Regionaal samenwerken

Burgemeester van Almelo, Jon Hermans-Vloedbeld, sprak in haar nieuwjaarstoespraak haar ergernis uit over de moeizame samenwerking binnen Twente. Ze vindt de samenwerking veel te stroperig, onder andere door oeverloze discussies, eindeloze praatsessies, maar ook omdat gemeenten vaak in de competitieve stand blijven staan. Volgens Hermans-Vloedbeld komt de noodzaak tot samenwerking onvoldoende tot uiting in daden.

11 kilometer verderop sprak de burgemeester van Rijssen-Holten, Arco Hofland, op vrijwel hetzelfde moment zijn nieuwjaarstoespraak uit. Hij zei dat samenwerking geen automatisme is, omdat de belangen van de eigen inwoners belangrijker zijn dan de regionale samenwerking. In zijn ogen moet dan ook altijd de vraag gesteld worden of de inwoners er echt van profiteren. Hij gaf daarbij aan dat Rijssen-Holten de meest uitgesproken Twentse gemeente is, en dat klopt ook wel.

Samen?

Waar de ene gemeente naar samenwerking zoekt, wil de andere dus zoveel mogelijk autonoom blijven, totdat de meerwaarde voor de inwoners is aangetoond. Een begrijpelijk standpunt: de inwoner mag er niet de dupe van worden.

Het Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBT) is binnen Twente een sprekend voorbeeld van een regiobrede samenwerking. GBT voert nu voor zeven Twentse gemeenten, waaronder Almelo, de belastingwerkzaamheden uit. Waarom sluiten andere Twentse gemeenten niet aan? Vinden zij dat ze de belastingwerkzaamheden zelf beter én goedkoper kunnen uitvoeren? Dit terwijl er al wel twee gemeenten uit de Achterhoek zijn aangesloten.

Uit een groot aantal van onze haalbaarheidsonderzoeken naar het optimaliseren van belastingwerkzaamheden, bleek dat het zelf organiseren van belastingwerkzaamheden de goedkoopste variant is. Maar hier kleven grote nadelen aan vast, zoals de kwetsbaarheid van processen en financiën. Binnen samenwerkingsverbanden zijn deze kwetsbaarheden aanzienlijk minder groot.

Meerwaarde voor inwoners?

Een veel genoemd nadeel of risico van samenwerkingsverbanden, burgemeester Hofland refereerde er ook aan, is dat samenwerking voor inwoners niet meteen echte meerwaarde biedt. Een belangrijk uitgangspunt bij samenwerking is én blijft dat de inwoners er niet op achteruit mogen gaan. Dit betekent echter ook niet dat een samenwerking direct een meerwaarde voor inwoners hoeft op te leveren.

Toetreding gemeenten Bronckhorst en Berkelland tot GBT

Per 1 januari voert GBT ook de belastingwerkzaamheden voor de Achterhoekse gemeenten Bronckhorst en Berkelland uit. Het traject van het uitbesteden van de werkzaamheden hebben wij als VeloA mogen begeleiden. Zo hebben wij de onderhandelingen ondersteund en gaven wij leiding aan de projectorganisatie.

Dienstverlening aan inwoners is altijd een belangrijk aandachtspunt. Alle drie de betrokken partijen hebben een duidelijke visie op dienstverlening en communicatie richting inwoners. Op basis hiervan is de dienstverlening vormgegeven. Een van de meest gestelde vragen daarbij was: “hoe krijg je als inwoner zo snel mogelijk het beste antwoord op je vraag?” Dit resulteerde in een inrichting van de dienstverlening aan de inwoner die op hetzelfde hoge niveau blijft. De verwachting is zelfs dat de dienstverlening nog verder verbeterd wordt. Dit heeft tijd nodig, omdat de samenwerking eerst goed ingericht moet worden en het geheel ‘organiseerbaar’ moet blijven. Op lange termijn wordt de dienstverlening richting inwoners beter en plukken zij de vruchten ervan.

Door te blijven kijken vanuit inwonersperspectief en niet alleen vanuit de gemeenten of GBT, zorg je ervoor dat de beste oplossing aan inwoners wordt geboden. Daar doe je het als overheid voor; als overheid streef je naar maximale inwonerstevredenheid. Natuurlijk wel binnen bepaalde kaders. Zo is 24/7 bereikbaar zijn via de balie bijvoorbeeld niet realistisch.

Winst op langere termijn

Samenwerking kan zorgen voor lagere kosten. Dit resulteert indirect in een voordeel voor inwoners, zeker op de langere termijn. Zo hebben samenwerkingsverbanden meer mogelijkheden omtrent (geautomatiseerde) digitale dienstverlening en transparantie. Samenwerking hoeft dus niet altijd, zoals burgemeester Hofland opmerkte, direct iets op te leveren voor de inwoners. Maar krachtenbundeling mag absoluut geen negatief effect hebben op de dienstverlening.