Eén van mijn favoriete tweets die ooit de wereld in is gestuurd, staat op conto van De Droomfabriek: “er zijn geen fouten, alleen maar variaties”. Het zijn die variaties in de dingen die we doen als mensen die veranderprocessen zo complex en uitdagend maken. Terwijl we onszelf tegelijkertijd zo enorm voor de gek houden. Met de illusie van het in één keer vlekkeloos veranderen op basis van een strakke planning.
Laten we daarmee stoppen en beseffen dat ook veranderprocessen net zo vol zitten met variatie als het snoer van je oordopjes.
Kink in de kabel
Maandag 3 maart 2014 was de enthousiaste, jonge wetenschapper Diederik Jekel te gast bij De Wereld Draait Door. Hij sprak daar onder andere over entropie, oftewel, de wetenschap over de mate van wanorde en chaos. Jekel pakte het snoertje van zijn koptelefoon en legde de idee achter entropie prachtig uit: “D’r is één manier waarop het koptelefoontje níet in de knoop kan zijn, namelijk gewoon dat ie recht is. Maar als ik er nou eens een knoop in maak, dan kan ik die hier hebben en ik kan ‘m ook hier hebben”. Om af te sluiten met de conclusie dat je oneindig veel meer variaties hebt om te komen tot een snoer dat in de knoop ligt. Oneindig veel variaties om tot een ander resultaat te komen dan je van tevoren had gehoopt.
In organisaties denken we ook dat de wereld een recht snoertje is als we een veranderproces plannen of managen. We hopen op een veranderproces dat perfect van A naar B loopt. De wijze les voor jou en mij, als simpele ziel in een organisatie die graag haar verandering tot een succes maakt? De grootste weerstand creëren we zelf. Omdat we allemaal (onbewust!) oneindig veel variëren in wat we doen.
Zes variaties
Uit alle macht proberen we in organisaties ook vol te houden dat ons veranderproces een recht koptelefoonsnoertje is. Terwijl we de hele dag door samen er op los variëren: een leidinggevende die op de hei beloofde ondernemerschap toe te juichen maar je op de werkvloer toch aan alle kanten aan het lijntje houdt, een medewerker die maandag aangaf enthousiast te zijn over de nieuwe strategie maar dinsdag tegen zijn collega’s moppert dat het weer zo nodig anders moet, die ene klant die toch andere wensen had dan uit het marktonderzoek naar voren kwam. Allemaal net even anders dan van tevoren gehoopt en verwacht.
Het goede nieuws is dat we veel bewuster kunnen omgaan met waar die variatie zit.
Zoals ik in mijn vorige artikel al heb aangegeven, speelt verander bewustzijn zich af rondom Context, Actie en Resultaat. Het is langs deze lijnen waar je de variaties kunt onderkennen — en terug kunt brengen tot de zes meest essentiële variaties. Variaties op het streven naar continu volledig bewustzijn van context, actie of resultaat.
In onderstaand figuur zijn deze zes meest essentiële variaties weergegeven:
Ga nu eens bij je eigen veranderproces na:
- Wie van de zes: welke van de zes variaties is het meest op jou (of jouw organisatie) van toepassing? Ligt het aan context, actie of resultaat?
- Bewustzijn: Hoe bewust kijk je (of durf je te kijken) naar de variaties in je veranderproces? Of doe je vaak net alsof het snoertje van je koptelefoon toch recht is?
- Omgekeerd oplossen: heb je momenten beleefd waar de oplossing voor een probleem juist lag in variaties, verrassingen, experimenten die je van tevoren niet had bedacht?
Email me when Daniël Wolfs publishes or recommends stories