Ik Stem Niet - #OekraineReferendum

In 2012 verhuisde ik naar Moskou op ongeveer hetzelfde moment dat Poetin opnieuw president werd. Ik zag de demonstraties van de oppositie, maar bleef zelf op afstand omdat ik de beweging niet wou ondermijnen. De Russische gevestigde orde claimde namelijk dat de oppositie door het buitenland werd aangestuurd om Rusland van binnenuit kapot te maken.

Een half jaar later zag ik hoe al m’n vrienden in het Westen zich opeens bekommerden om homorechten in Rusland, terwijl ze zich hier nooit eerder hard voor hadden gemaakt. Ook niet in hun eigen landen trouwens. Opeens werden ze wereldverbeteraars en bewonderden ze politici waar ze eigenlijk niet veel mee hadden: “ik zou niet snel op ‘m stemmen, maar wat goed dat hij zich toch zo uit durft te spreken voor de homorechten in Rusland.”

Men werd bespeeld en vanaf 3000 kilometer afstand was dat voor het eerst echt duidelijk zichtbaar. Homorechten werden gebruikt voor een politiek spelletje die werden verbonden aan de Olympische Spelen — één van de meest politieke sportevenementen ter wereld. Vanuit Rusland was het voor mij duidelijk dat er niks was wat een Westerse politicus kon zeggen om Russische politici van gedachten te laten veranderen. Sterker nog, de normale Rus zag het als bedreiging was haar politici dankbaar dat ze beschermd werd voor normen en waarden waar ze eigenlijk zelf niets mee heeft. Als dit voor mij al duidelijk was, dan was het dat zeker voor Westerse diplomaten en politiek adviseurs. De Westerse politici die het luidst over homorechten repten hadden moeten weten dat dit averechts zou werken. Het was een theater voor eigen publiek, net zoals Poetin voor de Russen zijn eigen theater opvoerde.

We zijn allemaal bespeeld over de rug van een minderheid.

Op 21 januari 2014 was ik in Kiev voor een zakenreis. Een mooie, kalme stad met veel vriendelijke mensen die me enigszins aan Sofia, Bulgarije deed denken waar ik 2 jaar met plezier gewoond heb. ‘s Avonds ben ik bij het plein gaan kijken waar de oppositie zich al maanden gevestigd had. Het was de eerste nacht dat er doden vielen bij de Euromaidan protesten. De volgende dag vlogen we terug naar Moskou. Het leek ons beter om maar even te wachten met zaken doen. In Moskou hoopten veel van m’n Russische vrienden het beste voor hun Oekraïense vrienden. Dat het hen wél mocht lukken om een machtsbeluste politicus af te zetten.

In juli vloog ik naar Nederland voor het geval dat het Nederlands elftal wereldkampioen zou worden. Een straatfeest dat ik niet wou missen. Zes dagen later werd MH17 uit de lucht geschoten. Ik ontving berichten van vrienden in Rusland die hun medeleven, en soms schaamte, betuigden. Het heftigst was een bericht van een bekende die graag vertelde over zijn tijd in het leger en erg vaderlandslievend was:

Name and image removed for privacy reasons.

Ik wist niet zo goed wat ik met die berichten aan moest. Ik kon het ze toch moeilijk persoonlijk kwalijk nemen? Maar Russen zijn trots en willen dat ze op een goede manier gezien worden. De maanden erna zag ik de Nederlandse publieke opinie steeds harder kantelen. Overheden werden gestereotypeerd en media maakte het Oekraïne-Rusland verhaal zwart-wit, wat politici in Rusland en het Westen maar al te goed van pas komt.

Je zou zeggen, met zo’n achtergrond zou ik een heel duidelijke mening moeten hebben over het associatieverdrag met Oekraïne. Misschien heb ik dat ook wel. Toch ga ik niet stemmen.

De media is bespeeld door politici en daarmee de publieke opinie ook. Men wordt verteld dat een stem tegen het associatieverdrag betekent dat je voor mínder Europa bent. Men wordt bang gemaakt met verhalen over Russische agenten die proberen Nederlanders massaal tegen te laten stemmen. Anderen zeggen dat een voor-stem een stem voor “democratie, respect voor burgerrechten en vrijheid” is. Hoe kun je daar tegen zijn?

Hoe ik ook zou stemmen, mijn weloverwogen stem zal door politici uitgelegd en gesimplificeerd worden. Door diezelfde politici die willens en wetens het leven van homoseksuelen in Rusland moeilijker gemaakt hebben om publieke opinie puntjes in Nederland te scoren.

Daar zijn maar twee woorden voor.

Fuck you.

Mijn mening is meer waard dan dat.

Na het referendum zul je politici horen uitleggen wat jouw stem betekent. Handig. Dan weet je direct op wie je bij de volgende Tweede Kamerverkiezingen niet meer hoeft te stemmen, want dat zijn precies de lui die je stem níet respecteren.

Het referendum is fopdemocratie. Wat we nodig hebben is echte participatie.


Bas Grasmayer (@basgras) is ‘serial expat’ en heeft in o.a. Sofia, Istanboel en Moskou gewoond. Hij is gespecialiseerd in digitale strategie voor de muziekindustrie en heeft eerder meegewerkt aan politieke campagnes van gevestigde en minder gevestigde politieke partijen.

Like what you read? Give Bas Grasmayer a round of applause.

From a quick cheer to a standing ovation, clap to show how much you enjoyed this story.