Spelen en maken

Lose your head — The Fox Is Mine

Mijn vader woont in Hongarije. Hij en mijn moeder zijn uit elkaar gegaan toen ik drie was. In die tijd was er geen
sprake van dat de vader de voogdij zou krijgen, of zelfs co-ouderschap, dus ging ik met mijn moeder mee naar een andere stad en zag ik mijn vader alleen nog in de vakanties. Dit vond ik, herinner ik me, vooral heel zielig voor hem.

Als kind accepteer je de situatie zoals die komt. Je bekritiseert je ouders niet om hun keuzes, je steunt en houdt van ze. Onvoorwaardelijk. Om dit te kunnen volhouden creëer je als kind jouw eigen werkelijkheid en deal je met de omstandigheden… We doen dit, weet ik nu, simpelweg om te overleven. Sommige van deze coping mechanismen leiden tot persoonlijke kwaliteiten, levensdoelen zelfs. De andere kant, de valkuilen zal ik maar zeggen, kan je soms zelfs met therapie, coaching en yoga (bijvoorbeeld) nooit helemaal ontleren.

De recollectie aan mijn jonge jaren is er met veel schoonheid en bewondering. Door het kunstenaarschap van mijn beide ouders, groeide ik op in een omgeving waar kunst mij omgaf. Een technisch atelier van een toegepast vormgever en ontwerper, vol zorgzaam geordende gereedschappen voor metaal, hout en glas. De wereld van mijn moeder vol felle kleuren en zachte grondstoffen als vloeipapier, drukinkten, linnen, zijde en wol.

In dit universum groeide ik op, waar spelen en maken vanzelfsprekende dagelijkse activiteiten zijn. Beter nog, het is voor mijn ouders de enige manier van leven. Er ging geen dag voorbij zonder input van nieuwe kleuren, texturen, patronen, materialen in verschillende disciplines. Soms ervoer ik mijn kindertijd als eenzaam, omdat mijn ouders zich niet actief en communicatief met mij bezighielden en er weinig vriendjes/vriendinnetjes over de vloer kwamen. Mijn ouders waren aan het werk en ik mocht ze niet storen, maar ik was wel in dezelfde ruimte; het atelier, waar ik met dezelfde materialen mocht experimenteren. De gesprekken waren intern en fantastisch en de vrienden die ik had imaginair.

Wat voor mij vanzelfsprekend werd als dagbesteding, deze vrijheid en mogelijkheid tot spelen, kan ik nu heel erg respecteren. Mijn ouders misten misschien een pedagogisch en evident ouderlijk instinct, maar hebben door hun artisticiteit en dus hun vak een mogelijkheid voor mij gecreëerd, waar ik meer dan gemiddeld werd gestimuleerd om mijn creativiteit en fantasie te ontwikkelen.

Toen ik op school voor het eerst las over ‘flow’ (Csikszentmihalyi) dacht ik niet alleen ‘ah, dat herken ik uit eigen ervaring’, maar ik begreep eindelijk waarom mijn moeder, terwijl ze werkte aan een muurschildering, mij vergat eten te geven en mijn vader mij ondanks herhaaldelijk roepen niet hoorde.

De tijd dat creativiteit een competentie is geworden en innovativiteit een vaardigheid voor iedereen, komen we erachter dat de tijd-en taakefficiënte kantoorcultuur ons daar niet zal brengen. Met stress als gevolg.

We willen graag dat ie-de-reen meer verhalen gaat vertellen, gaat spelen omdat dit volledig vervult en ontspant en we weten nu dat maken ons in een creatieve staat brengt en verbindt met elkaar (Van Rosmalen), zeker als we de inzichten ook delen met elkaar.

Wat het goede nieuws is, is dat iedereen kan spelen.

Ik ben ervan overtuigd en dankbaar voor het feit dat ik zo vanzelfsprekend ben gaan vinden dat ik maak en dus speel om tot mijn kern te komen. Om te onderzoeken hoe ik me voel, om dingen op te lossen, om te ontwerpen met en voor studenten. Zelfs tijdens onderzoek, is het spelen door doen, maken en vertellen voor mij een onderdeel van een educatief programma. Wat ik leuk vind, is dat men het vaak niet beseft wanneer ze aan het spelen zijn. De vreugde en het gevoel van verbinding met anderen voelen ze wel en deze gaat als vanzelfsprekend gepaard met welk doel je ook stelt.

Alice speelt met haar leven in Wonderland, waardoor ze zichzelf opnieuw uitvindt. Mijn wens is het ruimte scheppen om de mogelijkheid te hebben on onze werkelijkheid te zien ontwikkelen.

Als educator denk ik eigenlijk non-stop na over elementen en concepten van leren. Hierbij blik ik veel terug op mijn eigen ervaringen. Een kind dat opgroeide als migrant tussen twee culturen met moeilijke schoolervaringen. Liefde en wijsheid vond ik in de kunsten waarbij ik de vanzelfsprekendheid betreft mijn eigen creatieve en artistieke vaardigheden lang niet altijd als een kwaliteit kon presenteren. Met de tijd heb ik een fanatieke missie op in het gebied van educatie ontwikkeld, wat ik na jaren kan duiden als mijn eigen behoefte tijdens mijn ontwikkeling aan oprechte aandacht en interesse en sturing op kwaliteiten en waarden. Ik ben intensief nieuwsgierig naar hoe we in elkaar zitten en hoe we betere en gelukkigere mensen worden, om studenten, jongeren en mijn dochters te kunnen begeleiden hun autonomie te vinden in de complexe levens die zij leiden.

Volgens mij is er niet een manier van goede opvoeding, geen eenduidige richtlijn voor goede educatie en geen enkel advies dat voor iedereen geldt. Maken, spelen, verhalen vertellen en in dialoog gaan met elkaar verbindt ons.

Daniella Hefter

Artist and education innovator. Always looking for insight, questioning, researching art, culture, education and growth. Writing as a form of investigation.

Artist and education innovator. Always looking for insight, questioning, researching art, culture, education and growth. Writing as a form of investigation.