Rakine is our heart ❤

#saveRakine

ကြၽန္ေတာ္ တို႔ က ဘာသာေရးအစြန္းေရာက္ တာမ်ဳိးလည္း လက္မခံသလို၊ ဘာသာေရးအစြန္းေရာက္သူ ေတြကို မေထာက္ခံသလို၊ ဘာသာမဲ့ေတြ နဲ႔လည္း ၿငိမ္းခၽမ္းစြာ အတူတကြေနထိုင္ႏိုင္ပါတယ္။

အႏွစ္ ၂၅ ေလာက္ ပန္းဘဲတန္း မွာႀကီးပ်င္းခဲ့တာ သူငယ္ခ်င္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား က ဘာသာျခားပါ။

အတူတူမနက္အေစာႀကီးထၿပီး ဝါေ႐ွာင္ဖို႔မနက္စာ ၃နာရီေလာက္ထစားတယ္။ အတူေန ၊ အတူအိပ္တယ္။ မဂိုလမ္း ဗလီ အတူတူတက္တယ္

တနဂၤေႏြေန႔ ဘုရားေက်ာင္းတက္တယ္။ အတူတူသြားတယ္။ ဝတ္ျပဳတယ္။

ဥပုဒ္ေန႔ အ႐ုဏ္ဆြမ္းခံတယ္ ။ လိုအပ္တာ ညပိုင္းသူတို႔လာကူညီတယ္။ ဆြမ္းခ်က္ဓမၼာ႐ုံ မွာ အဖိတ္ေန႔ည ဆို ေပ်ာ္လိုက္တာဗ်ာ။

အၾကမ္းဖက္သမား ေတြဆို ဘယ္ဘာသာ ကိုးကြယ္သူ မဆို စကားေတာင္ဖက္မေျပာခ်င္ပါဘူး။

ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ Marawi မွာ အၾကမ္းဖက္သမားေတြ ၿမိဳ႕ကိုသိမ္းထားတယ္။ အခု ဖိလစ္ပိုင္ သမၼတ ကိုယ္တိုင္ ေလေၾကာင္းကေန ဗုံးမိုးရြာခ်တာ ကိုေတာ့ genocide ဆိုတဲ့စကားလုံး တစ္လုံး မသုံးၾကပါ။

https://youtu.be/VuvUkunVP2A

ကြၽန္ေတာ္တို႔ တိုင္းျပည္ အေနာက္ဘက္တျခမ္းလုံး ျဖစ္တဲ့ ရခိုင္ဟာ ကြၽန္ေတာ္ တို႔ ျပည္ေထာင္စု သမၼတ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရဲ႕ အေရးအပါဆုံး ျဖစ္ေတာ့မွာေလ။ ရခိုင္ျပည္နယ္ဟာ ကိုယ္ပိုင္ ယဥ္ေက်းမႈ ၊ စာေပ ၊ စကား ၊ လူမ်ဳိး ႐ွိခဲ့သလို ၊ အဖိုးမျဖတ္ႏိုင္တဲ့ သဘာဝ သယံဇာတေပါႂကြယ္ဝ မႈ ကလည္း အျခားေသာ ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ မ်က္စိၾကစရာျဖစ္လာခ့ဲတာေပါ့။ ရခိုင္ ကမ္းလြန္သဘာဝ ထြက္႐ွိမႈကလည္း ေရနံထြက္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြက မ်က္ေစာင္းထိုးစရာျဖစ္လာသလို ၊ ရခိုင္ေရနက္ဆိပ္ကမ္း စီမံကိန္းေတြျဖစ္တဲ့
 
၁။ သံတဲြ ဆိပ္ကမ္း
၂။ စစ္ေတြဆိပ္ကမ္း ႏွင့္
၃။ ေက်ာက္ျဖဴ ဆိပ္ကမ္း ေတြ ကလည္း အေ႐ွ႕ေတာင္အာ႐ွမွာ အေရးပါတဲ့ ဆိပ္ကမ္းေတြျဖစ္လာေတာ့မွာ ဆိုေတာ့ မ်က္စိၾကစရာ ၊ လိုခ်င္စရာေတြေပါ့။

Source: http://www.mpa.gov.mm/rakhine-state-port

ရခိုင္လူမ်ိဳး ႏွင့္ ရခိုင္ ျပည္နယ္အေၾကာင္း အေထြေထြ ဗဟုသုတ အနည္းငယ္ မိတ္ဆက္ေပးပါရေစ။

Sources: Wikipedia (myanmar version)

ရခိုင္ဘုရင္
==========
ရခိုင္ျပည္နယ္ သည္ ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔ အစဥ္တစ္စိုက္ ေနထိုင္ေသာ ျပည္နယ္ျဖစ္ၿပီး ျမန္မာနိုင္ငံ၏ အေနာက္ပိုင္းတြင္ တည္ရွိသည္။ ေရွးအခါက ရခိုင္ဘုရင္မ်ား အုပ္စိုးရာ တိုင္းျပည္နိုင္ငံ ျဖစ္ခဲ့၏။ ေအဒီ ၁၅ ရာစုမွ ၁၇ ရာစုအတြင္း ေရွးရခိုင္ဘုရင္မ်ားသည္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နိုင္ငံ စစ္တေကာင္းေဒသႏွင့္ အိႏၵိယနိုင္ငံ ႀတိပူရေဒသတို႔ကို လက္ေအာက္ခံ အျဖစ္ သိမ္းသြင္းနိုင္ခဲ့သည္။ ရခိုင္ဘုရင္မ်ား တန္ခိုး အထြတ္အထိပ္သို႔ ေရာက္ရွိစဥ္ ရခိုင္ဘုရင့္နိုင္ငံ၏ အက်ယ္အဝန္းသည္ ယခု ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နိုင္ငံ၊ ဒါကာၿမိဳ႕ေတာ္မွ ေမာ္လၿမိဳင္ ပင္လယ္ ကမ္းရိုးတန္း တစ္ေလၽွာက္ က်ယ္ျပန႔္ခဲ့သည္။ ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔၏ မူရင္း ရခိုင္ျပည္ သည္ ဘဂၤလားနယ္စပ္ နတ္ျမစ္ဝမွ ေမာ္တင္စြန္း (ယခု ဧရာဝတီတိုင္းနယ္ေျမ) အထိ ရွည္လ်ားေသာ ရခိုင္ကမ္းရိုးတန္းေဒသ ျဖစ္သည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ လူမ်ဳိးဘာသာ ၊အက်ယ္အဝန္း ႏွင့္ တိုင္းရင္းသား
===============================
ရခိုင္ျပည္နယ္ သည္ ကမ္း႐ုိးတန္း ျပည္နယ္ျဖစ္ၿပီး ဧရိယာ ၃၆၇၈၀ ကီလိုမီတာ ² (ဆကြဲရား)႐ွိၿပီး ၊ ဗုဒၶဘာသာ ၊ ခရစ္ယာန္ဘာသာ ၊ အစၥလာမ္ ဘာသာ ႏွင့္ ဟိနၵဴ ဘာသာကိုးကြယ္ေသာ ရခိုင္ ၊ ခ်င္း ၊ ၿမိဳ ၊ ခမီ ႏွင့္ သက္ လူမ်ဴိးတို႔ စုစုေပါင္း ၃၈၃၆၀၀၀ ေယာက္ခန့္ ေနထိုင္ၾကၿပီး ၊ ၿမိဳ႕ေတာ္ မွာ စစ္ေတြျမိ်ဳ႕ ျဖစ္ပါသည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္အလံ
==============

၁။ ေရွးေခတ္ကပင္ အသုံးျပဳခဲ့ေသာ ေအာင္လံ၏ အေျခခံအမွတ္အသားကို မူတည္ခဲ့ၾကပါသည္၊၊
၂။ ေခတ္အဆက္ဆက္က အသုံးျပဳခဲ့ေသာ ေအာင္လံ၊ ေကာင္းရွည္ေရအတြက္ႏွင့္ အခုေခတ္ကိုက္ညီေအာင္ အသုံးျပဳနိုင္ဖို႔အတြက္ မူလအတိုင္းအတာကိုမွီၿပီး အခ်ိဳးအစားအလိုက္ ျပဳျပင္ခဲ့ၾကသည္။ မူလအတိုင္းအတာ အခ်ိဳးအစားမွာ အလ်ား ကိုးေတာင္ အနံ ေျခာက္ေတာင္ ျဖစ္ပါသည္။
၃။ ေအာင္လံ၏ အေရာင္အဆင္းကို မူလေရာင္စုံအတိုင္း အတည္ျပဳခဲ့ၾကပါသည္။ မူလေရာင္စဥ္ အဆင္းမွာ ျဖဴေရာင္ထက္ဝက္ႏွင့္ အနီေရာင္ထက္ဝက္ျဖစ္သည္။ အေပၚပိုင္းထက္ဝက္မွာ အျဖဴေရာင္ျဖစ္ၿပီး ေအာက္ပိုင္းထက္ဝက္မွာ အနီေရာင္ျဖစ္ပါသည္။
၄။ အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆိုခ်က္မွာ အေပၚပိုင္းအျဖဴေရာင္သည္ ရခိုင္အမ်ိဳးသားတို႔၏ ျဖဴစင္ေရးစိတ္ဓါတ္ရွိျခင္း၊ အမ်ိဳးသီလႏွစ္ဌာနကို ေစာင့္ထိန္းျခင္း၊ ျဖဴစင္ေျဖာင့္မတ္ေရး စိတ္ရွိျခင္းႏွင့္ ျဖဴစင္တည္ၾကည္ေစာင့္ထိန္းအပ္ေရး ကိုယ္က်င့္တရားရွိျခင္းမ်ား ျဖစ္သည္။ အနီေရာင္၏ သေဘာမွာ ရဲရင့္တည္ၾကည္ေရး သတၱိႏွင့္ ခိုင္ခံ့တည္ၾကည္ေရး ဇာတိေသြး၊ ဇာတိမာန္ ရွိျခင္းမ်ားကို ေဖာ္ေဆာင္ပါသည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ ၏ တံဆိပ္ ႏွင့္ ဒဂၤါး
==================

ရခိုင္လူမ်ိဳးမ်ား သုံးစြဲခဲ့ေသာ ေဝသာလီေခတ္ ရခိုင္ဒဂၤါး၏ ပန္းဖက္ပုံကို အေျခခံေဖာ္ျပထားသည္။ ေဝသာလီေခတ္ ရခိုင္းဒဂၤါးကို သတ္မွတ္ေဖာ္ျပရျခင္းမွာ ရခိုင္လူမ်ိဳးမ်ား၏ ေပၚလြင္ထင္ရွားေရး၊ အႏုပညာ ဓနဥစၥာ ႂကြယ္ဝျခင္းႏွင့္ ေရွးပေဝသဏီကပင္ ယဥ္ေက်းမွုထြန္းကားခဲ့ျခင္းကို ရည္ညႊန္းေဖာ္ထုတ္လို၍ ျဖစ္သည္။ ထိုေဝသာလီေခတ္ ဒဂၤါးကို သဇင္ပန္းေခြ ႏွစ္ခက္ျဖင့္ ၿခံရံထားပါသည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ တံဆိပ္၏ အေပၚထိပ္တြင္ ၾကယ္ျဖဴတစ္ပြင့္၊ ေအာက္ဖက္တြင္ "ရခိုင္ျပည္နယ္"ဟု ေရးသာေဖာ္ျပထားၿပီး သဇင္ပန္းေခြႏွစ္ခက္ျဖင့္ ၿခံရံထားပါသည္။

ရခိုင္ စာေပ
====================
ရခိုင္ စာေပသည္ ဓညဝတီေခတ္ (ေအဒီ တစ္ရာစု) ခန႔္ကပင္ စတင္ ထြန္းကားခဲ့ေၾကာင္း၊ အေထာက္အထားေတြ႕ရသည္။ ဓညဝတီ ၿမိဳ႕ေဟာင္းအနီးမွ ေတာင္ေပါက္ႀကီးေက်ာက္စာတြင္ အေသာကေခတ္က အသုံးျပဳခဲ့ေသာ ျဗဟၼီအေရးအသားျဖင့္ ေရးထိုးထားသည္ကိုေတြ႕ရသည္။

ထို႔အျပင္ ျဗဟၼီအကၡရာ အေရးသား စာတန္းပါ ဗိုက္ပူဘုရား ေက်ာက္စာသည္လည္း ဓည၀တီေခတ္ ရခိုင္စာေပ ထြန္းကားမွု၏ သက္ေသ ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ေဝသာလီေခတ္ (ေအဒီ ေလးရာစုမွ ဆယ္ရာစု) တြင္ ရခိုင္စာေပ ထြန္းကားမွုသည္ က်ယ္ျပန႔္ခဲ့ပါသည္။ ေအဒီ ေျခာက္ရာစု ဂုပၸတ အကၡရာ ျဖင့္ ေရးထိုးထားေသာ ေယဓမၼာ ရခိုင္ေက်ာက္စာမ်ားစြာကို ဤေခတ္တြင္ ေတြ႕ရသည္။

ေဝသာလီေခတ္၏ အထင္ရွားဆုံး ေက်ာက္စာမွာ ေအဒီ ၇၂၉ တြင္ ေရးထိုးေသာ အာနႏၵစျႏၵမင္း ေက်ာက္စာျဖစ္သည္။ ထိုေက်ာက္စာတြင္ ရခိုင္ မင္းဆက္မ်ားကို ဂါထာ ၆၅ ဂါထာျဖင့္ ေရးထိုးထားသည္။ ထိုသို႔ မင္းစဥ္မင္းဆက္မ်ားကို အစအဆုံးမွတ္တမ္း တင္ထားသည့္ ေက်ာက္စာမ်ိဳးမွာ ျမန္မာျပည္တြင္သာမက အိႏၵိယျပည္တြင္ပါ အေစာဆုံးဟု သိရသည္။ ေဝသာလီေခတ္တြင္ ေက်ာက္စာမ်ားသာမက ေမာ္ကြန္းလကၤာ၊ သၽႊန္းလိုက္ရတု၊ စသည့္ ရတုကဗ်ာမ်ား ထြန္းကားခဲ့သည္။

အမတ္ႀကီး ေမဓပညာေရးသားသည့္ ေမဓပညာ ေမာ္ကြန္းလကၤာမွာ ေဝသာလီေခတ္ လက္ရာဟု ထင္ရွားသည္။ ေလးၿမိဳ႕ေခတ္ (ေအဒီ ၁၁ ရာစု ၁၅ ရာစု) တြင္ ေက်ာက္စာအေရးအသားမ်ားမ်ားႏွင့္ အတူ ကဗ်ာစာေပမ်ားလည္း ထြန္းကားသည္။ ဗ်ည္း ၃၃ လုံးလကၤာမွာ ေလးၿမိဳ႕ေခတ္တြင္ ေပၚထြန္းခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး၊ ျမန္မာစာေပတြင္ ထင္ရွားသည့္ ေလာကသာရပ်ိဳ႕ကို ရခိုင္သူျမတ္က ေလးၿမိဳ႕ေခတ္တြင္ ေရးသားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ေလးၿမိဳ႕ေခတ္ ရခိုင္ေက်ာက္စာမ်ားအနက္ ေလာင္းၾကက္ေတာင္ေမာ္ ေက်ာက္စာႏွင့္ မဟာထီး မီးေက်ာင္း႐ုပ္ ေက်ာက္စာတို႔မွာ ထင္ရွားသည္။ ေလာင္းၾကက္ေတာင္ေမာင္ ေက်ာက္စာသည္ အလ်ား ေပ ၃၀ ရွိၿပီး ျမန္မာျပည္တြင္ အႀကီးဆုံး ေက်ာက္စာ ျဖစ္သည္။ ေျမာက္ဦးေခတ္တြင္ ေရးစပ္သီကုံးခဲ့ေသာ ဘဒူမင္းညိဳ၏ ရခိုင္မင္းသမီးဧခ်င္း၊ နန္းတြင္းမိညိဳ၏ ကိုယ္ရည္ေသြးရတုႏွင့္ စာဆို ဥကၠာပ်ံ၏ ၁၂ လ ရာသီ ရတုတို႔မွာ ထင္ရွားသည္။

ေျမာက္ဦးေခတ္ ရခိုင္စာဆိုေတာ္ ဥကၠာပ်ံ၏-

ေအာက္အာကာဗြီ၊ ဝါေယာထြီ၍
ရီထက္ကားၿမီ၊ ၿမီထက္လီႏွင့္
ပထဝီဟု၊ ထူထု ႏွစ္သိန္း၊
ေလးေသာင္းကိန္းထက္၊ ရံသိန္းစၾကာဝဠာ
ညီစြာဝန္းလည္၊ ေက်ာက္တိတည္ကား

ဟူသည့္ မိုးဖြဲ႕ရတုသည္ ရခိုင္ဘာသာစကား၊ ရခိုင္သံ၊ ရခိုင္ကာရန္ ျဖင့္ ေရးဖြဲ႕ထားသည့္ ရခိုင္စာေပ ၏ အေကာင္းဆုံး သာဓက ျပယုဂ္ ျဖစ္သည္။

ရခိုင္ေဒသထြက္ကုန္ ႏွင့္ စီးပြားေရး

================

ဆန္စပါးစိုက္ပ်ိဳးေရး၊ ပင္လယ္ငါးဖမ္းလုပ္ငန္း ႏွင့္ ဝါး၊ ဓနိ အစရွိသည့္ သစ္ေတာထြက္ပစၥည္းေရာင္းဝယ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားရွိသည္။ ေဒသထြက္ကုန္မ်ားကို အိမ္နီးခ်င္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ နိုင္ငံ ႏွင့္ ျမန္မာနိုင္ငံအႏွံ တင္ပို႔ေရာင္းခ်သည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္၏ တြင္းထြက္မ်ား

===============

ရခိုင္ကမ္းလြန္တြင္ နာမည္ေက်ာ္ ျမန္မာ့သဘာဝဓါတ္ေငြ႕သိုက္မ်ား ရွိသည္။ရမ္းျဗဲကၽြန္း ႏွင့္ မိုးစည္ကၽြန္းတို႔တြင္ ေရနံအနည္းငယ္ထြက္သည္။ေတာင္ကုတ္ၿမိဳ႕နယ္ ေနပူေတာင္မွ စက်င္ေက်ာက္ ထြက္သည္။