Küreselleşmeyi hissedebiliyor musun?

Altug Ozturk
Jun 12 · 4 min read

Sosyal medya’dan takip edenler veya beni tanıyanlar bilir, dünya’yı gezmeyi çok severim. Hatta kazancımın çoğunu dünya’yı görmeye, yeni tecrübeler edinmeye ve dahil olduğum projelere harcarım.

En sevdiğim şey farklı bir ülkede, güzel bir manzara da sevdiklerimle lezzetli bir yemek yemektir. Tabi yanında buz gibi bir bira veya eğer hava soğuksa mis gibi bir kadeh Shiraz.

Daha yeni Fas seyahatimden döndüm. Gidip gördüğüm yerlerde, tanıştığım insanlarla kolay iletişim kurmayı başarabilen biriyim. Ancak son zamanlarda fark ettim ki, eğer konuyu Bitcoin’e çekersem tanıştığım herkes heyecanlanıyor, muhabbet daha da bir samimi hale geliyor. Şu resimde gördüğünüz develerin başını çeken adam ile etmiş olduğumuz ufak sohbette bile Bitcoin’in neredeyse herkes tarafından duyulduğunu tecrübe etmiş oldum.

Eşim develerin resmini çekerken bende drone ile onları çektim =)

Sadece bu develeri çeken adam değil, çölün ortasında kaldığımız ıssız yerlerde çalışan insanlardan tutun, Fas’ın en kalabalık pazar yerlerindeki esnaf’a kadar herkes Bitcoin’i bir şekilde duymuş!

Peki bunun sebebi ne olabilir?

Ben küreselleşme olarak görüyorum. Küreselleşmeyi hızlandıran en önemli etkenler; internet ve akıllı telefonlar.

WWW yaratıcısı Tim Berners-Lee. Çoğu kişi tarafından ismi pek hatırlanmasa da aslında ona çok şey borçluyuz.

“İnternetten kopmak tutsaklık gibidir. Bir insanı internetten mahrum bırakmak onların haklarını tehlikeli bir biçimde aşmaktadır.”

Bu deha hakkında biraz daha bilgi arıyorsanız hiç uğraşmayın, linki ben paylaştım; https://www.herkesebilimteknoloji.com/haberler/teknoyasam/internetin-babasi-tim-berners-lee

Peki ya akıllı telefonlar? Steve Jobs?

Facebook ? Mark Zuckerberg? Milyonlarca insanı bir ağ üzerinde bağlayabilmenin gücünü düşünebiliyor musunuz?

Fas’da en çok Facebook ve genellikle Android telefonlar kullanıyor. Biliyorsunuz Apple cihazlar biraz cep yakan cinsden. Ancak Apple sayesinde telefon sektörü çok hızlı bir ivme yakaladı ve bizi şuanda olduğumuz bu noktalara getirdi diyebiliriz. Çünkü çıtayı yükselttiler, yol gösterdiler, vizyon oluşturdular.

Facebook’da aynı Apple gibi kripto paraları tabana yayacak gibi duruyor. Henüz duydunuz mu bilmiyorum ama Facebook yakında kendi kripto parasını piyasaya sürecek. Adı GlobalCoin yada Libra Project de diyebiliriz. Her ne olursa olsun. Bu çok büyük bir olay.

Artık cep telefonumuzda paramızı (Bitcoin), öğrenmek istediğimiz bilgileri (www, wikipedia, google) , kalmak istediğimiz yerleri (airbnb, booking), kiralamak istediğimiz araçları, güzel yemek istediğimiz restoranları (yemeksepeti, uber eats) gibi bir çok hizmete kolaylıkla ulaşabiliyoruz.

Facebook’un kripto parası sayesinde finansal sektörü artık tek bir platform aracılığıyla yapabilir miyiz? Neden olmasın? Sonuçta neredeyse tüm platformlara Facebook kimliğimizle giriş yapabiliyoruz.

Fas’ın Sahara çölüne yakın bölgelerinde bir genelde banka şubeleri yoktu. Peki bu insanlar nasıl para transferi yapıyorlar?

Western Union ve Moneygram. Neredeyse her kasaba/ köyde şubeleri olan bu işletmeler, insanlara faiş komisyonlarla para transferi yapmasına olanak sağlıyor. Daha önce hiç kullandınzı mı bilmiyorum ama gerçekten ödenen komisyon oranları inanılmaz yüksek.

Peki ya artık Bitcoin, Litecoin, XRP, XLM, Ether kullanırsa? Yada daha ileri gidelim Facebook’un çıkartacağı GlobalCoin kullanılmaya başlanırsa?

Artık Western Union veya benzeri aracılara gerek duymadan insanlar birbirilerine akıllı telefonları aracılığıyla para transferi yapabiliyor olacaklar. Dediğim gibi, Bitcoin hala tabana yayılmış değil. Bizler ‘early adopter’ız. Facebook bu işe el attığı anda her şey çok hızlı değişebilir.

Kripto paralarda transfer hızı ve komisyon oranları?

Ether ile transferler 1 dk bile sürmüyor. Komisyon oranlarıda bir o kadar düşük. Geçenlerde 10,000 dolarlık bir transfer için 6 cent komisyon ödedim desem ne dersiniz?

Ethereum’un dehası Vitalik Buterin geçenlerde Elon Musk’ın ‘Ethereum’ tweet’i üzerine harika önerilerde bulundu. Bunlardan bir tanesi yepyeni bir finansal ağ. Tweet’i burada bulabilirsiniz. https://twitter.com/elonmusk/status/1123033196642201600?s=20

Neyse geri gelelim Fas’a.

Fas’da yaşayan insanlara kripto paraları, (genel olarak Bitcoin’i) anlattığımda verdikleri tepki paha biçilemez. Gözleri açılıyor. Nasıl yani diyorlar! Bu yeni para biriminin gerçek olup olmadığını hala kavrayamamışlar. Ancak bunu kavramaları pek de uzun zaman alacağını sanmıyorum.

Unutmadan şunu da belirtmek isterim. Çoğu Fas’lı Bitcoin’i kullanamıyor çünkü devlet tarafından 2017 yılında yasaklanmış durumda. Ancak bu yasak insanları meraklı hale getirmiş ve daha çok ilgilerini çekmeye sebep olmuş olarak görüyorum.

Ulaşması zor olan şeyler genelde insanlar için daha çekici oluyor. Şu sıralar Hindistan’ın kripto paralara karşı bir yasa tasarısı konuşuluyor. Kripto para kullananlara 10 yıl hapis cezası verileceği söyleniyor. Bildiğiniz gibi Çin’de de benzer bir yasak var ancak bu yasağın hiç bir şey ifade etmediğini çok net bir şekilde görebiliyoruz: https://cointelegraph.com/news/despite-ban-china-keeps-trading-cryptocurrency-thanks-to-tether-and-vpns-says-report

Bitcoin doğuşundan beri sıfır pazarlama bütçesiyle bu kadar yıkıcı olmayı başarmışken, sadece topluluk gücü ile bu seviyelere gelebilmişken, kriptoparaların geleceğinin çok parlak olduğunu açıkca gözlemleyebiliyoruz.

Bitcoin henüz tam anlamıyla tabana yayılamamış olsada, bilirnirliği her geçen gün artıyor. Son 10 yılda en çok kazandıran finansal enstürman olması da cabası.

Küresel finansal düzenin değişimine tanıklık ediyoruz. Ama sadece finansal değil, her anlamda çok büyük değişimler yaşanıyor.

Bilgisayar da strateji oyunları oynayanlar iyi bilir; Age of Empires — Civilisations gibi oyunlarda bu gibi durumlara çağ atlama deniliyor. Bizde tam anlamıyla yep yeni bir çağın geçiş dönemindeyiz. (Bu arada Age of Empires’ın yeni versiyonu yakında geliyor =)

Küreselleşme, endüstri 4.0 ile beraber artık dünya’nın her yerinde hissediliyor. Ben açıkcası seyahatlerimde bu durumu iliklerime kadar hissediyorum.

Bize düşen ise bu değişime ayak uydurabilmek. Her şey için henüz hala erken ama bu demek değildir ki bizde elimizi taşın altına koymayalım.

Hayal etsenize; sürücüsüz araçlar, akıllı ev sistemleri, yep yeni bir finansal sistem, IoT, dronelar, arttırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik, merkeziyetsiz uygulamalar, kendi kendini yöneten şirketler.

Daha bir çok teknolojik yenilik bizleri bekliyor. Çoğu nitelik gerektirmeyen ve tekrara dayalı iş robotlar tarafından yapılmaya başlanacak ve bununla beraber gelecek dönemde insanlar artık daha fazla yaratıcılık gerektiren işlere odaklanacak diye düşünüyorum.

Kripto paralarda bu değişimde çok önemli bir rol oynuyor. Artık nakit paranın ortadan kalkması, paranın kontrolünün insanlara geçmesi ve yapay zeka ile çalışan sistemlerin bile parayı kontrol edebilmesi kaçınılmaz.

Bence şu sıralar en büyük risk kripto paraların geleceğinin olmadığını düşünmek ve bu konuda hiç bir adım atmamak.

Umarım yakın zamanda ülkemiz de çıkartacağı yasalar ile kripto paralara bir sıfat koyar ve insanları bu konuda proje/ürün üretmekten alı koymazlar. Çünkü farkındayım ki kripto paralar ile ilgili bir çok proje konuşuluyor ancak hayata geçirilemiyor. İnsanlar çekiniyor.

Bence kimse çekinmesin, devletlerin bu konuları ciddiye alması için fikri/projesi olanlar işe koyulsun.

Şimdilik benden bu kadar.

Sevgiyle kalın.

Altug Ozturk

Written by

I write my thoughts about Bitcoin, education, society, technology and football. Co- Founder of Paratica.com and KryptEd.org