Feedback en reflectie bij Burgemeesters (als lerende professionals)

Vandaag (19 februari) verschijnt een themanummer van het vaktijdschrift Holland Management Review (HMR) over ‘het leren en veranderen van leidinggevenden en managers’; het vak en de wereld zijn voortdurend onderhevig aan het proces van ‘revisiting’. Eén van de artikelen in het themanummer is door mij geschreven (gezamenlijk met Celeste Wilderom en Ted Baartmans) en gaat over het (zelf)reflecteren van burgemeesters en hun ontwikkelrelaties daarbij. In deze blog sta ik stil bij dit artikel en houd ik mijzelf en u als lerende professional een spiegel voor.

Een beperkt aantal bronnen en sparringpartners

Uit het onderzoek dat ik (in opdracht van het Genootschap van Burgemeesters) uitvoerde, blijkt dat burgemeesters heel beperkt gebruikmaken van mogelijke bronnen van feedback. In het onderzoek heb ik onder andere gekeken naar de persoonlijke reflectie van burgemeesters en met wie burgemeesters sparren over hun functioneren. Met andere woorden: wie zijn de bronnen waar de burgemeester zijn feedback vandaan haalt? Burgemeesters zoeken geregeld feedback, maar zij krijgen hun feedback van een beperkt aantal sparringpartners uit de vertrouwde omgeving.

Burgemeesters zoeken voornamelijk feedback bij hun levenspartner, bij de gemeentesecretaris of bij collega-burgemeesters. Collega-burgemeesters zijn een belangrijke bron van feedback, omdat zij het vak kennen en vaak in vergelijkbare omstandigheden verkeren. De gemeentesecretaris is een belangrijke bron van feedback binnen de organisatie, omdat hij of zij een vergelijkbare positie heeft in het gemeentehuis. De gemeentesecretaris en burgemeester moeten samen een tandem zijn. Traditioneel is de levenspartner een belangrijke sparringpartner, maar daarbij gaat het voornamelijk om privézaken en persoonlijke ontwikkeling. Deze drie bronnen van feedback bevinden zich in een directe en vertrouwde kring om de burgemeester heen.

Verder kijken dan de vertrouwde kring

Het is voor burgemeesters lastig om zinvolle feedback te ontvangen. Dit komt vooral doordat er nauwelijks leidinggevenden te vinden zijn in vergelijkbare posities met bijbehorende krachtenvelden. Hierdoor heerst onder burgemeesters de (onterechte) angst dat men niets heeft aan de feedback, omdat de sparringpartner de positie en krachtenvelden van de burgemeester onvoldoende zou kennen.

Daarom sparren burgemeesters veel met de collega-burgemeesters. Maar tegenwoordig is het onvoldoende om het eigen functioneren alleen in vertrouwde kring te bespreken. De burgemeester is namelijk kwetsbaar doordat hij of zij in een snel veranderende omgeving én onder continue tijdsdruk wordt geacht adequaat op te treden. Dit confronteert hem of haar met zichzelf als lerende professional.

Het niet verder kijken dan de vertrouwde kring brengt verschillende risico’s met zich mee. Zo bestaat er onder andere een kans op tunnelvisie. Daarnaast wordt er binnen de vertrouwde kring niet altijd eerlijk gereflecteerd. Zo gaf een geïnterviewde burgemeester als voorbeeld dat een intervisiegroep van burgemeesters een in opspraak geraakte burgemeester, “tegen beter weten in”, bleef steunen in de werkwijze. Men houdt elkaar de hand boven het hoofd. Dit terwijl een open en eerlijke reflectie naar elkaar toe belangrijk zijn voor het functioneren en de persoonlijke ontwikkeling.

Een netwerk van verschillende ontwikkelingsrelaties organiseren

Dit betekent niet dat burgemeesters niet binnen hun vertrouwde kring moeten sparren, integendeel zelfs. Lerende professionals (waaronder de burgemeester) moeten juist een netwerk van verschillende ontwikkelingsrelaties om zich heen organiseren. Dus gebruikmaken van een breed palet aan ontwikkelrelaties. Denk bijvoorbeeld aan een collega-burgemeester, een (professionele) coach, een vriend en een vergelijkbare leidinggevende uit een andere sector als sparringpartners. Organiseer een intervisie met mensen uit andere beroepsvelden, want; hoe meer ontwikkelrelaties een burgemeester heeft, hoe beter! En dat geldt niet alleen voor burgemeesters, maar ook voor andere (lerende) professionals!

Blik in de spiegel

Nu ik deze blog schrijf, kijk ik naar mijn eigen situatie; hoe heb ik mijn feedback georganiseerd? En wat blijkt? Dit is een behoorlijke tegenvaller, want ook ik krijg alleen feedback van mensen uit mijn vertrouwde omgeving. Terwijl ik bewust met feedback bezig ben, ik opensta voor het ontvangen ervan en ik vaak om feedback vraag. Met mijn directe collega’s en manager spar ik vaak en van hen krijg ik veel feedback. Daarnaast krijg ik van mijn vader en enkele vrienden feedback op mijn (persoonlijke) ontwikkeling. Maar dit is onvoldoende. Ik moet op zoek naar een nieuwe en gevarieerde verzameling van sparringpartners voor feedback, de reflectie op mijn functioneren en persoonlijke ontwikkeling.

Ik daag u uit; kijkt u, als lerende (?) professional eens in de spiegel. Ontvangt u feedback? Zo ja, van wie? Ook van mensen buiten uw vertrouwde kring? Zo niet, staat u open voor bronnen van feedback buiten deze kring? Of denkt u dat u deze feedback niet nodig heeft?

Ik ben benieuwd naar uw blik in de spiegel.

Marten ten Kleij

https://www.hmr.nl/archief/regisseren-burgemeesters-genoeg-hun-eigen-groei