Transparante Overheid


Open Overheid is een initiatief van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Naar aanleiding hiervan heeft de Nederlandse overheid ook de discussie gestart over de mogelijkheden. Mensen verwachten transparantie over het beleid en ook verantwoording van afwegingen, keuzes en resultaten. Relevantie informatie moet actiever openbaar gemaakt worden. Het idee is dat we dan een verbetering van het openbaar bestuur en publieke dienstverlening krijgen en dat we meer zicht hebben op het functioneren van de overheid.

“In tijden van crisis is communicatie extra belangrijk: de overheid zal extern en intern meer rekenschap moeten afleggen.” frankwatching

Communicatieprofessionals vinden het het belangrijk om zowel vooraf als achteraf verantwoording af te leggen over het communicatiebeleid. Omdat alles wat een organisatie doet door digitalisering snel zichtbaar is. Je wordt direct afgestraft als je niet beloofd wat je doet.

Het de trend bestaat pas kort. De Open Government Programme (OGP) werd in 2011 gelanceerd. Sinds toen zijn ze van 8 landen gegroeid naar 65 deelnemende landen. Bijna alle Europese landen, opvallenderwijs Duitsland niet, doen mee. Maar Niet alleen westerse landen ook landen zoals Tanzania, Mongolië, Azerbeidzjan, Zuid-Korea doen mee. Inmiddels heeft (OGP) op 24 september 2014 een animatie online gezet op youtube:

Hoe ziet de toekomst eruit van deze trend? De OGP lanceert in 2015 een nieuw strategisch plan van vier jaar (2015–2018). Bij sommige overheden moeten bepaalde dingen zo fundamenteel veranderen dat het meer een lange termijn uitdaging word. Het plan moet helpen om overheden transparanter te maken en ze hopen dat in ieder geval één a twee derde van de landen erin zal slagen. OGP blijft ambitieus en heeft een lange termijn visie om overheden de juiste hulp te bieden in het hervormen.

Even terug naar ons eigen kikkerland. Veel informatie wordt pas op verzoek openbaar gemaakt via de Wet Openbaarheid van Bestuur een WoB-verzoek. In de toekomst moet dat anders. In een rapport dat te downloaden is op de website van de Rijksoverheid staat dat RTL Nieuws-hoofdredacteur Klein zegt:

“Een proactieve overheid geeft tijdig inzicht in de feiten en meningen, is veel opener en transparanter, en licht vooral meer toe over het besluitvormingsproces en de overwegingen. Geef gewoon antwoord op vragen die we stellen. En dan helder geformuleerd. Wij krijgen nu vooral de feiten als ze politiek opportuun zijn. Zo niet? Dan moeten we veel te vaak via een Wob­verzoek proberen de informatie te krijgen. Bijvoorbeeld in de koopkrachtdiscussie rond het Regeerakkoord. Terwijl die informatie er gewoon is en iedereen dat weet. Waarom zo krampachtig? Praktisch punt is dat er te weinig capaciteit is vrijgemaakt binnen de overheid om werkelijk werk te maken van openbaarheid en Wob.”

De raad voor het openbaar bestuur heeft in september 2012 een document geschreven ‘Gij zult openbaar maken’. Waarin beschreven wordt hoe we ‘Naar een volwassen omgang met overheidsinformatie’ kunnen. Zij hebben een aantal aanbevelingen voor de toekomst.

  1. De Raad meent dat actieve openbaarheid, veel meer dat nu het geval is, het algemene vertrekpunt moet zijn in het communicatiebeleid van de overheid.
  2. Om dit te kunnen realiseren beveelt de Raad aan om de regels over openbaarheid naar burgers aan te passen en een wet op overheidscommunicatie op te stellen die de huidige Wet openbaarheid van bestuur (Wob) moet vervangen.
  3. Overheidsinformatie moet ook online beter toegankelijk worden gemaakt.
  4. Bestuurders, volksvertegenwoordigers en ambtenaren moeten meer open en minder krampachtig leren omgaan met het verstrekken van overheidsinformatie.

Naast transparantie zijn er meer argumenten voor open data. Volgens eurocommissaris Kroes is data meer waard wanneer je het weggeeft. Met die gegevens kunnen marktpartijen nieuwe services en producten ontwikkelen en ontstaan bruikbare nieuwe toepassingen. De website omgevingsalert.nl is een goed voorbeeld bovendien een winnaar van de nationale app-prijs 2013. Er is een data portaal van de overheid waar nu waterhoogte gegevens van Rijkswaterstaat op staan en ook alle elektrische auto oplaadpunten in de gemeente Utrecht. Deze data sets zijn bronnen van onbewerkte overheidsdata waar geen auteursrechten of andere rechten van derde op berusten. Het enige wat het nog ingewikkeld maakt is privacybescherming. Bescherming van persoonsgegevens of andere gevoelige gegevens kunnen op gespannen voet staan met het maken van informatie op maat.

Bronnen: