Η οδική μας ανασφάλεια

Όσοι έχετε επισκεφθεί τα παραθαλάσσια χωριά στη δυτική μεριά της πανέμορφης πόλης των Χανίων ή είστε ποδοσφαιρόφιλοι, σίγουρα γνωρίζετε τον Πλατανιά. Ένα πολύβουο τους θερινούς μήνες χωριό, με την ομώνυμη ομάδα της Ά Εθνικής, την πολυσύχναστη τουριστική ακτή και τη μαγευτική θέα από τα αμφιθεατρικά κτίσματα στις πλαγιές του λόφου. Eδώ, όμως, τελειώνει αυτή η σύντομη ειδυλλιακή περιγραφή και αρχίζει μια σκληρή πραγματικότητα της Ελλάδας του 21ου αιώνα. Στον Πλατανιά διαμένουν μόνιμα 740 άνθρωποι. Τόσοι περίπου ήταν οι άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους σε τροχαία ατυχήματα το 2014 στην Ελλάδα. Για να το πούμε ευθέως, εκείνη τη χρονιά η χώρα μας ήταν σαν να έχασε από δυστυχήματα στην άσφαλτο τον πληθυσμό ενός χωριού του μεγέθους του Πλατανιά Χανίων.

Η Ελλάδα της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης γερνάει εξαιτίας της υπογεννητικότητας. Στερείται το πιο επιδέξιο ανθρώπινο δυναμικό της που μεταναστεύει κατά δεκάδες χιλιάδες στο εξωτερικό, και επιπλέον καταβάλλει ένα βαρύ, σκληρό και άδικο ετήσιο τίμημα με την απώλεια εκατοντάδων ανθρώπινων ζωών στους δρόμους. Σύμφωνα με τα στατιστικά της Eurostat η Ελλάδα ανήκει στην ομάδα των χωρών με την υψηλότερη αναλογία θανάτων σε τροχαία ανά εκατό κατοίκους. Συγκεκριμένα, το 2015 τα υψηλότερα ποσοστά θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων ως ποσοστό του εθνικού πληθυσμού σημειώθηκαν σε Βουλγαρία (9.8 νεκροί ανά εκατό χιλιάδες κατοίκους), Λετονία και Ρουμανία (9.5 καθεμία), Λιθουανία (8.3), Κροατία (8.2), Πολωνία (7.7) και Ελλάδα (7.4). Αντίστοιχα, τη στιγμή που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στα 5.1 θύματα ανα 100.000 κατοίκους, οι χώρες με τις σχετικά καλύτερες επιδόσεις στον μακάβριο αυτό δείκτη είναι η Μάλτα (2.6 καταγεγραμμένα θύματα ανά 100.000 κατοίκους, Σουηδία (2.7), το Ηνωμένο Βασίλειο (2.8), η Δανία και η Ολλανδία (3.1 καθεμία) και τέλος η Ισπανία και η Ιρλανδία (3.6 καθεμία). Τα στοιχεία προέρχονται από τη βάση δεδομένων CARE της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και δημοσιεύονται από τη στατιστική υπηρεσία της Ε.Ε, τη γνωστή σε όλους Eurostat. Αφορμή στάθηκε η Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης Θυμάτων Τροχαίων όπου έχει ετήσια επέτειο κάθε τρίτη Κυριακή του Νοεμβρίου.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Γενική διεύθυνση ενέργειας και μεταφορών — βάση δεδομένων CARE

Αναζήτησα περισσότερα δεδομένα για το θέμα στην ιστοσελίδα της eurostat. Η συγκεκριμένη βάση δεδομένων διαθέτει στοιχεία μόλις από το 1999 για τις 28 χώρες μέλη της Ένωσης. Εκείνη τη χρονιά σημειώθηκαν οι περισσότεροι θάνατοι από τροχαία στην Ελλάδα την τελευταία δεκαπενταετία, καθώς 2116 συνάνθρωποί μας έχασαν τη ζωή τους. Ίσως η γαλήνη της εξοικείωσής μας με τους απόλυτους αριθμούς να διαταραχθεί αν αναλογιστούμε, για λίγο έστω, ότι το μέγεθος των θυμάτων εκείνης της χρονιάς ισοδυναμεί με την απώλεια του πληθυσμού ενός νησιού των Κυκλάδων όπως η Ίος. Στα επόμενα χρόνια ο απόλυτος ετήσιος αριθμός των θυμάτων από τροχαία μειώνεται στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. To 2014 έχασαν τη ζωή τους σε τροχαία 1321 λιγότεροι άνθρωποι από ότι το 1999. Η συνολική μείωση των θυμάτων από τροχαία στη δεκαπενταετία 1999–2014 φτάνει σε ποσοστό 62.4% για την Ελλάδα.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Γενική διεύθυνση ενέργειας και μεταφορών — βάση δεδομένων CARE

Γεγονός που σύμφωνα σύμφωνα με ειδικούς οφείλεται στον περιορισμό των μετακινήσεων και στο κόστος των καυσίμων λόγω της κρίσης παρά στην μεταβολή της οδικής ασφάλειας. Οι αριθμοί των θυμάτων από τροχαία σοκάρουν όπως και να τους παρουσιάσουμε. Στη δεκαπενταετία 1999–2014 είχαμε συνολικά 23.939 νεκρούς, αριθμός που ισοδυναμεί με μια πόλη όπως το Κιάτο Κορινθίας. Κατά μέσο όρο τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια χάνουμε στην άσφαλτο 1.408 ανθρώπους, όσο ο πληθυσμός ενός νησιού σαν τη Σέριφο. Αυτός ο φόρος ανθρώπινων ζωών ίσως είναι ακόμα πιο επώδυνος, αν λάβουμε υπόψη μας την ερευνητική μεθοδολογία της eurostat, η οποία καταγράφει μόνο τους οδηγούς, επιβάτες, πεζούς που χάνουν τη ζωή τους από τροχαίο εντός 30 ημερών από το ατύχημα. Ο συνάδελφος δημοσιογράφος Μανώλης Ανδριωτάκης που αρθρογραφεί συχνά για το θέμα και καταγράφει συστηματικά σχετικές ειδήσεις στο μπλόγκ του χαρακτηρίζει διαρκές έγκλημα και ακήρυχτο εμφύλιο πόλεμο το γεγονός ότι η χώρα μας βρίσκεται σταθερά στις πρώτες θέσεις στα τροχαία.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Γενική διεύθυνση ενέργειας και μεταφορών — βάση δεδομένων CARE

Τα θύματα των τροχαίων είναι πρόσωπα ΟΧΙ αριθμοί.

Μιλήσαμε για το θέμα με τον Πρόεδρο του συλλόγου SOS Τροχαία Εγκλήματα Γιώργο Κουβίδη. Ο σύλλογος αναπτύσσει ένα τρίπτυχο εθελοντικών δράσεων καθώς ενημερώνει και ευαισθητοποιεί την κοινωνία με στοιχεία και αναλύσεις, διεκδικεί από την πολιτεία συγκεκριμένα αιτήματα για την αντιμετώπιση του φαινομένου και υποστηρίζει τις οικογένειες των θυμάτων με μια ομάδα ψυχολόγων και ψυχοθεραπευτών. Ιδιαίτερα συγκινητική είναι η ιστοσελίδα στο διαδικτυακό τους τόπο με τίτλο “Πρόσωπα ΟΧΙ Αριθμοί” όπου παρουσιάζονται προσωπικές ιστορίες με φωτογραφίες αρκετά νέων σε ηλικία θυμάτων.

ΑΤ: Ο αριθμός των ανθρώπινων απωλειών από τροχαία σε μια χώρα όπως η Ελλάδα που ο πληθυσμός της ήδη μειώνεται από την υπογεννητικότητα και τη μετανάστευση είναι σοκαριστικός. Ποιες είναι οι κύριες αιτίες του φαινομένου;

ΓΚ: Οι ταχύτητες, το αλκοόλ και η χρήση κινητών τηλεφώνων είναι θέματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Βλέπουμε όμως να συμβαίνει το αντίθετο και αντί να αντιμετωπιστούν ευνοούνται. Ιδιαίτερα η ανάπτυξη υψηλών ταχυτήτων ευνοείται με την προβολή των νέων οδικών έργων όπου διαφημίζεται η χρονική σμίκρυνση αποστάσεων που για να καλυφθούν για παράδειγμα σε 2 ώρες, χρειάζονται ταχύτητες άνω των 130 χλμ/ώρα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, μια μείωση κατά 5% της μέσης ταχύτητας στο σύνολο του οδικού δικτύου θα μειώσει τους νεκρούς από τροχαία κατά 30%. Είναι ολέθριο να έχουμε σε κατοικημένη περιοχή όριο τα 50 χλμ/ώρα γιατί κανείς δεν το έχει σε τίποτα να τα κάνει 60 ή 70.

ΑΤ: Άραγε πόσοι ακόμα άνθρωποι που υποκύπτουν μετά 30 ημέρες ή μένουν ανάπηροι δεν συμπεριλαμβάνονται στον υπολογισμό του ολέθριου αυτού τιμήματος;

ΓΚ: Όποιος αρχικά επιζήσει ενός τροχαίου και χάσει τη ζωή του μετά από 30 ημέρες από το συμβάν δεν καταγράφεται στις στατιστικές. Από ιατρική άποψη αυτό είναι ολοκληρωτικά απαράδεκτο και δεν ισχύει σε καμία άλλη κατηγορία θανάτου. Για τον καρδιοπαθή ή τον καρκινοπαθή, δηλαδή, δεν ισχύει κάποιο χρονικό όριο πέραν του οποίου ο θάνατός του να αποδίδεται σε άλλη αιτία. Στους νεκρούς των τροχαίων, όμως, πανευρωπαϊκά θεωρείται ότι μετά τις 30 ημέρες ο θάνατός τους οφείλεται σε νοσοκομειακή επιπλοκή. Αυτό όμως είναι κάτι που υποεκτιμά το συνολικό αριθμό των θανάτων. Τα θύματα των τροχαίων είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία νέοι άνθρωποι οι οποίοι έχουν αυξημένη αντοχή. Ωστόσο πολλοί είτε καθυστερούν να υποκύψουν ή τελικά μένουν ανάπηροι.

ΑΤ: Είστε μέλος μιας συλλογικής προσπάθειας αυτοοργάνωσης και ευαισθητοποίησης για τα τροχαία εγκλήματα όπως τα αποκαλείτε. Αν υποθέσουμε ότι σας αναθέτει η πολιτεία μια αρμόδια θέση ευθύνης, σε ποιες ενέργειες θα προχωρήσετε άμεσα για την οδική ασφάλεια;

ΓΚ: Χρειάζεται μια μακροχρόνια και συστηματική πολιτική που να μεταθέσει τον άξονα από το υπουργείο μεταφορών, που είναι σήμερα αρμόδιο για το θέμα με ένα τρόπο που το θεωρεί παρεμπίπτον ζήτημα των οδικών έργων και της ανάπτυξης του αυτοκινήτου, στο υπουργείο υγείας το οποίο και θα πρέπει να έχει τον πρώτο λόγο. Για εμάς είναι πρωταρχικά θέμα δημόσιας υγείας, καθώς ο αριθμός των θυμάτων είναι συνεχώς ανερχόμενος. Επίσης, είναι σημαντικό να προωθηθούν οι υπόλοιπες μορφές μετακίνησης πέραν του αυτοκινήτου. Ιδίως τα μέσα σταθερής τροχιάς με την αποκατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου και την ανάπτυξή του όσο το δυνατόν περισσότερο γίνεται και μέσα στις πόλεις. Ακόμα πρέπει να ευνοηθούν το περπάτημα και η ποδηλασία. Από εκεί και πέρα πρέπει να περιοριστούν νομοθετικά τα όρια ταχυτήτων, η κατανάλωση αλκοόλ έως τη μηδενική χρήση. Τέλος θα πρέπει να θιγούν και ζητήματα που αφορούν στη δικαιοσύνη. Εμείς θεωρούμε ότι στην εποχή μας αποκλείεται να μη γνωρίζει τι μπορεί να προκαλέσει ένας άνθρωπος που παραβιάζει τα όρια ταχύτητος, περνάει με κόκκινο, οδηγεί μεθυσμένος ή στέλνει μηνύματα με το κινητό ενώ οδηγεί.


Show your support

Clapping shows how much you appreciated Anna Tsagaraki’s story.