De reden waarom ik nooit productief kon zijn

Op een dag was ik het kwijt. Het vertrouwen, de hoop en de moed om iets te maken van mijn studie en mijn leven. Ik kreeg niks meer voor elkaar. Op een gegeven moment snapte ik simpelweg niet meer hoe mensen actiepunten gedaan konden krijgen. Ik snapte niet waarom sommige mensen urenlang konden studeren. Ik snapte niet hoe ze van belletje, naar actiepunt, van to do, naar vergadering en van studie naar werk konden gaan; en dat allemaal gedaan kregen.

Ik zat dagen thuis, en hoe vaak ik ook de dingen erbij pakte die ik zou moeten doen of de to do lijstjes voor mezelf maakte, het lukte niet om er echt iets mee te doen. Wanneer ik weer eens een deadline had, keek ik er vanaf de eerste seconde tegen op, stelde ik het uit en wanneer ik het toch probeerde, brak ik in huilen uit omdat het simpelweg niet lukte. Uiteindelijk, na enorm te strijden, flanste ik toch nog iets in elkaar, waardoor ik alsnog de opdracht haalde. Maar mijzelf over die streep trekken om daadwerkelijk na te denken en door te zetten, dat kostte zóveel moeite. Elke keer weer. Naast de harde deadlines waren er ook andere dingen, zoals telefoontjes plegen of een appje sturen. Ik kon er dagenlang tegen op kijken, terwijl de moeite zo klein was. Het was altijd een strijd.

Zo gingen er dan ook hele dagen voorbij, dat mensen om mij heen niet snapten waar ik al die tijd druk mee was. Ik beloonde mezelf vaak met uurtjes op het internet rondspeuren, of met een rondje door de stad. Soms om mezelf te motiveren, soms om even te ontsnappen van de strijd en soms om mezelf te belonen wanneer ik eindelijk wel iets voor elkaar had gekregen. Ik was druk met druk zijn omdat ik dingen moest doen en dus druk was met me druk daarom maken. Ik was druk met schoppen in het rond, met het omhakken van bomen die niet bestonden, met het beklimmen van bergen die geen bergen waren, en alle metaforen die je daarover kan bedenken. Met niks dus.

Jaren dacht ik dan ook, dat dat aan mij lag, als persoon. Dat ik niet meer capabel was om na te denken, om dingen uit te voeren: dat mijn productiviteit mijn beperking was. En daar ging ik dan ook in geloven, dat ik simpelweg niet in staat was om dingen voor elkaar te krijgen. Nu, een paar jaar later, weet ik beter. Het lag niet aan mij. Lag, want inmiddels weet ik hoe het is om productief te zijn, om dingen voor elkaar te krijgen en om zonder moeite te switchen tussen duizend dingen. Daarom wil ik dit inzicht met je delen.

In mijn ogen heeft productiviteit niet zozeer te maken met je kunnen. Ook heeft het niet te maken met je daadkracht of discipline. Het heeft te maken met wat er van binnen gaande is. Lekker breed, I know, daarom zal ik het verder uitleggen.

Het besef

Ik neem je mee naar november vorig jaar. Ik had enorm veel dingen overwonnen, had voor mezelf een hele nieuwe mindset gecreëerd en daarmee ook een heel nieuw leven. Nu moest het echte leven gaan beginnen, zou je zeggen. Maar dat gebeurde niet, want ik kreeg nog steeds mijn taken niet af en kon daarom ook nog steeds niet uit het leven halen wat er in zat. Dat werd opgemerkt. Ik vond het verschrikkelijk om toe te geven dat ik me niet aan mijn afspraken hield en mijn taken niet deed, maar het was de waarheid. Het voelde alsof ik tegen een enorme muur aan het opboksen was, constant, elke dag, elk moment. Het was zoveel makkelijker om terug te gaan naar mijn vroegere leven, vol passiviteit. Want die berg opklimmen elke keer, dat was me echt teveel.

En toen kwam, door erover te praten, het besef. Het besef dat ik mezelf nog niet vergeven had voor al die keren dat het mis was gegaan, dat mijn leven niet zo was gegaan als ik wilde en dat ik dingen had gedaan waar ik nog steeds wrok voor koesterde. Dat was een heftig besef, maar ik wist dat het de waarheid was. Ik was boos, en niet zo’n beetje ook. Ik was boos, vooral op mezelf. Vier A4 heb ik binnen no-time vol geschreven op mijn laptop, waarin alles stond waar ik boos op was. Zo was ik boos op het feit dat ik mezelf had laten gebruiken, dat ik niet eerlijk was geweest, dat ik misbruik had gemaakt van de drank, dat ik mensen pijn had gedaan, alles. De brief, zo noem ik hem, was eerlijk to the max. Het was aan mezelf erkennen dat ik boos was en liet zien dat dat er voor het eerst in mijn leven echt mocht zijn.

Dé stap naar verandering

Tijdens een dag van het Programma voor Geluk (bij University of Happiness) destijds, waar ik coach was, vroeg Kai me in de pauze de brief erbij te pakken. Ik pakte mijn laptop uit, werd op een stoel gezet midden in de zaal, en hij vroeg me hem voor te lezen. ‘Maar dat was niet de bedoeling!’ gierde het door heel mijn lijf. Daar was mijn brief veel te eerlijk voor, veel te diepgaand voor en veel te persoonlijk voor. Ik las de eerste woorden van mijn brief en kon alleen maar denken ‘NO WAY’. Ik keek Kai en de rest (veel deelnemers en mede UofH-ers hadden zich om mij heen verzameld) nog tien keer aan of het echt werd gemeend. Ik wist: dit gaat zoveel pijn doen. En toch begon ik, snikkend, aan het voorlezen van mijn brief. De eerste paar zinnen gingen moeizaam, en halverwege keek ik nog een keer op, kijkend naar iedereen die zijn aandacht op mijn verhaal had gevestigd. Maar toen voelde ik ook dat het ergens goed voor was. Er was eindelijk ruimte om dit te voelen, het mocht er eindelijk zijn.

En zo vorderde het voorlezen, het werd een soort automatisme. Ik las het voor alsof het een kinderboek was. En uiteindelijk was ik klaar, na vier A4 te hebben voorgelezen. Ik sloot mijn laptop, keek op, en zag verbaasde en toch ook liefdevolle blikken mijn kant op kijken. Ik haalde mijn schouders op en deed een ongemakkelijk lachje. ‘Wat is er net gebeurd?’, was de vraag die ik me van binnen stelde.

Uiteindelijk werd aan me gevraagd om langs iedereen te gaan die aanwezig was, die me dan oprecht moesten vertellen dat ik een mooi mens was, waarop ik dan antwoordde ‘dankje, dat vind ik zelf ook’. Hoe makkelijk dat lijkt, het is precies waar het bij mij mis zat. Die persoon, vol wrok, boosheid en negativiteit, dat vond ik nog geen mooi mens, daar was ik nog niet trots op, dat kon ik nog niet accepteren.

Na die opdracht merkte ik meteen een verschil. Deelnemers die mij persoonlijk niet kenden, kwamen op me aflopen met het compliment dat het zo mooi was dat ik mijn verhaal had gedaan. Dat ze zagen dat ik echt een mooi mens was. Dat ze me bewonderden en het waardeerden dat ik het met ze had gedeeld. Dat was wel het laatste wat ik had verwacht van dit verhaal, maar het was zo. Dat vond ik mooi om te zien en was de kers op de taart. Dank jullie, iedereen die er bij was en dit moment met me deelde.

Wat het met me deed

Na die tijd is er veel veranderd. Het werkte nog niet meteen. Maar nu, weer een aantal maanden later, na het oplossen van nog een aantal andere dingen, merk ik veel verschil. Hoeveel ik nu op een goede dag kan doen is niet te vergelijken met wat ik vorige jaren op een goede dag kon doen. 20 mails in een uur? Meine liebe, daar had ik een paar jaar geleden 2 weken over gedaan. Als ik het überhaupt al voor elkaar kreeg. En ja, ik heb nog steeds dagen waarin ik soms niet zoveel gedaan krijg, maar het is op een andere manier. Ik hoef geen berg meer te verzetten of te beklimmen, om het te doen. Ik hoef geen bos meer te kappen voordat ik kan beginnen aan het doen van wat ik moet doen. Dit is hoe het hoort, dit is de vrijheid in mijn doen die ik de afgelopen jaren zocht. En dat voelt heerlijk. Daarnaast is er ook nog eens de acceptatie van het verleden, van de wrok die ik daarvoor koesterde. Ik ben nu trots dat het is gebeurd en dat ik er zoveel van heb kunnen leren.

Van tevoren had ik nooit kunnen bedenken dat dit de manier was om mijn productiviteit op te lossen en ook niet dat dit het echte probleem was. Het was namelijk niet mijn vermogen dat het probleem was, iets anders hield me simpelweg tegen. In mijn geval was het de acceptatie van mijn verleden en van alles waar ik, onbewust, nog boos op was. De reden waarom ik niet productief kon zijn, was omdat er teveel dingen in mijn hoofd in de weg stonden.

Wat ik je mee wil geven, is het volgende. Wanneer je niks gedaan krijgt, struggels ervaart of op een andere manier het idee hebt dat iets niet werkt zoals het zou moeten: trek niet te snel je conclusies. Niet voor jezelf en niet voor een ander. Achter sommige dingen gaat meer schuil dan je in eerste instantie denkt.

Mocht je zelf problemen ervaren met betrekking tot productiviteit, stuur me dan een berichtje, misschien kan ik je helpen. Dankjewel voor het lezen tot het einde, mocht je zover zijn gekomen, dat betekent veel voor me.

Liefs, Berber

(Deze tekst verscheen op 10 april 2016 op de website van University of Happiness, die inmiddels offline is gehaald.)