De kip en het ei van Augistinus vrije wil

In On the free choice of will introduceert Augustinus als een van de eerste filosofen het idee van de vrije wil. Dit doet hij aan de paradox van god en het kwaad op te lossen. Hoe kan het mogelijk zijn dat god de wereld heeft geschapen en er tegelijkertijd kwaad in de wereld bestaat, en dan met name het kwaad dat mensen doen? Om te verklaren dat mensen crimineel gedrag vertonen schrijft hij een vrije wil toe aan mensen. Hierdoor is niet god verantwoordelijk voor het kwaad, maar de mensen zelf. Ondanks dat dit idee baanbrekend is voor zijn tijd (354–430 na christus) zit er een dubieuze kant aan zijn notie van de vrije wil.

Door een vrije wil toe te schrijven aan de mens geeft Augustinus een sterke oplossing voor de paradox. Al geeft hij door middel van in zijn tekst direct weer een tegenargument: hoe kan het dat iemand, met dus een vrije wil, kiest voor het kwaad? Om dit argument te weerleggen maakt hij een onderscheid tussen wijze en dwaze mensen. Wijze mensen zullen het goede kiezen omdat hun rede sterker is dan hun lusten. Bij dwaze mensen is dit omgekeerd: zij worden geleid door hun lusten.

Dit haalt het hele idee van een vrije wil onderuit. Als de mens daadwerkelijk een vrije wil zou hebben, en dus de keuzevrijheid heeft om te kiezen voor het goede of het slechten, dan zou iets als intelligentie daar niets mee te maken hebben. Wijsheid of dwaasheid moet namelijk, volgens Augustinus uitleg, aangeboren zijn en is daarom gedetermineerd. Als wijsheid of dwaasheid niet aangeboren is, maar aangeleerd kan worden, gaat zijn theorie niet meer op.

Wanneer wijsheid ervoor zorgt dat de mens het goede kiest, maar alleen mensen met een goede wil het goede leven kiezen kom je in een cirkelredenering terecht. Je kan alleen voor het goede leven, waarin je wijs en gelukkig wordt kiezen, als je een goede wil hebt. Een goede wil kan je alleen hebben wanneer je wijs bent. Het onderscheid dat hij maakt tussen dwaze en wijze mensen gaat daarom niet op. Ondanks deze fout is de tekst een zinvolle eerste stap in het denken over de vrije wil.