Stef Arends
Jul 24, 2017 · 4 min read

Het vraagstuk zware beroepen is een weinig diepgaande discussie in de marge:

  • Mensen werken al niet tot 65 en dat wordt steeds moeilijker.
  • Er is geen duidelijk voorstel geweest vanuit de vakbonden.
  • Discussie over alternatieve oplossingen van werkgeverszijde zoals loopbaanplanning verwart ook. Er zijn toch nog steeds zware beroepen?
  • Wat was het doel van het Nationaal Pensioencomité?

Deel 1

Vanaf 2030 zal de pensioenleeftijd op 67 jaar liggen.

In het kader van die verhoging werd een comité opgericht van vakbonden en werkgeversorganisaties om ‘zware beroepen’ te definiëren die recht hadden op vervroegd pensioen. Vier criteria werden besproken: fysieke zwaarte, mentale zwaarte, veiligheidsrisico en de werkorganisatie.

De vakbonden kwamen mei dit jaar met een lijst van tachtig subcriteria. De werkgevers gaan niet akkoord, omdat het administratief te lastig is om bij te houden. En enkel van nachtwerk is bewezen dat het schadelijk is.

Minister zegt iets ertussenin.

Voor Bert is het in ieder geval duidelijk dat zijn werk ook fysieke schade aanricht. Erg moeilijk te objectiveren want rugklachten komen ook buiten de wegenbouw veel voor.

Deel 2

Nachtwerk en ploegendienst is ongezond. Andere vormen van zwaar werk zijn dat ook, maar daarvan zijn de specifieke gevolgen minder makkelijk aan te tonen.

HIVA-rapport laat zien dat er een link is, maar niet wat precies die zware beroepen aanrichten.

Lode Van Goderris: “Daarom dat ik zeg: wel eerst zware omstandigheden compenseren [met verbeteringen van de werkplek], dan afwachtend reageren en alleen diegenen tegemoetkomen die klachten hebben.”

Deel 3

Volgens HIVA-onderzoeker Sem Vandekerckhove heeft de minister toch nog werk voor de boeg. “In de nieuwe wet op ‘werkbaar en wendbaar’ werk ligt de nadruk nogal eenzijdig op ‘wendbaar’. Je merkt dat de bijkomende flexibiliteit niet volstaat om de pensioenleeftijd van 67 jaar te halen, waardoor nu weer over een vroegere uitstap voor specifieke beroepen wordt onderhandeld. Zo omzeilt men andermaal de uitdaging om jobs werkelijk te verbeteren, en een nieuwe cultuur van zorg voor elke werknemer op te bouwen.”

“We denken te vaak dat er geen alternatieven zijn, maar die zijn er wel. Een Nederlands distributiebedrijf geeft zijn werknemers het perspectief op een andere baan door opleidingen van zijn werknemers te betalen, ook als die voorbereiden op een andere job. Ze gaan ervan uit dat een contract eindig is.”

Volgens Vandekerckhove moeten de sociale partners meer actief bedrijven ondersteunen in het herbekijken van de werkorganisatie en het opvolgen van persoonlijke ontwikkelingsplannen voor werknemers die zich niet tot de huidige job beperken.

Deel 4

Een bewaker kan lichte en zware jobs uitvoeren. Dat verschil bínnen een beroepsgroep speelt een essentiële rol in de discussie over wie wel of niet vroeger met pensioen mag.

De meerderheidspartijen N-VA, CD&V en Open Vld willen niet dat volledige sectoren als ‘zwaar beroep’ worden bestempeld. De functie moet in acht genomen worden, zeggen ze unisono.

“In het verleden kregen veelal beroepsgroepen die sterk hadden gelobbyd een erkenning als zwaar beroep, nu willen we dat doen op basis van objectieve parameters”, aldus Jan Spooren, pensioenenexpert voor N-VA.

De Nederlandse krant De Volkskrant schreef vorige week nog dat het Pensioenfonds voor de Metaal (PMT) sinds een verhoging van de pensioenleeftijd een verdubbeling van het aantal nieuwe arbeidsongeschikten registreerde. “Ook bij het pensioenfonds Zorg & Welzijn worden ouderen vaker (plus 20 procent) arbeidsongeschikt verklaard”, staat in het artikel te lezen.

Mensen moeten langer werken, en als je nu direct heel veel uitzonderingssituaties gaat formuleren dan hou je die hervormingen ook een beetje tegen.

In Nederland zijn er weliswaar meer arbeidsongeschikten, maar in de landen om ons heen werkt men wel langer.

Temmerman vindt het bovendien niet kunnen dat alle maatregelen die ervoor zorgen dat mensen langer kúnnen werken, werden afgeschaft. “Denk maar aan de landingsbanen en pensioenbonus”, zegt ze. “De gemiddelde leeftijd wanneer iemand de arbeidsmarkt verlaat is nu nog geen 60 jaar.” De sp.a-politica vindt het dan ook absurd om deze zaken af te bouwen in plaats van ze te stimuleren.

Volgens PVDA-pensioenexpert Kim De Witte is het “een leugen” dat we de pensioenen niet meer zullen kunnen betalen: “Zonder hervormingen zou de kost voor de pensioenen in 2060 stijgen naar 12,6 procent van het bbp. Dat is wat onder meer Oostenrijk, Frankrijk, Denemarken en Luxenburg vandaag al spenderen”, merkt ze op.

Olivier Pintelon van de progressieve denktank Minerva is er niet van overtuigd dat de pensioenen op termijn onbetaalbaar zijn. “Volgens de recente vooruitzichten van de Studiecommissie voor de Vergrijzing (SCvV) stijgt het geheel van de sociale uitgaven met 2,3 procentpunt van het bbp tussen 2016 en 2060”, staat sinds vorige week te lezen op de website van het Federaal Planbureau.

Gegeven de lange periode waarop die kost komt, vindt Pintelon dat niet zo onvermijdelijk als vaak wordt gezegd. “Ja, de vergrijzing kost geld maar de wettelijke pensioenen zijn niet onbetaalbaar. De grootste kost van de vergrijzing is trouwens niet de pensioenen, maar de gezondheidszorg.”

    Stef Arends

    Written by

    Praat met mensen

    Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
    Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
    Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade