Rik Wouters’ werken brachten kleur in zijn donkere leven

Onder meer in ‘Herfst’ komt het fauvisme van Rik Wouters duidelijk naar boven.

BRUSSEL — Een jaar na Rik Wouters’ honderdste sterfdatum zijn de kunstliefhebbers nog steeds niet uitgevierd. In het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Brussel loopt namelijk nog een retrospectieve van de fauvist. Dit keer ook met werken uit het Antwerpse KMSK. Door die samenwerking, en door zeldzame bruiklenen uit privécollecties, onderscheidt deze tentoonstelling zich van de voorgaande. Daarnaast krijgen de bezoekers door de brede collectie een nog beter beeld over het leven van Wouters.

Omdat Wouters zo goed momenten kon vastleggen profileert hij zich als snapchatter van de 20ste eeuw.

De locatie van de retrospectieve is een voor de hand liggende keuze, maar heeft ook een symbolische betekenis. Het museum vormde voor Wouters namelijk een bron van inspiratie. Dat Brussel hem na aan het hart lag, wordt al snel duidelijk in de eerste ruimte. Daar wordt namelijk een soort biografie van Wouters voorgesteld. Enkele werken uit zijn leven worden op chronologische volgorde weergegeven. Er komen ook elementen aan bod die misschien nieuw kunnen zijn voor de museumgangers. Zo komt men bijvoorbeeld te weten dat Wouters naast de decors, ook de affiches van Klein Duimpje schilderde. Al snel wordt duidelijk dat Wouters van alle markten thuis was.

Familiemens

In die biografie blijkt ook dat Wouters veel belang hechtte aan zijn naaste omgeving. Op het merendeel van zijn werken is zijn vrouw en muze Nel afgebeeld. Maar naast haar krijgen onder andere ook zijn vader en hond Punch een plaats in zijn grote collectie. Wouters’ moeder is minder aanwezig. Dat komt omdat ze stierf toen hij zes jaar was.

In een volgende zaal komen de topstukken en bekendere werken van Wouters aan bod. Daar vallen vooral de kleuren op, en komt het fauvisme dus pas echt naar boven. Het zotte geweld, een van zijn bekendste beelden, krijgt een terechte centrale plaats in het museum. Wanneer je naar het imposante bronzen beeld kijkt wordt al snel duidelijk waarom Wouters er vijf jaar aan heeft gewerkt.

Snapchat

De audioguide geeft bij bepaalde kunstwerken meer uitleg.

Ook minder bekende beelden zoals Dromerij passeren de revue. Dat beeld is wat ongewoon door Nels contraposthouding. Gelukkig is de audioguide er dan om meer uitleg te geven. Door een warme stem wordt de pose uitgelegd: ‘Nel was ziek. Daarom kon ze haar armen niet lang in een bepaalde houding houden en liet ze ze hangen.’

Naast zijn vertrouwde muze Nel was Wouters zeker niet bang om anderen af te beelden. Hij maakte onder meer een beeld van zijn collega-kunstenaar Ensor. Ook een sculptuur van Lévy, de man die Wouters in contact bracht met zijn inspiratiebron Cézanne, vervult de collectie. Dat Wouters erg goed was in het beeldhouwen blijkt onder andere ook uit zijn werk Kwijlende baby. Daar wordt duidelijk dat Wouters als geen ander het moment kon vastleggen, en zich zo een beetje profileert als snapchatter van de vroege 20ste eeuw.

Alles voor de kunst

In zijn zelfportret met oogkapje zie je duidelijk het schrijnende verschil in levensvreugde in vergelijking met zelfportretten uit zijn betere jaren.

De tiental laatst gedemonstreerde werken dragen vooral een emotionele waarde met zich mee. In zijn laatste jaren leed Wouters aan kaakkanker. Een oog moest weggehaald worden. Alsof dat niet erg genoeg was kreeg hij ook last van zijn andere oog. Ondanks zijn slechte gezondheidstoestand bleef hij schilderen. Een van de laatste werken is zijn zelfportret met oogkapje. Als bezoeker zie je duidelijk het schrijnende verschil in levensvreugde in vergelijking met zelfportretten uit zijn betere jaren. Toch geeft Wouters ons hier onbewust een boodschap mee: doe wat je graag doet, wat er ook gebeurt.

De echte kunstliefhebbers kunnen in het museum naast boeken en andere souvenirs ook Nels bekende jurk kopen.

Diegenen die onder de indruk zijn van Wouters’ uitgebreide collectie kunnen aan het einde van de expositie een replica kopen van de bekende witte jurk met rode strepen die Nel dikwijls droeg. Hierdoor kunnen de vrouwen thuis in de huid van Nel kruipen. Al zullen ze zich niet zo goed kunnen laten begluren zoals Nel dat kon, en zullen hun partners hen niet zo goed kunnen afbeelden zoals Wouters dat kon.

David Panis

Like what you read? Give David Panis a round of applause.

From a quick cheer to a standing ovation, clap to show how much you enjoyed this story.