Reuters Institute raporu: Türkiyeliler haberden kaçınıyor, haberin doğruluğunu sorgulamayıp, inanmak istediğine güveniyor

Avusturya’nın başkenti Viyana’da, yedincisi düzenlenen Global Editörler Ağı Zirvesi (GEN Summit) kapsamında Reuters Enstitüsü, ‘Dijital Haberler Raporu’nu paylaştı.

Reuters Enstitüsü’nden Nic Newman, Richard Fletcher, Antonis Kalogeropoulos, David A. L. Levy ve Rasmus Kleis Nielsen’in hazırladığı “Dijital Haberler Raporu 2017”de, haberlerin günümüzdeki tüketim kanalları ele alınıyor.

36 ülkeden 70 bini aşkın kişinin görüşleriyle hazırlanan raporda, kimlerin haber okumak için para vermeye gönüllü olduğu ya da gelecekle gazeteciliğin nasıl fonlanabileceği ve medyaya güvenin son zamanlarda azalmasına odaklanılıyor.

Raporun ana bulgularından bazıları şöyle sıralanıyor:

  • İnternet ve sosyal medya, düşük güveni ve ‘yalan haberi’ şiddetlendirmiş olabilir fakat bulgularımıza göre çoğu ülkede bu güvensizlik kökleri derinlere inen politik kutuplaşma ve ana akım medyanın yanlılığından kaynaklanıyor.
  • Web sitelerindeki reklamları engelleyen programların büyüyüşünün durması ve çevrimiçi üyelik ile bağışların bazı ülkelerde yükselmesi, insanların içeriğe; değerli, iknâ edici ve alakalı olması durumunda, para ödeyebileceğini ortaya koyuyor.
  • Sosyal medyanın büyüyüşü, bazı ülkelerde azalıyor. İnsanlar, daha güvenli ve içeriği algoritmik olarak kontrol etmediği için mesajlaşma uygulamalarını kullanmaya başlıyor. WhatsApp’ın kullanım oranı, Malezya’da yüzde 51, Brezilya’da yüzde 46 ve İspanya’da yüzde 32'yle Facebook’la yarışmaya başladı.
  • Araştırmaya tabi tutulan insanların sadece yüzde 24'ü, sosyal medyanın doğruyla yanlışı ayırt edebilmede iyi bir iş yaptığını düşünüyor. Yüzde 40 ise, basın medyasının bu alanda daha iyi olduğunu söylüyor. Kullanıcılar, kuralsızlık kombinasyonunun ve viral algoritmaların düşük kaliteli ve ‘yalan haber’ dolaşımını hızlandırdığını düşünüyor.
  • Belirlenen 36 ülke arasında, haberlere güven oranları oldukça farklı. “Basına güveniyorum” diyenlerin oranı Finlandiya’da yüzde 62'yken, Yunanistan ve Güney Kore’de bu oran yüzde 23. Araştırmaya Türkiye’den katılanların ise sadece yüzde 40'ı basına güvendiğini söylüyor.
  • Birçok ülkede medyaya güvensizliğin politik yanlılıkla güçlü bağları bulunuyor. Bu durumun ABD, İtalya ve Macaristan gibi yüksek oranda politik kutuplaşmanın olduğu ülkelerde özellikle doğru olduğu ifade ediliyor.
  • Mobil cihazların haberlere erişimde bilgisayarların önüne geçtiği belirtiliyor. Mobil haber bildirimlerinin kullanımının özellikle geçen yıl büyük oranda artış gösterdiği ifade edilirken, bu durumun içeriğin sunumunda yeni ve önemli bir rota oluşturmaya başladığının ve haber uygulamalarına yeni bir soluk katacağının altı çiziliyor.

‘Politik olarak hassas bilgiler, mesajlaşma uygulamalarına yönlendiriyor’

Raporda, haber paylaşımının sosyal medyadan ziyade mesajlaşma uygulamaları aracıyla paylaşımının arttığı belirtiliyor.

Bunun gerekçeleri arasında birçok servis sağlayıcısının, paketleriyle WhatsApp gibi uygulamaların ücretsiz kullanılmasının önünü açtığı ve Hong Kong ile Türkiye gibi ülkelerde politik mesaj içeren ‘hassas’ bilgilerin, uçtan uca şifreleme yönteminin kullanıldığı WhatsApp ve benzeri uygulamaların kullanılmının önünü açtığı vurgulanıyor.

Rapor için Türkiye’den görüşülen insanların yüzde 25'i, haber paylaşmak için WhatsApp’ı kullandığını söylüyor.

Türkiyeliler ‘haberden kaçınıyor’

Reuters Enstitüsü’nün raporuna göre, politik ve ekonomik karşılıklığın yoğun olduğu ülkelerde, insanların haberlerden uzaklaşıyor.

“Bunu tamamen haberden uzaklaşma olarak nitelendiremeyiz, çünkü görüştüklerimiz ayda en az bir kere haber okuduğunu söyleyen insanlar. Haberlerden uzaklaşma eğer yurttaşlar referandum ve seçimlerde karar verebilecek kadar donanımlı değilse, bu bir sorun olarak algılanabilir” denen raporda ayrıca insanların haberlerden uzaklaşmasında, eğlence ve diğer alternatif kanalların yoksunluğundan dolayı baskı altında hissetmelerinin rol oynayabileceği öne sürülüyor.

Rapor için görüşülen kişiler, haberden kaçınma gerekçelerini şöyle sıralıyor.

  • Moduma negatif etkisi olabiliyor
  • Haberlere güvenemiyorum
  • Konu hakkında bir şey yapabileceğimi hissetmiyorum.
  • Şiddet/cinsellik içeren görüntüler beni sinirlendiriyor
  • Haberler kaçınmak istediğim tartışmalara yol açıyor.
  • Daha önemli şeylere konsantre olmamı engelliyor.
  • Çok fazla zamanımı tüketiyor.

Seçilen 36 ülke arasında yüzde 57 oranla en çok Türkiyeliler ve Yunanlar, haberlerden kaçındığını söylüyor. En sıkı haber takipçileri ise Norveç, İsveç ve Finlandiya gibi İskandinav ülkeleri vatandaşları ve Japonlar.

Türkiye’de insanlar “inanmak istediğine güveniyor”, haberin doğruluğunu sorgulamıyor

Reuters Enstitüsü’nün raporunda, Türkiye’de 15 Temmuz darbe girişiminin ardından yaşanan politik karmaşanın, Türkiye medyasının özgürlüğünü ve bağımsızlığını etkilediği ifade ediliyor.

Raporda 55'i gazete, 5'i haber ajansı, 16'sı televizyon kanalı, 23'ü radyo istasyonu, 18'i dergi ve 29'u yayınevi olmak üzere 150'ye yakın medya kuruluşunun Olağanüstü Hâl kapsamında kapatıldığı vurgulanıyor.

Türkiye’nin muhalifler ve AKP destekçileri olarak derin bir şekilde kutuplaştığı belirtilen raporda, bu durumun medya için de geçerli olduğunun altı çiziliyor.

Rapora göre Türkiye’de en çok takip edilen medya kuruluşları

İki cephede de insanların, “inanmak istediklerine güvendiği” ve haberin doğruluğunu ve güvenilirliğini sorgulamadığı ifade ediliyor.

Türkiye’de haber için Facebook ve Twitter kullanımının ciddi olarak azaldığı belirtilen raporda, bunun gerekçesinin kullanıcıların hükûmetin ‘gözetleme’sinden çekinmesi olabileceği belirtiliyor.

Geçen yıl Türkiye’de haber akışı için Facebook’un kullanımı yüzde 10, Twitter’ın kullanımı yüzde 5 azaldı. Öte yandan, haber paylaşımında WhatsApp gibi kapalı mesajlaşma servislerinin kullanımında ciddi bir artış gözleniyor. Sosyal medyada hükûmeti eleştirmenin güvenli olmamasının, bu artışta rol oynadığı kaydediliyor.

‘GEN Summit’ hakkında

Dünyanın birçok ülkesinden, çeşitli büyüklük ve platformlardaki medya kuruluşlarından temsilcilerin katıldığı, Avusturya’nın başkenti Viyana’da bu yıl yedincisi düzenlenen üç günlük zirvede, medyada yenilikçilikle ilgili pratikler ve izlenimler paylaşılıyor.

Zirvede Washington Post, Reuters, Buzzfeed, CNN ve The Associated Press gibi dünyanın önde gelen basın kuruluşlarının temsilcileri, dünyada basının durumu ve geleceğiyle ilgili çeşitli sunumlar yapıyor.

Raporun tamamına buradan ulaşılabilir.

dokuz8HABER / Anıl Karaca
One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.