3 อาชีพเกิดใหม่ที่น่าจับตามอง: Interactive Artist, Experiential Designer และ Creative Technologist

Arspiration
Jan 12, 2019 · 3 min read

กว่าสิบปีที่แล้วในวิชาแนะแนวเรามักได้ยินชื่ออาชีพอยู่ไม่กี่ชื่อที่คุณครูจะมาแนะนำให้นักเรียนได้รู้จัก และก็คงมีอยู่ไม่กี่อาชีพที่จะได้รับความนิยมเป็นที่ต้องการในหมู่นักเรียน เช่น แพทย์ พยาบาล วิศวะ สถาปนิก จิตรกร นักร้อง นักบัญชี เป็นต้น สิบปีต่อมาอาชีพใหม่ ๆ ก็เกิดตามมาอีกหลากหลายให้เราได้พิจารณาบรรจุลงไปในบทเรียนให้เยาวชนได้รู้จัก ไม่ว่าจะเป็น นักออกแบบเว็บไซต์ นักพัฒนาเกม นักพัฒนาแอพลิเคชันมือถือ ภัทรารักษ์ หรือแม้แต่ ยูทูปเบอร์ ที่ตอนนี้หลายคนก็รู้จักแล้วว่าอาชีพนี้คืออะไร

Arspiration บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักกับคำศัพท์ที่ใช้เรียกอาชีพใหม่ ๆ อันเกิดจากการรวมตัวของคนสร้างสรรค์งานศิลป์และนักออกแบบที่เข้าใจหัวใจของเทคโนโลยีดิจิทัล อันได้แก่ Interactive Artist, Experiential Designer และ Creative Technologist เชื่อว่าประเทศไทยในอีกไม่กี่ปีย่อมจะมีผู้ที่ทำงานคาบเกี่ยวอยู่ระหว่างสายงานเหล่านี้เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ เหมือนอย่างที่ประเทศตะวันตกได้ผ่านยุคเริ่มต้นสู่ช่วงเติบโตที่งดงามแล้วในขณะนี้ โดยเราขอพาผู้อ่านไปรู้จักกับผู้หญิงคนหนึ่งเสียก่อน เพราะเธอเป็นคนที่ทำให้ Arspiration เองได้รู้จักกับชื่อเรียกอาชีพใหม่ ๆ เหล่านี้

Image for post
Image for post
ตวงกมล ทองบริสุทธิ์ ในสตูดิโอของเธอ ที่ลอสแองจิลลิส สหรัฐอเมริกา

ตวงกมล ทองบริสุทธิ์ หรือ ตวง เป็นศิลปินที่พึ่งจบการศึกษาปริญญาโทจาก UCLA มาหมาด ๆ จากคณะ Design | Media Arts แม้เธอจะจบมากจากสาย Media Arts ที่อเมริกา แต่ปริญญาตรีของเธอก็ไม่ได้มาจากที่ไหนไกลเลยนั้นก็คือ คณะจิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ซึ่งตวงสำเร็จการศึกษาพร้อมพ่วงด้วยเกียรตินิยมอันดับหนึ่งมาอีกต่างหาก (เหรียญทอง ทุนภูมิพลฯ) ตวงชอบวาดรูปและเคยตั้งใจจะเข้าภาควิชาจิตรกรรม ก่อนจะเปลี่ยนใจมาหลงรักงานสื่อผสมเมื่อครั้งเรียนอยู่ที่ศิลปากรนั้นเอง

ตวงเล่าให้เราฟังว่าตัวเธอทำงานใช้หลากหลายเทคนิคและอุปกรณ์เพื่อทำงานศิลปะ เธอไม่เคยจำกัดว่ามันต้องเป็นลักษณะไหนหรือทำจากวัสดุอะไร แต่เธอสร้างงานจากจินตนาการว่าเธออยากเห็นผู้ชมของเธอมีปฏิสัมพันธ์กับผลงานอย่างไรต่างหาก เช่น การกระโดด การจับมือ ความใคร่รู้ การมุดลอด หรือการจับต้องเพื่อค้นหา เป็นต้น แล้วจึงค้นคว้าว่าจะสร้างปรากฏการณ์นั้นอย่างไร การร่ำเรียนในสายศิลปะสื่อสมัยใหม่ตั้งแต่ครั้งที่เธอยังอยู่ในประเทศไทยก็ทำให้ตวงได้เปิดโลกกว้างอย่างมากแม้จะเป็นเพียงผ่านโลกอินเตอร์เน็ต ยิ่งในวันนี้ที่เธอยืนอยู่บนอีกซีกโลกซึ่งกำแพงของศิลปะกับศาสตร์อื่น ๆ นั้นแทบไม่มีเหลือ ยิ่งทำให้เธอสนุกไปกับการค้นหา สื่อแปลกใหม่มาสร้างงานศิลปะสนุก ๆ ของเธอ

Image for post
Image for post
เรื่อง.ของ.ทีวี , ศิลปิน: ตวงกมล ทองบริสุทธิ์, ปี 2015
Image for post
Image for post
Social Media without the Internet, ศิลปิน: ตวงกมล ทองบริสุทธิ์, ปี 2018

Arspiration เลยขอให้เธออธิบายให้ผู้อ่านฟังว่า Interactive Artist นั้นเป็นอย่างไร และทำงานต่างจาก Artist ที่คนส่วนใหญ่รู้จักอย่างไร ตวงอธิบายว่า “ถ้าสั้นๆเลย ก็คือผู้สร้างงานศิลปะที่เน้นให้ผู้ชมเป็นส่วนหนึ่งของงานค่ะ แต่อาจจะต้องขยายความเพราะอะไรๆเดี๋ยวนี้ก็อยากให้ “ผู้ชมเป็นส่วนหนึ่ง” ของงานทั้งนั้น ถ้าตามความหมายของชื่อประเภทงานนี้ว่ามันถูกบัญญัติขึ้นมาได้อย่างไร เราจะเห็นว่ามันมาได้มาในช่วงที่ศิลปินเริ่มใช้สื่อดิจิทัลมากขึ้น สื่อที่ว่าสมัยก่อนก็เช่น วิทยุ คลื่นเสียง โทรทัศน์ วิดิโอ แสง หรือ แขนงทางวิทยาศาสตร์ การทดลอง อะไรแบบนี้ ไม่ใช่ว่าให้คนจับประติมากรรมได้โดยไม่มีเหตุผล แล้วเลยบัญญัติคำใหม่ว่าอันนี้ Interactive Art แล้วนะ แบบนั้นตวงคิดว่าเรากำลังบอกว่า งานชิ้นนี้มี interaction เฉย ๆ ค่ะ เพราะฉะนั้นเมื่อเรากำลังพูดถึง “ประเภทงาน” Interactive Art ตัวงานเองก็ต้องตอบสนองหรือมีเหตุผลว่าการมีปฎิสัมพันธ์นั้นมันเติมเต็มการรับรู้ผลงานศิลปะนั้นอย่างไร ดังนั้นศิลปินที่สร้าง Interactive Art จะให้ความสำคัญกับเจ้าส่วนที่ว่าผู้ชมจะมาเกี่ยวข้องกับงานของเขาในรูปแบบใด อย่างไร และเมื่อไร แล้วมันสำคัญอย่างไรในกระบวนการรับรู้ของเขา ซึ่งส่วนใหญ่ก็มีเทคโนโลยีดิจิทัลเป็นสื่อหลัก”

Image for post
Image for post
ผลงาน “Into the wind”, ศิลปิน วิทยา จันมา, ปี 2015

ตวงเลยอธิบายต่อว่า ณ ปัจจุบัน มันคาบเกี่ยวต่อไปยังอาชีพทางสายออกแบบคือนักออกแบบประสบการณ์ หรือที่เราเรียกว่า Experiential Designer อาชีพนี้เป็นอาชีพที่กำลังมามีบทบาทในหลาย ๆ วงการ เช่น พิพิธภัณฑ์ (Exhibition Design) งานอีเวนท์เพื่อการตลาด (Marketing) งานออกแบบสิ่งแวดล้อมและแลนด์มาร์ค (Environmental Graphics and Placemaking) เป็นต้น เหตุผลที่นักออกแบบทั่ว ๆ ไป หรือ นักออกแบบภายใน อาจไม่ตรงสายกับการออกแบบลักษณะนี้เพราะ นักออกแบบประสบการณ์ ต้องเข้าใจข้อความที่ต้องการสื่อสารไปยังผู้ชมและเทคโนโลยีหรือวิธีการที่สร้างสรรค์และเหมาะสมกับพื้นที่จริง แค่เพียงออกแบบกราฟิก, ตัดวิดีโอ หรือตกแต่งภายใน เท่านั้นจึงยังไม่พอ นักออกแบบประสบการณ์ต้องเข้าใจพฤติกรรมมนุษย์ด้วย

Image for post
Image for post
ผลงาน “Into the wind”, ศิลปิน วิทยา จันมา, ปี 2015

ในประเภทงานอื่น ๆ ที่เน้นไปทางเทคโนโลยี เช่น บริษัทพัฒนาแอพลิเคชันมือถือ บริษัทสร้างโมเดลและสเปเชียลเอฟเฟค บริษัทออกแบบเกมโลกในโลกเสมือนจริง (Virtual Reality) บริษัทการตลาดและโฆษณาดิจิทัล ก็ยังมีอีกหนึ่งตำแหน่งใหม่มาแรงที่น่าสนใจ นั้นก็คือ Creative Technologist ซึ่ง Arspiration ขอแปลเป็นภาษาไทยว่า ผู้ชำนาญการเทคโนโลยีสร้างสรรค์

Image for post
Image for post
Game Masters: The Exhibition Curated by the Australian Centre for the Moving Image (ACMI) รูปประกอบจาก http://www.exhibitionsagency.com/game-masters/

ตวงได้อธิบายให้ Arspiration ฟัง จากประสบการณ์ในการหางานของเธอด้าน Creative Technologist ว่า Creative Technologist หรือผู้ชำนาญการเทคโนโลยีสร้างสรรค์ คือคนที่เข้าใจการใช้งานและเทรนด์ใหม่ๆของเทคโนโลยีในสังคมหรือเฉพาะทางที่บริษัทหรือองค์กรนั้น ๆใช้งานอยู่ ส่วนใหญ่ Creative Technologist ไม่มีข้อกำหนดตายตัวว่าทำหน้าที่อะไร เพราะแต่ละองค์กรก็มีความต้องการที่แตกต่างกัน แต่ส่วนใหญ่นั้น Creative Technologist จะเป็นผู้ทดลอง ทดสอบ และสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ต้นแบบ (prototype) หรือ ระบบการพัฒนาเทคโลยีใหม่ ๆในองค์กรนั้น ๆ เขาจะต้องรอบรู้ในเรื่องภาษาโปรแกรมคอมพิวเตอร์หรือระบบอิเล็กทรอนิก มีจิตนาการและเข้าใจกลยุทธ์ในการใช้งานเทคโนโลยีในมือ Creative Technologist มักทำงานอยู่ตรงกลางระหว่าง นักออกแบบ (Designer) และพวกนักพัฒนาระบบหลักขององค์กร เช่น นักขียนโปรแกรม วิศวกร ช่าง เป็นต้น นอกจากนี้อาจรวมไปถึงนักการตลาดและนักเขียนโฆษณาอีกด้วย

Image for post
Image for post
Game Masters: The Exhibition Curated by the Australian Centre for the Moving Image (ACMI) รูปประกอบจาก https://2015.acmi.net.au/exhibitions/touring-exhibitions-folder/game-masters-the-exhibition/
Image for post
Image for post
ผลงานสิ่งประดิษฐ์ ของ Creative Technologist: Richard Clarke ที่มา http://www.rjc-creativetech.co.uk/

นอกจากจะได้ความรู้ใหม่ ๆ ว่าปัจุบันมีอาชีพอะไรเกิดขึ้นมาบ้างแล้ว Arspiration บทความนี้น่าจะเป็นจุดเริ่มต้นแรงจูงใจที่ดีให้กับใครหลาย ๆ คนในการตามหาอาชีพในฝันเลยทีเดียว ความรู้เป็นสิ่งที่ไม่สูญเปล่าและสามารถต่อยอดออกไปได้หลากหลาย วันนี้อาชีพที่เรามีในสถาบันการศึกษาอาจจะไม่ครอบคลุมทุกอาชีพบนโลก แต่แน่นอนว่าการเรียนรู้ไขว้คว้านอกห้องเรียนก็ไม่ใช่เรื่องที่ทำไม่ได้ Arspiration ขอเป็นกำลังใจให้ทุกคนได้ทำงานตามที่ฝันเอาไว้นะครับ

สามารถติดตามผลงานของตวงได้ที่ www.tuangstudio.com

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch

Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore

Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store