LİNEER AKSELERATÖR (LİNAC)

Standart X-ışınlarının giricilik kabiliyeti düşük derine yerleşmiş tümörleri görüntüleyememekte ve üst dokulara zarar vermekte. Bu sebepten, kemik ve diğer dokularda aynı soğurmayı verecek X-ışını cihazları üzerinde yoğun çalışmalar yapıldı. Yüksek enerjili X-ışını demetlerinin standart tüpte çalışan cihazlar ile elde edilemeyeceği anlaşıldı. Bu amaçla ilk lineer akseleratör 1928 yılında İsveçli fizikçi Wideroe tarafından yapıldı.
1930’lu yılların sonunda yüksek frekanslı, çok kısa dalga boylu ositatörler geliştirilerek, lineer akseleratörlerde, elektron hızlandırılması kullanıldı.

Çalışma Prensibi;
Güç kaynağı merkezinde katot, çevresinde anot bulunan silindirik yapılı, implus oluşturan şebeke ağı ve hidrojen thyratron lambalarını içeren modülatöre doğru akım verilir. Elektrik akımı, modülatöre depolanır ve bir kontrol sistemi, bu akım ile belirli aralıklarla titreşim oluşturur (Mikrodalga). Modülatörden çıkan yüksek voltajlı impluslar magnetron veya klystron tüplerine ve aynı zamanda elektron tabancasına iletilir. Bu elektronlar 50 keVluk enerji ile hızalndırıcı bakır tüpün içine gönderilir. Magnetron veya klystondan çıkan elektromanyetik dalgalar hızlandırıcı tüpe gelir. 10 cm çaplı odacıklarda 3000 MHz titreşimler oluşur ve odacığın ortasındaki kanala iletilir. Tabancadan çıkan elektronlar 50 keV ile hızlandırı bakır tüpe girer, elekromanyetik dalgalara bindirilir ve odacık boyunca iletilir. Bu arada elektron tabancasından elde edilen elektronlar, 50 keV ile hızlandırıcı bakır tüpe girer, elektromanyetik dalgalara bindirilir ve odacıktan odacığa kanal boyunca doğrusal olarak hızlanarak ilerler. Bir odacık içinde gitmekte olan bir parçacık, AC geriliminin periyotunun yarısına eşit bir zaman için, alan olmayan bir bölgeye sürüklenir. Bu yolla gerilim kutuplanması, parçacığın sürüklenme tüpü içinde tersine çevrilir ve daha sonra parçacık bir sonraki boşluğa geçerken hızlandırılır. Son odacıktan çıktığında elektronların hızları her odacıkta aldıkları hızların toplamına eşit olur. Bu işleme lineer hızlandırma denir.