kennis van het leven, of het leven zelf?

We kennen allemaal de kat die zorgeloos in het zonnetje zit te spinnen, die simpelweg lijkt te genieten van het moment daar op die plek. Voor het beest lijkt er niet meer te zijn dan dat; hij lijkt gelukkig.
Ook de mensen hebben hier een variant van: het nemen van honderden foto’s op een vakantie, waarbij je breed glimlachend de wereld laat zien hoe mooi je leven op dat moment is, daar in de zon aan de andere kant van de wereld; de mens lijkt gelukkig.

Toch zit er een wezenlijk verschil in, want hoeveel heeft de mens op dat moment nou echt geleefd? Hij maakt honderden foto’s, maar wat heeft hij nu echt gezien? Oftewel, was het belangrijker voor de persoon om aan de wereld (en zichzelf!) te laten zien hoe goed zijn leven is, in plaats van het echt te leven? En daarop volgend, moeten we dan niet soms een stapje terug doen van alle sociale interpretaties en definities van een “gelukkig leven”, en in plaats daarvan eens echt een gelukkig leven gaan leiden? Makkelijker gezegd dan gedaan natuurlijk.

Daar komt bij dat het hebben van kennis van het leven je ook op dit leven laat reflecteren, waardoor we het leven misschien ook beter kunnen waarderen dan de kat in het zonnetje. Immers, het hele feit dat wij een kat in het zonnetje als een “gelukkige kat” zien is al een menselijke reflectie op het leven van de kat, die hier zelf (naar wij denken) helemaal niet bij stil staat. De kat leeft “slechts”, terwijl een mens zich ervan bewust is dat het fijn is om in de zon te gaan zitten, want daarvan worden we gelukkig!

Dus wat is beter? De kennis van het leven, of het leven zelf? 
Een rare vraag eigenlijk, want kennis van het leven is afhankelijk van het leven zelf. Ik zeg het maar zo: de middenweg, de middenweg is beter.

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.