ASMR - İnternetin İç Gıcıklayan İcadı


ASMR, açılımı “Automonous Sensory Meridian Response” olan, türkçe düşündüğümüzde daha TDK tarafından isimlendirilmemiş ama bizim iç gıcıklanması veya karıncalanma hissi olarak tanımlayabileceğimiz, internet çağının içinden çıkmış bir duyusal deneyim. Genellikle kafa derisinde başlar, boynun ve üst omurganın arkasına doğru hareket eder. Türkçe karşılığı olarak yüksek düzey duyusal tepki olarak adlandırılır. İnternet alemlerinde bilimsel açıklamasına karşı getirilen tabir “beyin orgazmı”dır. Eğer youtube’da gezinirken bir saç kesim videosunun, bir kereste işçiliği videosunun, sadece saç kurutma makinesi sesinden oluşan bir videonun milyonlarca izlenme aldığını görüp anlamlandıramadıysanız sizlere ASMR’ın abzürt dünyasını açıklamayı canıgönülden isteriz.


ASMR, bazı düşük ve sabit düzeydeki seslere ve insan beyninin dolayısıyla da vücudunun verdiği tepkidir. Başka bir deyişle beyin fonksiyonlarını rahatlatan bazı seslerin ortak adıdır ve yarattığı etkiler günlük hayatta hemen hemen herkesin başına gelir. Bunun ne olduğunu merak edip araştıran ve bu “beyin orgazmı” üretimi ve tüketimi için kaynak ve platform arayan insanlar son yıllarda çoğalmıştır. Youtube’da hızla büyüyen bir akımdır ve ASMR kanalları milyonlarca takipçi çekmektedir. 
Bu kanalların genel olarak içeriğinde fısıltı ile konuşma, kamerayla yüz yüze çeşitli objelerden kısık bir biçimde çıtırdama sesleri üretme, çeşitli role-play’lerle izleyiciyi uyku öncesi pışpışlama görüntüleri içeren videolar vardır. Kısacası yavaş hareketler düşük desibeller ile kaydedilir. Özel 3D ses kaydı alan mikrofonlarla kaydedilen videolarda sanki sizin saçınız taranıyormuş, sanki birisi kulağınıza yavaşça yumuşak fırçalarla özel ilgi gösteriyormuş gibi saydam bir ortam yaratılır.
Çıtırdama sesleri ve yavaş hareketlere maruz kalan çoğu izleyicinin rahatladığı, gevşediği ve huzur dolduğu ortaya çıkmıştır. Bu yüzden ASMR bir meditasyon türü olarak incelenmektedir. Özellikle yurt dışında bu konu hakkında ciddi araştırmalar yapılmaktadır.


Ne tür dertlere deva olma amacı güdüyor bu ASMR?

ASMR’ın en genel kullanım alanı ve bu denli ilgi görmesinin en başlıca nedeni uyku problemi yaşayan insanlardır. Uykuya dalamama problemi yaşayan insanlara ASMR hissiyatlarını tetiklemek amacıyla hazırlanan videolar izletildiğinde uykuya daha kolay daldıkları gözlemlenmiştir. Daha sonra stres, yorgunluk, ve panik atak konusunda da olumlu yönde etki yaptığı ortaya konulmuştur. Bu videolar insana bir nevi sunni anne şefkati placebosu yaşatır. Anne karnına ilişkin deneyimler hayata dair insanın ilk deneyimidir ve hayatımızın ilk anlarında duyduğumuz sesler annelerimizin karnından duyduğumuz seslerdir. Bir sıvı içinde yaşarken duyduğumuz bu uğultular, şu yaşımıza gelip 3D mikrofona fısıldanan bir youtube videosu izlediğimizde vücudumuzda tetiklenen titreşim ve huzur ile istemsizce bağlantılıdır. Hatta bazı anneler, bebekleri doğduktan sonra bebek ağladığında ya da uyuyamadığında saç kurutma makinası ya da elektrikli süpürge gibi aletleri kullananarak bebeklerini uyuturlar. Bu sesler bebeklere anne karnındaki korunaklı hissiyatı verir. Aynı şekilde bazı yetişkinler hala bu sesler sayesinde rahatlamaktadır. Araştırmalar, endorfinlerin ebeveyn-bebek bağlarında kritik olarak çalıştığını göstermiştir ve ASMR’ın işe yaramasının sebebinin ebeveyn bebek arasındaki ilk ilişkilerden kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu ilişki anne karnından ergenliğe kadar yol alır. ASMR videolarında gördüklerimiz genelde ebeveyn ve bebek arasında gerçekleşen durumlardır, fısıldayarak konuşma, okşama ve dokunma sesleri, yavaş hareket etme gibi.

Bir bebek ve bir ebeveyn birbirine yakınlaştırıldığında, bebeğin beyni derhal endorfin nörotransmitterleri salgılar. Bu bağlar beyin tarafından kaydedilir ve ne zaman benzer bir durum yaşansa beyin endorfin salgılar. Kişi artık büyümüş olsa da, ebeveyne ihtiyaç duymasa da bu bağlar her zaman kalıcıdır.
Beyin, çocuklukta edinilmiş (bir doktorun yumuşak sesi ya da bir kuaförün saça dokunuşları gibi) güvenli ve güvenilir olarak algıladığı uyaranlara sahiptir ve bu da endorfinlerin salınmasına neden olur.

Araştırmalar ASMR esnasında vücudun endorfin, dopamin, serotonin salgıladığını göstermiştir ve pek çok doktor bunu depresyon, uykusuzluk, anksiyete bozukluğu gibi hastalıklarda kullanmak için çalışmaktadır.

İşin bilimsel tarafı böyle, peki bu hissiyatı bir furya haline dönüştüren internet dünyası bu uyarıcı durumu nasıl işliyor?

ASMR videolar iki kategoriye ayrılıyor:
İstemli ve İstemsiz videolar.
Biraz önce anlattığımız kameraya karşı çeşitli anlamdırması uzunca bir yazı okumadıkça zor olan hareketleri yapan insanlar “İstemli ASMR” klasmanına giriyor. Yani ekranda sizin ASMR hissinizi coşturmak için kendini paralayan bir youtube gönüllüsü görürseniz kendisi ecnebilerin “Intentional ASMR Artist” dediği bizimse İstemli ASMR videocusu diyebileceğimiz bir bireydir.

“Ünlülerden enstantaneler”
14 milyon izlenmiş bir adet 10 saatlik ASMR videosu. Bütün gece devam etmesi için tasarlanmış.

İstemsiz ASMR ise işin bambaşka bir boyutu.

“İstemsiz ASMR sevdalıları belli bir rutinde ilerleyen görüntüleri 3.kişi olarak izlerler”

Türkiye’de ikamet ediyorsanız elbet bir yol çalışması izleyen dayı görmüşsünüzdür. Veya bir ayakkabı boyacısı hünerlerini sergilerken hipnotize olmuş gibi birkaç saniyeliğine de olsa ona doğru kitlenmişsinizdir ve minimal bir “dalma” durumu yaşamışsınızdır. İstemsiz ASMR tam da bu tip görüntülerin youtube çukuruna düşüp ASMR müptelalarınca hunharca ve defalarca izlenerek video olarak can bulmuş halidir. İstemsiz ASMR’ın ve hatta ASMR’ın büyük babası ve mucidi televizyon ressamı BOB ROSS amcamızdır. Naif fırça darbeleri ve durağan ses tonu ile kimbilir kimleri mışıl mışıl uyutmuştur.

“İstemsiz ASMR’ın ilk örneği olarak kabul edilen ressam Bob Ross”

Bob Ross sonrası internet video kuşağı içerisinde sayabileceklerimiz ise berber saç kesim videoları, kereste işçiliği videoları, masaj videoları, zanaat videoları ve benzeri videolar.
Yani üçüncü elden tanık olduğumuz ASMR klasmanına girebilecek videolar. Hatta bu videolarda İstemli ASMR videolarındaki gibi sessiz olmaya bile gerek yoktur.

Bundan nasıl mı emin olabiliyoruz?
Örnek olarak bu İstemsiz ASMR videolarının en yaygın olanları Hindistan berber videolarıdır ve her bir videoda (ne hikmetse) en az 20–30 kere motorsiklet kornası sesi vardır. Bu durum istemli ASMR videolarında düşünülemez bile. Hatta İstemli ASMR videoları videoların içine ses ve görüntü kirliliği olmaması aşırı önemli olduğu için reklam da almaz.

Aynı zamanda ASMR özelliğinden ötürü bir fizyoterapi dalı olan Chiropractic Adjustment videoları da aşırı ilgi görmektedir.

“ASMR’ın boyun kütletme ve sırt kütletme sekmesinin sevdalıları için uzunca bir video.”
“ASMR’ı dünya çapına taşıyan youtube tabanlı ilk viral ASMR videosu BABA THE COSMIC BARBER”

ASMR sayesinde milyonlarca insan (gerçek anlamda milyonlarca) İnsomnia problemine bir derman edinmiş, asosyal hayatını gece uyumadan önce onu pışpışlayan bir sanal dost ile şenlendirmiş, hatta ve hatta lokal berberine gidip utana sıkıla kafa masajı yapıyormusunuz diye sormuştur. Berberine masaj soranlar milyonlarca olmayabilir belki ama, ASMR sayfalarının milyonlarca izlenme alması ve birçok ASMR youtuberının da milyonlarca takipçisinin olması bir önceki “milyonlarca insan” önermemize bir kanıt niteliği taşımaktadır.
Burdan da şunu anlayabiliriz ki, bu kamerayı karşısına alıp ambalaj çatırdatan, polar battaniye okşayan, ağız şapırdatan insanlar bu işi hayrına yapmıyor. Türkiye’de tam olmasa da (paypal yasağımız sağolsun) yurt dışında bu işten bir türk Profesörünün 1 yılda kazandığı parayı 3–5 günde kazanan, ev düzen, bir yandan kafasını ovdurup video çekerek bir yandan da dünyayı ovduruştan kazandığı parayla dolaşan insanlar mevcut.

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.