Noor Khan, 28, verwelkomt me in een kleine kamer in een buitenwijk van Kunduz stad. Er is geen elektriciteit of stromend water. Een kleine drie maanden geleden vluchtte Noor Khan hierheen met zijn vrouw en drie kleine kinderen. Imam Saheb, zijn geboortedorp, was veroverd door de Taliban. Het is op deze plek dat de Belgische, Nederlandse en Duitse troepen gelegerd waren tijdens hun missie in Afghanistan.

Door Jim Huylebroek

Noor Khan is niet de enige die alles heeft moeten achterlaten. Sinds de opstandelingen hun offensief startten in het noorden van Afghanistan, ver van hun traditionele bolwerken in het zuiden en het oosten, sloegen duizenden families op de vlucht van het geweld. De meesten van hen zijn ondergebracht in tentenkampen aan de rand van de stad. Noor Khan kon dankzij zijn goede afkomst een kamer bemachtigen voor hem en zijn familie. Alima, een veertig jaar oude oorlogsweduwe uit hetzelfde dorp, had minder geluk. Zij verliet haar boerderij net voor oogsttijd. Haar twaalf jaar oude zoon nam een job als ober in een lokaal restaurant. Maar de 90 dollar die de familie maandelijks van hulporganisaties krijgt, is niet voldoende om rond te komen.

Voor de zoveelste maal zijn gewone mensen de dupe van geweld. In de afgelopen maand behandelde Artsen Zonder Grenzen in Kunduz 325 burgerslachtoffers. Volgens Abdel Rauf, hoofdverpleger in het ziekenhuis van Kunduz, behandelden ze zo’n 180 patiënten met schotwonden. De cijfers zijn dubbel zo hoog dan die van vorig jaar.

Op vrijdag 24 april startte de Taliban de aanval op Kunduz, nadat ze hun lenteoffensief enkele dagen voordien officieel hadden aangekondigd. Vier districten werden overrompeld door Talibanstrijders, velen onder hen afkomstig uit naburig Pakistan, Oezbekistan, Tadzjikistan en Tsjetsjenië. Twee dagen later was de provinciale hoofdstad omsingeld. Pas toen er gevreesd werd voor de val van de stad - en de volledige provincie - werd er versterking gestuurd.

Velen wijten de vertraagde reactie aan besluiteloosheid in het lokale bestuur. De gouverneur en het hoofd van de politie komen niet overeen, een weerspiegeling van leiderschap op nationaal niveau. De “Overheid van Nationale Eenheid”, een deal bereikt door John Kerry na de verkiezingen afgelopen jaar, laat beide presidentskandidaten aan de macht. Deze oplossing bemoeilijkt het nemen van beslissingen aanzienlijk en wordt fel bekritiseert.

Enkele weken geleden viel een speciale eenheid van de Afghaanse politie binnen in Kunduz Trauma Center, dat gerund wordt door Artsen Zonder Grenzen. Het hospitaal moest sluiten op verdenking van het behandelen van Talibanstrijders. Naar verluid beval de provinciegouverneur de raid zonder toestemming van de centrale overheid in Kaboel.

De leiderschapscrisis leidt ook tot een slechte communicatie tussen verschillende verdedigingsmachten. Nationale veiligheidstroepen, de lokale politie en onafhankelijke milities strijden zij aan zij zonder coördinatie op hoger niveau. Een recept voor verwarring, wanhoop en een hoog aantal slachtoffers.

Met gevechten die zich niet enkel tot de regio Kunduz beperken, en de terroristische organisatie IS die ook hier voet aan wal krijgt, is Afghanistans eerste jaar zonder NAVO-ondersteuning goed op weg om het bloederigste jaar in een decennium te worden.