Cartesiaans feminisme

In ‘A Serious Proposal to the Ladies’ geeft filosofe en feministe Mary Astell (1666–1731) een pleidooi voor een gelijke behandeling van vrouwen. Meer specifiek pleit ze voor een klooster speciaal voor vrouwen waar ze zich kunnen richten op educatie en religie. Zo stelt Astell: “For since God has given Women as well as men intelligent Souls, why should they be forbidden to improve them?”

De grote contractdenker van haar tijd, John Locke, besteedde ook al aandacht aan een betere positie voor vrouwen. Echter kon hij hiervoor niet op de steun van Astell rekenen. Niet alleen omdat zijn voorgestelde rechten te beperkt bleven maar vooral omdat de onderliggende metafysica botste. Astell was niet alleen een feministe, ze was een Cartesiaans feministe.

Locke beargumenteerde dat de positie van de vrouw gezien kon worden in het licht van een contract. Er was dan een natuurlijke orde waarin hij de vrouw weliswaar meer rechten toekende, maar zij nog steeds ondergeschikt was. Locke is bekend vanwege zijn empirisme en materialisme, hetgeen hem het lichaam en het denken niet als strikt gescheiden deed zien. Astell ageerde hiertegen, zij was juist een rationalist en een dualist. Zoals in het bovengenoemd citaat ook al doorschemert, maakt Astell in haar tekst een strikt onderscheid tussen de lichaam en ziel.

Deze strikte scheiding van lichaam en ziel is een slimme zet want die zorgt ervoor dat het aannemelijk gemaakt kan worden dat er helemaal geen verschillen hoeven te bestaan tussen de ziel van de man en die van de vrouw. De verschillen die overblijven zijn volgens Astell dan alleen logisch terug te voeren op educatie. Dan is dat dus ook wat moet verbeteren voor vrouwen.

Het is de vraag of haar argumentatie in het licht van het huidige materialistische tijdperk nog standhoudt. Weinig mensen zullen immers vandaag de dag nog pleiten voor een strikte scheiding van lichaam en ziel. Belangrijker is de vraag of dat erg is. Waarom wilde Astell in de eerste plaats juist pleiten voor dezelfde geest? In de huidige maatschappij is er juist weer veel aandacht voor zaken die vrouwen danwel mannen beter kunnen. Waarom dan niet een andere geest met dezelfde waarde? Of waarom geen betere geest die in de eerste plaats nooit een eeuwenlange ongelijke behandeling had kunnen rationaliseren?

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.