Fotoğrafçılar ve Instagram Hesapları

Nokia, 3310’u piyasaya sürdüğü ilk zamanlarda, sadece değişebilir rengarenk kapaklarıyla dikkat çekmenin dışında, o zamanki teknolojiye göre, bir cep telefonunun sadece iletişim kurmaktan ibaret olmadığını da göstermişti. Yıllar geçtikçe, teknolojinin de gelişmesiyle günümüzde cep telefonları artık birer akıllı bilgisayara dönüştüler. Bu telefonlar için geliştirilen uygulamalar sayesinde de artık, teknolojiyi çok az kullanan insanlar bile karmaşık işlemleri yapabilir hale geldiler. Bu uygulamalardan biri ki günümüzde oldukça tartışılan bir uygulama ve sosyal ortam olan Instagram.

Instagram’ı bilmeyen yoktur, çoğunlukla akıllı telefonlar ile hızlıca çektilen fotoğraflar üzerinde oynamalar yapıp, daha sonradan dünya ile paylaşılan bir sosyal mecra. Tabii ki, bu sosyal mecra da diğerleri gibi kendi ünlülerini yarattı, ilk zamanlarda merak eden herkesin fotoğraf çekip paylaştığı ortam, daha sonradan güzel ve dikkat çekici fotoğraflar çeken kişilerin artmasıyla farklı bir boyuta ulaştı. Bu süreçte fotoğrafçılıkta yeni bir yan dal oluşmuş gibi görünüyor. İnternette biraz araştırma yapıldığında artık profesyonel fotoğrafçıların yanında bir de Instagram fotoğrafçısı ünvanlı insanlar olduğunu farketmeye başladık. Bu ise Instagram’ın aslında bambaşka bir yönünü ortaya koyuyor. İnternetin yaşamımıza etkisini de açıkça göstermekle beraber ne kadar hızlı hayatımıza aldığımızı da görüyorüz. Instagram fotoğrafçısı kimliği ile karşımıza çıkan bu insanlar takipçi sayıları ile ciddi bir beğeni sayısına ulaşıyorlar, ancak zaman içinde bu popülerlik profesyonel fotoğrafçılar arasında bir tartışmanın başlamasına neden oldu.

Öncelikli olarak konular Instagram’da çekilen fotoğrafların gerçekten fotoğraf olup olmadığı idi, ardından konular fotoğrafların sanatsal değerleri ve telefonla çekilmiş bir fotoğrafın sanatsal bir değeri olup olamayacağı oldu. Fakat bütün bunlar tartışılırken geçen zaman içinde, Instagram fotoğrafçılığı diye bir meslek de oluşmaya başladı ve popüler Instagram kullanıcıları bu popülerliği bir pazarlama ortamı olarak kullanmaya ve bu ortamdan para kazanmaya başladılar. Fakat bunlar yaşanmaya devam ederken, günümüzde yaşayan ve fotoğraf sanatçısı kimliği ile tanınmış, profesyonel makina ve ekipmanlar ile uzun süreler boyunca bir fikrin veya hikayenin peşinden farklı yerlerde çekimler yapan, sergiler açan ve çektiği fotoğrafları yüksek fiyatlara satarak geçimi sağlayan, yerel veya uluslararası üne sahip sanatçılar da, sosyal medyanın gücüne inanarak, Instagram’a katılmış ve buradan paylaşımlarda bulunuyorlar.

Steve McCurry bu noktada güzel bir örnek olabilir, çoğu insan kendisini isim olarak bilmese de, National Geographic dergisinin kapağındaki yeşil gözlü Afgan kızını bilmeyen yoktur. Kendisi günümüzde halen fotoğrafçılık yapmaya devam etmekle birlikte Instagram’da @stevemccurryofficial ismi ile fotoğraflarının bazılarını paylaşmakta ve böylece kendisini çektiği fotoğraflarının bir kısmı ile daha büyük bir kitleye kendini tanıtmaya çalışıyor. Aynı zamanda günümüz kadın fotoğrafçılarından Ami Vitale’de Instagram’ı kullanan fotoğraf sanatçılarından biri olarak, Instagram’ı oldukça aktif bir şekilde kullandığını söylemek mümkün.

Amerika Birleşik Devletleri başkanı Barrack Obama’nın baş fotoğrafçısı Pete Souza ise hesabını çektiği fotoğrafları paylaşmak için kullanırken, aynı zamanda bizlere Obama hakkında günlük bir belgesel fotoğrafçılığı da yapmış oluyor. Aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün baş fotoğrafçısı Mehmet Demirci ise Instagram hesabında hem kişisel çektiği fotoğraflara hem de Abdullah Gül’ün cumhurbaşkanlığı döneminde çektiği fotoğraflara yer veriyor.

Bu noktada Koç Üniversitesin’de Fotoğraf hocası ve fotoğraf sanatçısı Laleper Aytek Instagram’ın profesyonel fotoğrafçıların Instagram hakkındaki genel görüşlerini ve kendi profesyonel bir görüşlerini bizimle paylaşıyor. Laleper Aytek 1960 yılında İstanbul’da doğmuş, Boğaziçi Üniversitesi mezunu, bir çok başarılı işte çalışmış ve günümüzde profesyonel fotoğraf sanatçılığı kimliğinin yanı sıra Koç Üniversitesi’nde de fotoğrafçılık dersleri vermekte. Genel olarak baktığımızda diğer fotoğraf sanatçılarının aksine Laleper Aytek Instagram hesabını, işleri için bir pazarlama ortamı olarak kullanmak yerine, kendi kişisel hesabı olarak kullanıyor. Paylaştığı fotoğraflarını kendi cep telefonundan çekiyor olmasına rağmen, tarz olarak yine profesyonel yönelimlerini takip ediyor, ancak sergilerinden fotoğrafları veya DSLR’ı ile çektiği fotoğrafları paylaşmıyor.

Aslında örnekleri kişisel hesaplar dışında paylaşım yapan kolektif gruplar ile de genişletmek mümkün, bu noktada Türkiye’den bir fotoğrafçılık grubu olan Mahzen Photos, bünyesinde bir çok profesyonel fotoğrafçıyı barındırıyor. Kendilerini ise şu şekilde tanımlıyorlar; Zamana tanıklık etme ve toplumsal bilincin oluşması açısından, fotoğrafın önemli bir güce sahip olduğu düşüncesiyle, belgesel alanında üretim yapan kolektif bir fotoğraf oluşumudur. Bu grup aynı zamanda Instagram’da da aktif olarak paylaşım yapan bir grup. Bir başka örnek ise Amerika’da 1947 yılında kurulmuş Magnum Photos. Magnum Photos ise daha ziyade bir fotoğraf ajansı, üyelerinin fotoğraflarından oluşan kitaplar yapıyor, fotoğrafların edisyonlu hallerini bastırıyor ve satıyorlar. Magnum Photos’un onaylanmış bir Instagram hesabı bulunmasa da varolan hesabında, gerek günümüzde gerek ise geçmişte üyeliği bulunan fotoğrafçıların fotoğraflarından paylaşımlar bulmak mümkün. Bu hesapta üyelere ait fotoğraflar bir sergi hazırlanırmışçasına özenli bir şekilde derleniyor ve Instagram’da paylaşılıyor.

Genel olarak bakıldığı zaman, profesyonel olarak fotoğrafçılık yapmakta olan insanlar Instagram hesaplarını, fotoğraflarını paylaştıkları bir ortam olarak kullanıyorlar, bazı fotoğrafçılar, örneğin; Ellen Von Unwerth sadece kendi çektiği fotoğrafları paylaşmanın yanı sıra, hesabını reklam amaçlı olarak da kullanıyor. Bir kısmı profesyonel işlerinden örnekler paylaşırken, bir diğer kısmı ise bu hesapları günlük hayatlarından kesitleri akıllı telefonlarından çektikleri fotoğraflar ile belgeliyor ve tanıyan takipçilerine kendilerini hatırlatıyorlar.