Yeni iOS’in tanıtılmasına 3 ay gibi bir süre var. iOS bu sene 10. sürüme geçecek ve 10. sürümün şerefine iOS’te çok büyük değişiklikler olmasını bekliyorum (iOS 10=iOS X???). Sürüm numarasının böylesine özel olmasından dolayı Apple, karşımıza alıştığımız iOS’ten çok farklı bir şekilde karşımıza çıkmalı. Bu sürümde öncelikle neler mi bekliyorum?

Yeni bir ana ekran? Çeşitli arayüz değişiklikleri?

Uygulamaların bulunduğu ana ekran -namıdiğer Springboard- ilk iOS sürümünden bu yana neredeyse hiç değişmedi. Bu zamana kadar yapılan değişiklikler Spotlight aramanın eklenmesi (iPhone OS 3), arka plana resim ekleme ve klasörler (iOS 4), ikonların değişimi (iOS 7) ve 3D Touch kısayollarının eklenmesiyle (iOS 9) sınırlı kaldı. Bir de son olarak uygulama değiştirme ekranı iOS 7 ve ardından iOS 9 ile tamamen değişti, hepsi bu kadar. Bunlar dışında iOS ana ekranının işlevselliğinde pek bir değişiklik olmadı. iOS 10 gibi bir major sürümde ise büyük bir fark olmalı gibi gözüküyor. Her ne kadar kullanıcılar en ufak bir değişikliği beğenmeyip isyan edecek olsa da 10. sürümde artık yeni bir şeyler şart.

(picture by https://twitter.com/jmak_xd)

Ana ekranda olabilecek en radikal değişiklik, yatay kaydırmadan dikey kaydırmaya geçilmesi olabilir. Yine bu sayfa düzeni aynı kalıp sayfalar yatay yerine dikey kaydırma ile değiştirilebilir. Kaydırmayla göze hoş gözüken cafcaflı animasyonlar da eklenmeli tabi. Buna ek olarak, ikon arayüzünde bazı değişiklikler hayal edin. Aşağıda yazdığım gibi. Neden olmasın…

Android kadar olmasa da, Apple Watch ile Apple’ın üzerinde durduğu kişiselleştirme yaklaşımı yeni iOS sürümüne de uygulanabilir. En azından klasör renklerini değiştirme, uygulama ikon boyutlarını değiştirme, ana ekrana app dışında yalnızca bilgi gösterici kutucuklar (widget) koyabilme gibi ufak da olsa eskisinden çok daha farklı seçenekler eklenebilir.

Mesela şuna benzer bir şey eklenebilir: iOS 8 tanıtılmadan ortaya çıkan bir konsept tasarım, mantık olarak Windows’un Live Tiles’ları ile iOS’in birleştirilmiş haliydi. Yani uygulama ikonlarının boyutlarını ayarlayarak uygulama ile ilgili daha fazla içerik görmemiz sağlanıyordu. Apple, iOS 10 için buradan kopya çekse hiç fena olmaz sanki.

(concept by https://twitter.com/technofou)

Ana ekran dışında yapılacak arayüz değişikliklerinden biri iOS’un geneline “Dark Mode” eklenmesi olabilir. Böylelikle tüm uygulamalardaki beyaz ve gri renkler daha koyu tonlar alır. Hoş gözükür.

Ya da ses ayarı arayüzünde bir değişiklik yapılabilir. Video izlerken ses seviyesini değiştirmek istediğimizde önümüze görüntüyü engelleyecek şekilde değil, Instagram’ın son güncellemesinde uygulamasına koyduğu türden bir arayüz eklenmeli.

Ana ekrandaki uygulamaların hangisinde 3D Touch kısayolları var hangisinde yok, dışarıdan bakınca anlaşılmıyor. Bu özelliğe sahip uygulamaların ikonlarında küçük bir gösterge eklenebilir. (Bu özellik olmasa da olur, deneyip bulmak daha eğlenceli)

3D Touch

3D Touch iPhone 6s’lerle hayatımıza girdi ve gayet kullanışlı bir özellik olak karşımıza çıktı. iOS 9, Apple’ın 3D Touch’lı ilk iOS sürümü olmasına rağmen birçok alanda bu özelliği kullanabiliyoruz. 5s ile gelen Touch ID, iOS 7'den bu yana işlevselliği nasıl geliştirildiyse, aynı mantıkla 3D Touch’ın da iOS 10 ile çok daha geliştirileceğini düşünüyorum.

Öncelikle 3D Touch, uygulama gözetmeksizin her yerde kullanılabilir olmalı. Mesela Twitter’dayken bir resmi “Peek” halindeyken, Mail uygulamasındaki gibi sağa sola veya aşağıya çekerek bazı seçenekler görmeliyim. Sağa çektiğimde resmi kaydetme, sola çektiğimde paylaşma, aşağı çektiğimde yine başka bir seçenek, yukarı çektiğimde de uygulama geliştiricisinin ekleyeceği, uygulama ile ilgili seçenekler olmalı. Bu dediğim durum iOS’ın her yerinde ve tüm uygulamalarında olmalı.

Sonrasında iOS 9'daki 3D Touch ile ilgili ufak problemler düzeltilebilir. Örneğin, klavyeyi trackpad olarak kullanmak için klavyede yazı yazmayı bitirdikten sonra 1–2 saniye geçmesi gerekiyor. Bu süre içinde sert bastırma çalışmıyor. Tepki süresi oldukça uzun. Bazen uygulamalarda da 3D Touch ilk seferde çalışmayabiliyor. (Son öğrendiğime göre bu sorun 9.3 ile giderilmiş. Güzell.)

Bazı problemlerin de geliştirici kaynaklı olduğunu düşünüyorum. Mesela, Whatsapp içindeki 3D Touch özellikleri ilk denemede çalışmıyor. Yine Whatsapp’ta bazen bir linke sert bastırıp “Peek” ile yüklediğiniz zaman az daha bastırdığınızda “Pop” olması gerekirken yüklemesi tamamlanan sayfa Safari’de en baştan tekrar yükleniyor. Bu saçma olay hem zaman, hem data kaybı, hem de o tekrar yüklenmeyi görünce hissedilen “Neden biraz daha bastırdım ki…” pişmanlığı…

Bu tür problemlerin düzeltilmesi dışında, Apple’ın 3D Touch ile tanıttığı “Peek and Pop” ve “Quick Actions” özellikleri biraz daha geliştirilebilir, veya bunlara yenileri eklenebilir.

Bu özelliklerin geliştirilmesinde aklıma gelen en basit örnek olarak Apple ana ekrandaki bir klasörde “Peek and Pop” yapma özelliği ekleyebilir. Ya da Apple’ın iOS’te bulunan kendi uygulamalarına daha çeşitli 3D Touch kısayolları eklenebilir (9.3 güncellemesi ile birazına gelecek, fakat daha değişik olabilirler.)

Control Center

Control Center ilk olarak iOS 7 ile geldi ve iOS’in çok kullanılan kısımlarına hızlı ulaşılabilmesiyle kimsenin niye orada olduğuna şikayet etmediği ve herkesin beğenip kullandığı bir özellik oldu.

Bu yazıya başladığım sıralarda Sam Beckett (daha önceki iOS konsept tasarımlarını beğendiğim bir tasarımcı), gelişmiş Control Center tasarımını yayınladı ve Control Center iOS 10'da ne kadar mükemmel olabileceğini gösterdi.

(concept by https://twitter.com/Samjohnbeck)

İkonlara sert bastırdığınızda çıkan ilgili ayarlar, ya da ikonların isteğe göre değiştirilebilmesi, ya da karanlık mod… Her şey mükemmel gözüküyor. Umarım Apple şu konsepti birebir iOS 10'a koyar.

(Bu tasarımcının önceki iOS sürümleri için yaptığı konsept tasarımlara şuradan bakabilirsiniz: https://www.youtube.com/playlist?list=PL5Chnz64MSELQqQNniz3V0yA9s5aLYgaa)

iPhone’larda multitasking

Her ne kadar kendilerini pek sevmesem de, aynı anda iki uygulamayı çalıştırabilmeyi ilk Samsung’ta S4 ile gördük. Diğer markalar da benzer özellikler eklese de Android’in kendisinde bu özelliği birkaç gün öncesine kadar görememiştik. Apple’ın iPad’lerdeki “multitasking” hamlesinden sonra Google da (Alphabet mi demeliydim?) bu özelliği Android N (Nutella?) sürümüne ekledi.

Apple’ın iPad’lerdeki çoklu görev desteği uzun bekleyişlerin sonunda iOS 9 ile geldi. Bu sayede “Slide Over” ile bir uygulama açıkken ekranın kenarından küçük biçimde ikinci uygulama açılabiliyor, “Split View” ile aynı anda iki uygulama yan yana çalışabiliyor, “Picture in Picture” ile ise oynayan bir video küçültülüp herhangi bir uygulama açıkken ekranın herhangi bir bölümüne alınabiliyor. (Android N’de de tıpkısının aynısı)

Açıkçası bu özelliğe Apple’ın ruhuna aykırı olduğunu düşündüğüm için ilk zamanlar karşıydım. Fakat bir süre sonra tabletlerde “multitasking”in çok kullanışlı olacağını düşünmeye başladım. Ve bu özelliğin artık iPhone’lara da gelmesinin gerektiğini düşünüyorum. Özellikle büyük ekranlı bir iPhone kullanınca bu daha da iyi anlaşılıyor. Ve de 6s ve 6s Plus’ın 2 GB RAM ile gelmesi ve yeni iPhone’ların da yüksek kapasiteli RAM’e sahip olacak olması gösteriyor ki iPhone’lara böylesine “multitasking” gelmesi kaçınılmaz.

Daha iyi Apple uygulamaları

iOS 10 ile birlikte iOS’de bulunan Apple uygulamaları daha da geliştirilip kusursuzlaştırılmalı. Bunlar her ne kadar güzel iş görse ve pek sorunu olmasa da, küçük çapta da olsa bazı değişiklikler olmalı. Bu arada da Tim Cook’un bir röpörtajında söylediği gibi, istediğimiz stok uygulamaları kaldırabilme özelliği artık iOS 10 ile gelmesi gerektiğini düşünüyorum.

Bu özellik gelse kaldıracağım uygulamalar şunlar olur: Arkadaş Bul, İpuçları, Podcast’ler, Watch, Wallet, Borsa ve belki iBooks. Bunlarla nereden baksanız 200–250 MB yer açılır. Gayet iyi, daha ne bekliyorlar? bu özellik daha hala neden gelmiyor?

Apple uygulamaları içinde özellikle Game Center’a bir değişiklik şart. Hem de bayağı büyük bir değişiklik…

Game Center

Game Center, bildiğiniz üzere Apple’ın online oyun servisi. Burada oyunlarda kazanılan başarılar ve puanlar bulunuyor ve arkadaş ekleyip yarışabildiğiniz için buraya bir nevi küçük bir sosyal ağ diyebiliriz. Game Center çıktı çıkalı (iOS 4.1) sürekli pasif kaldı. Game Center’ın iOS 7 ile çok değişik bir tasarıma bürünen arayüzün garipliğinden tutun basitçe olması gereke arkadaş ekleme özelliğinin karışıklığına, sosyal ağlarla entegrasyonunun olmamasına kadar uzanan çokça eksiklikleri mevcut.

Google’ın Apple’dan sonra Android’de çıkarttığı Game Center rakibi Play Games servisi doğal olarak Game Center’a çok benziyor ve bence Apple’ın Game Center’ından çok daha kullanışlı. Play Games’de arayüz daha anlaşılır, level sistemi mevcut, diğer profillere erişim kolay, profil arayüzü açık ve net, uygulama üzerinden yeni oyunlar keşfedilebiliyor, arkadaşlarının hangi oyunu oynadığı anlık görülebiliyor ve yeni olarak diğer oyuncuların oyun tekrarları bu platform üzerinde paylaşılabiliyor. Umarım iOS 10 bu yeniliklerden nasibini alır.

App Store

App Store’un çok bir problemi yok, fakat eksik bir çok yönü var. Öncelikle uygulama değerlendirme kısmına kesinlikle el atılması lazım. Bu kısım çok yetersiz ve geliştiriciler bundan şikayetçi.

Diğer bir garip şey ise, alttaki orta sekmeye iOS 7'den beri ne koyacaklarına karar verememeleri. Apple buraya ne koydularsa ilgi çekmedi. iOS 6'da kullanılan uygulamalara göre uygulama öneren “Genius” sekmesi vardı. Bu kısım gayet mantıklıydı, neden kaldırıldı hala anlam veremiyorum. iOS 7 ile “Genius” sekmesinin yerini “Yakında” sekmesi aldı ve bu sekmede çevredeki iOS kullanıcılarının kullandığı popüler uygulamaları görebiliyordunuz. Bu da ilgi çekmedi. iOS 8 ile bu sekmeyi yine değiştirip “Keşfet” sekmesi haline getirdiler. Bu değişiklik ilk duyurulduğunda buradan ilginç ve kullanışlı uygulamaların kolaylıkla keşfedilebileceğini düşünmüştüm. Fakat zamanla bu sekmenin aslında o kadar da kullanışlı olmadığını gördüm. Zaten kullanan kimse yoktur. iOS kullanıcılarından kaçı bu sekmeyi sıklıkla kullanıp değişik uygulamalar keşfediyordur, bence hiç kimse.

Diyelim, yeni bir hava durumu uygulaması keşfetmek istiyorsunuz. Bu durumda Apple’ın son zamanlarda derlediği yeni ve değişik Hava Durumu uygulamalarının olduğu listeye mi göz atarsınız, yoksa “Keşfet” sekmesindeki Hava Durumu kategorisine mi? Ben olsam uygulama listesinden keşfetmeyi tercih ederdim. Bu sekme illa ki olacaksa, yalnızca Apple’ın demin bahsettiğim türden uygulama listeleri bulunmalı, kategorilerin altındaki popüler ve diğer alt kategori kısımları ise “Öne Çıkanlar” sekmesindeki “Kategoriler”e eklenmeli. Apple böylesine güçlü ve sağlam bir işletim sistemi oluşturmuş, bu basit düzeltmeleri mi yapamayacak Allah aşkına?

Sürüm numaralandırmada değişiklik?

Yeni tanıtılacak iOS, muhtemelen iOS 10 ismiyle çıkacak. Ya da iOS X.

Mac OS de 10.sürüm ile birlikte “Mac OS X” ismiyle anılmaya başlandı. İlk Mac OS X sürümünden sonra 10.0, 10.1 derken şu an 10.11 El Capitan sürümü en güncel sürüm olarak kullanılmakta. iOS için de bu şekilde bir versiyon numaralandırma yapılabilir. Yoksa bu sürüm numaraları bayağı büyük olacak ve iOS 13,14,15'ler çok garip duracaktır.


SONUÇ

iOS zaten hali hazırda çok iyi bir işletim sistemi ve konu gereği buraya yazmadığım bir sürü güzel ve kullanışlı özelliklere sahip. iOS’e yukarıda belirttiklerime benzer şeyler eklenirse iOS kullanıcıların daha az şikayetçi olduğu daha mükemmel bir hal alacaktır.

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.