Kahneman & Tversky’nin Davranışsal Finans üzerine çalışmaları

Daniel Kahneman ve Amos Tversky, deneysel psikoloji çalışmaları yapan iki bilim adamı. Bu iki psikoloğu, finans alanı ile bağdaştıran şey ise şüphesiz 1979 yılında Econometrica’da yayınladıkları, “Prospect theory: An analysis of decisions under risk” isimli makaleleri. Aslında daha öncede 1973'de 2 adet, 1974 yılında 1 adet beraber yayınladıkları makale, yatırım alanındaki davranışları incelediler. Ancak 79 yılındaki Prospect Theory (Türkçeye “Beklenti Teorisi” diye çevrilmiştir) bu alandaki milat sayılacak çalışmalardan bir tanesi. Kahneman 2002 senesine Nobel Ekonomi Ödülü almasını sağlayacak olan çalışmalar, davranışsal iktisat teorilerine dayanıyor.

Peki davranışsallık nedir? Ekonomi bilimi ve bileşenleri rasyonel kararlar aldıklarını biliyoruz. Ancak rasyonel olmayan-olamayan yatırımcılar, bu rasyonellik kavramını biraz değiştiriyor ve özellikle yatırım yaparken gidişat tamamen değişiyor. İrrasyonel davranışlar daha büyük belirsizlikler doğurur: Ve belirsizlikler ise ileri yönlü bir prediction yapılamamasına sebep olur.

Prospect Theory (1979) içerisindeki bir örneği yorumlayıp devam edelim:

  1. Soru: iki seçenek var ve birini seçin.

a) 10,000 TL kaybedeceksiniz.

b) Bir bozuk para atacağız; tura gelirse hiç bir şey kaybetmeyeceksiniz, yazı gelir ise 30,000 TL kaybedeceksiniz.

2. Soru: iki seçenek var ve birini seçin.

a) 10,000 TL kazanacaksınız.

b) Bir bozuk para atacağız; tura gelirse hiç bir şey kazanmayacaksınız, yazı gelirse 30,000 TL kazanacaksınız.

Kahneman ve Tversky inceledikleri deneklerin 1. soruda b şıkkını, 2. soruda ise direkt olarak a şıkkına yöneldiklerini gözlemlemişlerdir. Denekler kaybetmemek için daha fazla risk alabiliyor, ancak potansiyel kazanımlarını kesinleştirmek istiyorlar. Burada şu yoruma dikkat etmeliyiz ki; rasyonel davranış ile yola çıkan yatırımcılar, negatif bir eğilimde daha fazla risk alabiliyorlar. Aslında Forex gibi bir piyasaya daha önce müdahil olmuş veya bir kaç işlem gerçekleştirmiş kişiler işin bu yönünü daha iyi anlayacaktır: Negatif bir durumdayken, yatırımcı daha fazla işlem yapıp pozitif bir balansa geçmek ister. Davranışsal olarak insan psikolojisi bu eğilimdedir. Yani insanlar “zararın neresinden dönsek kardır” durumuna hiç bir şekilde fit olmuyorlar.

Temel olarak özetleyecek olursak, rasyonel olamayan insanların bu davranışsal hatalarını modellemişlerdir.

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.